🚀 go-pugleaf

RetroBBS NetNews Server

Inspired by RockSolid Light RIP Retro Guy

Thread View: pl.hum.polszczyzna
12 messages
12 total messages Started by Eneuel Leszek Ciszewski Tue, 19 Mar 2013 12:54
rekrencja roz w słowniku PWN
#123224
Author: Eneuel Leszek Ciszewski
Date: Tue, 19 Mar 2013 12:54
33 lines
2553 bytes
 roz-

    1. <<przedrostek tworzący czasowniki pochodne od
       innych czasowników (często od wyrazów nie
       będących czasownikami) oznaczający>>

    a) <<różnokierunkowość w ruchu przestrzennym, np. rozbiec się, rozjechać się>>
--> b) <<rozdrobnienie, podzielenie czegoś na części, np. rozkruszyć, rozciąć, rozczesać>>
    c) <<wyczerpanie zasobu czegoś, np. rozczęstować, rozdać>>
    d) <<oswobodzenie od czegoś krępującego, np. rozdziać, rozsiodłać>>
    e) <<usunięcie skutków jakiejś poprzedniej czynności, np. rozgmatwać, rozplątać>>
    f) <<zwiększenie zasięgu, zakresu lub intensywności czegoś, np. rozbudować, rozgłosić>>
    g) <<efekt końcowy jakiejś czynności, np. rozpić się>>
    h) <<moment początkowy jakiejś czynności, np. rozboleć, rozchorować się>>
    i) (w czasownikach pochodnych od rzeczowników i przymiotników) <spowodować,
       że ktoś, coś staje się jakimś a. podobnym do kogoś, czegoś, np. rozrzewnić,
       rozwielmożnić>>
    2. <<przedrostek tworzący rzeczowniki pochodne od innych rzeczowników,
       np. rozdroże, rozgwiazda>>

Słowo rozdrobnienie definiuje znaczenie przedrosta roz-...

-=-

A wszystko dlatego, że szukałem, czy słowo rozspojenie może mieć jakiś sens.
Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

-- 
   .`'.-.         ._.                           .-.
   .'O`-'     ., ; o.'    eneuel@@gmail.com    '.O_'
   `-:`-'.'.  '`\.'`.'    ~'~'~'~'~'~'~'~'~    o.`.,
  o'\:/.d`|'.;. p \ ;'. . ;,,. ; . ,.. ; ;. . .;\|/.... 
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123225
Author: Slawek Kotynski
Date: Tue, 19 Mar 2013 14:51
14 lines
1572 bytes
W dniu 2013-03-19 13:54, Eneuel Leszek Ciszewski pisze:
> A wszystko dlatego, że szukałem, czy słowo rozspojenie może mieć jakiś
> sens.
> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

Zrozumiałe jest, raczej jednoznacznie, więc choć brzmi dziwacznie,
akceptuję.
Natomiast cóż to takiego ta "rekrencja"? :)

-- 
Zasady bolszewizmu zagrażają bezpieczeństwu życia i mienia, i prowadzą
do popełniania zbrodni. http://dorzeczy.pl/ http://wiadomosci.wp.pl/
http://vod.gazetapolska.pl/ http://niezalezna.pl/ http://blogpress.pl/
http://wpolityce.pl/ http://www.gazetawsieci.pl/ http://janpietrzak.pl/
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123227
Author: Ludek Vasta
Date: Tue, 19 Mar 2013 23:01
15 lines
1528 bytes
On 19/03/2013 13:54, Eneuel Leszek Ciszewski wrote:
> roz-
>     1. <<przedrostek tworzący czasowniki pochodne od
>        innych czasowników (często od wyrazów nie

> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

Ja chyba nie mogę zrozumieć, na czym polega problem. A może nie wiem, co 
to jest "spojenie". Jest oczywiste, że litera "s" w słowie "spojenie" to 
przedrostek, tak więc poprawnie byłoby zastąpienie przedrostka "s" 
przedrostkiem "roz" -> "rozpojenie".

Ale w pytaniu chyba chodzi o jakiś inny problem, którego nie dostrzegłem.

Ludek
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123228
Author: Ludek Vasta
Date: Tue, 19 Mar 2013 23:01
15 lines
1861 bytes
On 19/03/2013 13:54, Eneuel Leszek Ciszewski wrote:
> roz-
>     1. <<przedrostek tworzący czasowniki pochodne od
>        innych czasowników (często od wyrazów nie

> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

Ja chyba nie mogę zrozumieć, na czym polega problem. A może nie wiem, co 
to jest "spojenie". Jest oczywiste, że litera "s" w słowie "spojenie" to 
przedrostek, tak więc poprawnie byłoby zastąpienie przedrostka "s" 
przedrostkiem "roz" -> "rozpojenie".

Ale w pytaniu chyba chodzi o jakiś inny problem, którego nie dostrzegłem.

Ludek
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123229
Author: Jarosław Sokołowski
Date: Tue, 19 Mar 2013 23:40
30 lines
2439 bytes
Pan Ludek Vasta napisał:

>> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)
>
> Ja chyba nie mogę zrozumieć, na czym polega problem. A może nie wiem, co 
> to jest "spojenie". Jest oczywiste, że litera "s" w słowie "spojenie" to 
> przedrostek, tak więc poprawnie byłoby zastąpienie przedrostka "s" 
> przedrostkiem "roz" -> "rozpojenie".

No właśnie to nie jest takie oczywiste z tym przedrostkiem. Istnieją
dwa różne czasowniki "spoić":

1. Antek spoił Karola becherovką tak, że ten się ledwie na nogach trzymał.
2. Józek spoił dwie deski gwoździem tak, że nikt ich teraz nie rozdzieli.

Od jednego i drugiego można utworzyć "spojenie" (zamiast "utworzyć",
lepiej powiedzieć "powiązać z"). Ale tylko w tym pierwszym występuje
przedrostek "s" dodany do czasownika "poić" (kogoś). W drugim, jak
mniemam, rdzń jest pochodzenia podobnego do rdzenia słów takich jak
"spółka". Może tam kiedyś był przedrostek, ale zrósł się tak, że ja
bym bał się go oddzielać.

Zatem "rozpojony", to tylko w antkowym znaczeniu. Przyznam, że się
z kimś rozpojonym do tej pory nie spotkałem, ale słowo może być.
Za to często coś bywa przepojome. Zapachem, strachem albo pięknem.
Jednak zawsze jest to "coś", bo o Karolu w takim stanie powiemy, że
jest przepity.

-- 
Jarek
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123226
Author: Eneuel Leszek Ciszewski
Date: Tue, 19 Mar 2013 23:55
20 lines
1830 bytes
"Slawek Kotynski" 3kam1a-vrm.ln1@tower.askar24.pl

>> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

> Zrozumiałe jest, raczej jednoznacznie, więc choć brzmi dziwacznie, akceptuję.

Rozspojenie?... No... Weźmy naga kobietę -- o, w tym miejscu ma spojenie łonowe.
Teraz postawmy ją do góry nogami, o tak -- teraz w tym miejscu mamy rozspojenie... ;)

> Natomiast cóż to takiego ta "rekrencja"? :)

Mamy tu do czynienia z błędem ortograficznym zwanym czasami literówką.
Poprawnie powinienem to zapisać 'rekurencja' lub 'rekursja'.

-- 
   .`'.-.         ._.                           .-.
   .'O`-'     ., ; o.'    eneuel@@gmail.com    '.O_'
   `-:`-'.'.  '`\.'`.'    ~'~'~'~'~'~'~'~'~    o.`.,
  o'\:/.d`|'.;. p \ ;'. . ;,,. ; . ,.. ; ;. . .;\|/.... 
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123232
Author: Eneuel Leszek Ciszewski
Date: Wed, 20 Mar 2013 00:02
25 lines
2114 bytes
"Ludek Vasta" 5148ee59$0$1227$65785112@news.neostrada.pl

>> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

> Ja chyba nie mogę zrozumieć, na czym polega problem. A może nie wiem, co to jest "spojenie". Jest oczywiste, że litera "s" w 
> słowie "spojenie" to przedrostek, tak więc poprawnie byłoby zastąpienie przedrostka "s" przedrostkiem "roz" -> "rozpojenie".

> Ale w pytaniu chyba chodzi o jakiś inny problem, którego nie dostrzegłem.

  spoiwo -- lutowie chociażby
  spojenie -- łuków w kościele
  spójność -- wypowiedzi czy myśli
  spójnik -- w zdaniu
  spajać -- łączyć

Może tak, jak ze stopem -- stop to stopione części. Stopione, zatopione
w sobie. Stopy rtęci z innymi metalami nazywamy amalgamatami. Stop miedzi
i cynku daje mosiądz a po dodaniu cyny chyba mamy spiż...

-- 
   .`'.-.         ._.                           .-.
   .'O`-'     ., ; o.'    eneuel@@gmail.com    '.O_'
   `-:`-'.'.  '`\.'`.'    ~'~'~'~'~'~'~'~'~    o.`.,
  o'\:/.d`|'.;. p \ ;'. . ;,,. ; . ,.. ; ;. . .;\|/.... 
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123233
Author: Ludek Vasta
Date: Wed, 20 Mar 2013 06:27
19 lines
2002 bytes
On 20/03/2013 01:02, Eneuel Leszek Ciszewski wrote:
>> Ale w pytaniu chyba chodzi o jakiś inny problem, którego nie dostrzegłem.
>
>   spoiwo -- lutowie chociażby
>   spojenie -- łuków w kościele
>   spójność -- wypowiedzi czy myśli
>   spójnik -- w zdaniu
>   spajać -- łączyć

W czeskich odpowiednikach wszystkich powyższych słów "s" jest 
przedrostkiem. Rdzeniem w czeskim jest "pojit" (bezokolicznik). Ale w 
czeskim słowniku etymologicznym podają, że w innych językach teraz jest 
w większości z przedrostkiem: polski "(s)poić", s./ch. "spójiti", 
cerkiewniosłow. "s&pojiti", ros. "spaját".

Dla "spoiwa" mamy słowo "pojivo" i może dlatego wszędzie "s" traktuję 
jako przedrostek.

Ludek
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123230
Author: Ludek Vasta
Date: Wed, 20 Mar 2013 06:39
22 lines
2337 bytes
On 20/03/2013 00:40, Jarosław Sokołowski wrote:
> 1. Antek spoił Karola becherovką tak, że ten się ledwie na nogach trzymał.
> 2. Józek spoił dwie deski gwoździem tak, że nikt ich teraz nie rozdzieli.

W obu przypadkach w czeskich odpowiednikach "s" jest przedrostkiem.

1. Tonda zpil/opil Karla becherovkou tak, že se sotva udržel na nohou.
2. Pepa spojil dvě prkna hřebíkem tak, že teď už je nikdo 
nerozdělí/nerozpojí.

O czeskim słowniku etymologicznym pisałem w innym wpisie. Polski słownik 
etymologiczny zawiera:

spoić - z przedrostkiem *s&- od *pojiti "powodować, że coś mocno 
przywiera, przylega, że coś czegoś ściśle dotyka" > "łączyć, zespalać", 
będącego czas. kauzat. od *piti "mocno przywierać, przylegać, ściśle 
czegoś dotykać" (patrz "pić II")

pić II: pije "gnieść, uwierać, cisnąć (o butach, o ubraniu), z przedr. 
wpić "zagłębić, wcisnąć, wbić w jakieś ciało coś ostrego"...

Ludek
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123231
Author: Jarosław Sokołowski
Date: Wed, 20 Mar 2013 09:39
49 lines
3264 bytes
Pan Ludek Vasta napisał:

>> 1. Antek spoił Karola becherovką tak, że ten się ledwie na nogach trzymał.
>> 2. Józek spoił dwie deski gwoździem tak, że nikt ich teraz nie rozdzieli.
>
> W obu przypadkach w czeskich odpowiednikach "s" jest przedrostkiem.
>
> 1. Tonda zpil/opil Karla becherovkou tak, že se sotva udržel na nohou.
> 2. Pepa spojil dvě prkna hřebíkem tak, že teď už je nikdo 
> nerozdělí/nerozpojí.
>
> O czeskim słowniku etymologicznym pisałem w innym wpisie. Polski słownik 
> etymologiczny zawiera:
>
> spoić - z przedrostkiem *s&- od *pojiti "powodować, że coś mocno 
> przywiera, przylega, że coś czegoś ściśle dotyka" > "łączyć, zespalać", 
> będącego czas. kauzat. od *piti "mocno przywierać, przylegać, ściśle 
> czegoś dotykać" (patrz "pić II")
>
> pić II: pije "gnieść, uwierać, cisnąć (o butach, o ubraniu), z przedr. 
> wpić "zagłębić, wcisnąć, wbić w jakieś ciało coś ostrego"...

To też nie posunąłem się w swoich twierdzeniach tak daleko, że tam
przedrostka wcale nie ma. Ale jego miejsce jest już tylko w słownikach
etymologicznych. W żywej polszczyźnie żadnego "pojiti" już nie mamy.

   Raz swawolny Taduszek
   Nawsadzał w flaszeczkę muszek;
   A nie chcąc ich morzyć głodem,
   Ponawrzucał chleba z miodem. 

Nie dość, że na-w-sadzał, ale jeszcze po-na-w-rzucał. W polszczyźnie
mamy umiłowanie do nagromadzenia przedrostków, jakiego nie ma bodaj
w żadnym innym języku (umiłowania ani nagromadzenia). Takie barokowe
opisy, te nasze coponiektóre słowa. Tam gdzie oszczędny Czech ujmie
przedrostek nim doda inny, tam Polak powie "po co wyrzucać, skoro ten
stary jest jeszcze dobry i mało zniszczony", doda własny albo i dwa,
a jak będzie trzeba, to jeszcze partykułą poprawi. Zastaw się, a postaw
się.

Jarek

-- 
   Widząc to ojciec przyniósł mu piernika
   I, nic nie mówiąc, drzwi na klucz zamyka.
   Zaczął się prosić, płakać Tadeuszek,
   A ojciec na to: "Nie więź biednych muszek".
   Siedział dzień cały. To go nauczyło:
   Nie czyń drugiemu, co tobie niemiło. 
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123234
Author: Eneuel Leszek Ciszewski
Date: Thu, 04 Apr 2013 14:36
39 lines
2397 bytes
"Ludek Vasta" 514956c3$0$26683$65785112@news.neostrada.pl

> W czeskich odpowiednikach wszystkich powyższych słów "s" jest przedrostkiem. Rdzeniem w czeskim jest "pojit" (bezokolicznik). Ale 
> w czeskim słowniku etymologicznym podają, że w innych językach teraz jest w większości z przedrostkiem: polski "(s)poić", s./ch. 
> "spójiti", cerkiewniosłow. "s&pojiti", ros. "spaját".

> Dla "spoiwa" mamy słowo "pojivo" i może dlatego wszędzie "s" traktuję jako przedrostek.

I zapewne to 's' ze 'spojenia' bierze się od
picia -- najłatwiej bowiem wymieszać (spoić) płyny.

  stop stopić topić zatopić



Ale chyba już nie mamy tego w miedzynarodowym STOPie.

  stop stój stać


Inne 's' mamy w 'stamtąd' -- ono wzięlo się od 'z'.

  'z tamtąd' przeszło w 'stamtąd'



Litera 's' zaczynająca słowo jest przedrostkiem
o bardzo szerokim zastosowaniu, co można zobaczyć
choćby w słowniku PWN.

Ale IMO  nie zawsze to przedrostek -- w słowie
'słowo' litera 's' nie stanowi chyba przedrostka.

-- 
   .`'.-.         ._.                           .-.
   .'O`-'     ., ; o.'    eneuel@@gmail.com    '.O_'
   `-:`-'.'.  '`\.'`.'    ~'~'~'~'~'~'~'~'~    o.`.,
  o'\:/.d`|'.;. p \ ;'. . ;,,. ; . ,.. ; ;. . .;\|/.... 
Re: rekrencja roz w słowniku PWN
#123235
Author: Eneuel Leszek Ciszewski
Date: Sun, 14 Apr 2013 00:21
15 lines
1572 bytes
"Eneuel Leszek Ciszewski" ki9n87$gel$1@node1.news.atman.pl

> Czym jest spojenie -- wiadomo, a czy może istnieć rozspojenie? ;)

Więc jak -- istnieje rozspojenie, czy nie istnieje?
To zamiana dwóch desek zbitych gwoździami na dwie luźne deski?
A co ze spojeniem typu spojenie muru? Istnieje rozspojenie muru?
Chodzi o jakiś cwany antywinkiel, nie zaś o zburzenie domu.

-- 
   .`'.-.         ._.                           .-.
   .'O`-'     ., ; o.'    eneuel@@gmail.com    '.O_'
   `-:`-'.'.  '`\.'`.'    ~'~'~'~'~'~'~'~'~    o.`.,
  o'\:/.d`|'.;. p \ ;'. . ;,,. ; . ,.. ; ;. . .;\|/.... 
Thread Navigation

This is a paginated view of messages in the thread with full content displayed inline.

Messages are displayed in chronological order, with the original post highlighted in green.

Use pagination controls to navigate through all messages in large threads.

Back to All Threads