🚀 go-pugleaf

Pani Ewa napisała:

>> Jednak tylko wskazywałby. Bo tak wprost, bez kombinowania, to ten
>> niedokonany oznacza, że akcja nie skończona i coś będzie dalej.
>
> Jeśli zatem powiem, że oglądałam wczoraj piękny film, to znaczy,
> że na pewno obejrzę go jeszcze raz? ;)

Skąd takie podejrzenie? Gdyby to był opis sytuacji analogicznej do
tamtego kładzenia się spać z niemytymi nogami, to by oznaczało, że
coś jeszcze o dniu wczorajczym należy powiedzieć. A o przyszłości już
niekoniecznie (tak w przypadku nóg mycia, jak i filmów oglądania).

Tu jednak pełnej analogii nie ma. "Oglądałam wczoraj film" -- wiadomo
kiedy i wiadomo, że jeden; to jest opis konkretnej sytuacji. "Kładł
się spać o zachodzie słońca" -- robił tak każdego dnia, tak w naturalny
sposób rozumiemy przekaz. "Strudziwszy się drogą, kładł się spać"
-- tu znowu mamy konkret; raz się strudził, a zaraz potem się kładł
(a może nawet "położył" -- co byłoby naturalne, gdyby nie dalsza
historia). Dla tej prostej, szybkiej i dobrze zdefiniowanej czynności,
jaką jest się kładzenie, zmiana formy na niedokonaną powoduje, że robi
się z tego wydarzenie. "Maja przez godzinę kładła się wczoraj spać"
-- nawet jak umyła nogi, to długo marudziła i zawracała głowę.

A czy "obejrzałam wczoraj film" i "oglądałam wczoraj film" może znaczyć
co innego? Może. Obejrzałam, bo mówiłeś, że warto. Oglądałam, więc nie
miałam czasu posprzątać.

>> O, o, o! Ja to znam. "Tadek wrócił wczoraj do domu wypiwszy".
>> "Dzisiaj jestem wypiwszy, nie mam głowy do tego". Tu nie ma żadnego
>> następstwa czasów, jest proste stwierdzenie i określenie stanu.
>> Tylko nie rozumiem o co w mądrej książce chodzi z tymi końcówkami,
>> zwłaszcza z męską. Jak to by miało być "ja wypiw", czy co? 
>
> To jest informacja z historii języka, więc nie dziw, że nie spotkaliśmy 
> się z tym. Zacytuję:
>
> "Formy z przyrostkiem -wszy były rodzaju żeńskiego, formy męskie
> kończyły się na -w: zrobiw, miaw, wstaw. W wieku XVI forma żeńska
> uogólniła się na wszystkie rodzaje, przez co straciła łączność z
> rzeczownikiem i podmiotem w zdaniu, a weszła w związek z czasownikiem
> i orzeczeniem. W tej funkcji pozostała do dnia dzisiejszego."

Rzecz w tym, że mój opis pochodzi z życia, nie z książki. Ja to
wszystko słyszałem, a nie tylko czytałem. U żywych ludzi słyszałem.

> Piotr Bąk "Gramatyka języka polskiego", W-wa 1987 (jakaś stara
> wygrzebana gramatyka Wiedzy Powszechnej, którą miałam jeszcze
> w szkole podstawowej).

No i patrzcie państwo, strach teraz dziecko do szkoły posłać, bo czego
ono się tam nauczy. Jakieś szesnastowieczne starocie bez powiązania ze
współczesnością.

> Od siebie dodam, że moim zdaniem feministkom powinno w sposób
> szczególny zależeć na utrzymywaniu tego imiesłowu przy życiu.

Albo powinno im zależeć na ukryciu faktów z nim związanych -- można
mieć i takie zdanie. "Ja jestem osobą, KTÓRA nie szczędzi krytyk
głupocie i zapyziałości umysłowej" -- są sytuacje, kiedy o mężczyznach
mówi się używając form żeńskich. Gramatycznych form żeńskich. Nie widzę
potrzeby, by sztucznie reformować język, abym ja stał się "osobem",
a Mikołaj Kopernik "postaciem". Wszystko sprowadza się do tego, że
tym naszym Stokrotkom zatarła się różnica między rodzajem gramatycznym
a płcią (czy "genderem" -- bez tego słowa podobno nie można obejść się
w polszczyźnie).

Tak sobie teraz pomyślałem, że zamiast pracowicie dorabiać w języku
brakujące formy męskie do żeńskich i żeńskie do męskich, łatwiej
by było przeprowadzić reformę eliminującą te dwa powyższe rodzaje,
a zostawić tylko nijaki. Nie przypominam sobie, bym wiedział coś
o języku, który byłby tak skonstruowany, ale może gdyby poszperać
dokładniej, to by się taki znalazł. Najlepiej poszukiwania zacząć
od wysp Fidżi -- tam podobno używa się połowy ze wszystkich języków
świata. I różne ciekawe rzeczy się na onych wyspach dzieją. Żyje na
przykład takie plemię, szczep czy klan, w którym używa się dwóch
różnych języków -- jeden znają mężczyźni, drugi kobiety. Jeden do
drugiego całkiem niepodobny, dogadać się nijak. Gdyby działania tych
naszych słoników, przepraszam, słonic w składzie porcelany były
bardziej skuteczne, to by może i u nas do tego doszło. Na szczęście
trzymamy się mocno i wciąż potrafimy się dogadać, prawda?

>> Atoli nie do końca. Bo z babcią chodzi o powiązanie faktu urodzenia
>> się pod pruskim zaborem z umiejętnością szprechania po niemiecku.
>
> A w ten sposób nie jest powiązane? Nie upieram się, sformułowanie nie 
> było najszczęśliwsze. Chodziło o to, że babcia nauczyła się niemieckiego 
> w sposób naturalny i niejako wymuszony miejscem urodzenia.

Jest powiązane, i to nawet zbyt mocno -- tak, że można wyinterpretować
z tego znajomość mowy Goethego w chwilę po babcinym urodzeniu. Oczywiście
wyinterpretować tendencyjnie, tylko po to, by się przyczepić, tak
jak ja to robię. Ale dobrze, że się przyczepiłem, bo stała się okazja
do głębszych badań nad tymi wszawymi imiesłowami. Z nimi coś jakby
z ongisiem i onegdajem -- słowa znane, ale nikt nie pamięta, co one
dokładnie znaczą. Więc używa się ich jak surowców wtórnych, do zapychania
dziur.

Jarek

-- 
Żył był szczep czy klan         |  Jak tu na to się
gdzieś na wyspach Fidżi         |  oburzać za bardzo
starców kijem tłukli tam        |  czy to sposób lepszy był
żeby im obrzydzić               |  niż domy dla starców