🚀 go-pugleaf

Fri, 28 May 2004 13:21:20 +0200, na pl.hum.polszczyzna, Mo napisał(a):

> Dobra, wjechałeś mi na ambicję! 8-) 

Kolejny dobry uczynek :)

> POszukałam, wiadomości odświeżyłam

Poszukałaś, ale nie tam, gdzie warto. Interklasy i ściągi on-line
prezentują poziom wiedzy szkoły podstawowej i podają ją w sposób
dostosowany do możliwości maluchów. Więcej ambicji! :)

>> Bierz pod uwagę _cały_ paradygmat. Z postaci
>> mianownika nie wynika, że dziecko i boisko to dwa różne rodzaje
>> gramatyczne,
> 
> Ot, piorun, a ja myślałam, że oba są rodzaju nijakiego, jeden
> naturalnego, a drugi gramatycznego...
> 
Chcesz mi wmówić, że bywają dzieci naturalnego nijakiego rodzaju?
Zapewne, ale odsetek obojnaczych dzieci jest na szczęście bardzo mały...

>   dopiero łączliwość z liczebnikami to pokazuje (dwoje dzieci
>> - dwa boiska).
> 
> Co ma do tego liczebnik?? 

Dobre pytanie, Najpierw jednak warto spytać, co to znaczy, że rzeczownik
_ma_ rodzaj. Albo lepiej - co z tego wynika? Na poziomie podstawówki
tłumaczy się, że rzeczownik przez rodzaj się nie odmienia, tylko ten
rodzaj po prostu "ma". Przez rodzaj _odmieniają_ się natomiast
przymiotniki, niektóre liczebniki i  niektóre formy czasowników.
Bardziej żargonowo mówi się, że rodzaj jest w przypadku rzeczowników
kategorią _selektywną_, a w przypadku wcześniej wymienionych części mowy
- kategorią _morfologiczną_. Znaczy to po prostu tyle, że z budowy
rzeczownika nie wynika to, jakiego jest rodzaju. Rodzaj rzeczownika poza
kontekstem jest jakby jego potencjalną właściwością, która ujawnia się
dopiero w kontekście - rodzaj rzeczownika wymusza odpowiednią formę jego
określenia. Te części mowy, dla których rodzaj jest kategorią
morfologiczną, w związkach z rzeczownikiem przyjmują właściwe końcówki
(czyli zmienia się ich morfologia - budowa). Mówiąc najprościej - o
rodzaju rzeczownika nie świadczy jego budowa, ale łączliwość z
konkretnymi formami innych części mowy.
Wracamy do liczebnika: to, że "dziecko" wymaga innej formy liczebnika
(zbiorowej), podczas gdy "boisko" łączy się z liczebnikami głównymi,
świadczy o ich odmiennym rodzaju gramatycznym. Są dwa rodzaje nijakie,
rozróżniane właśnie na tej podstawie, o czym eduseek (i słusznie, bo
przeznaczony jest dla innego kręgu czytelników) nie wspomina.

>  > Różnicę między psem i kamieniem pokazuje biernik l.mn.
>> (widzę kamień - widzę psa), między psem, kamieniem i facetem - mianownik
>> l.mn (te psy i kamienie - ci faceci). 
> 
> Chyba Ci się pomyliło z deklinacją,

Pomyliła mi się liczba, z rozpędu wpisałem biernik l.mn zam. biernik
l.poj.

> te różnice końcówek wynikają z
> twardości tematu i grupy deklinacyjnej (czy jak to tam się nazywa) i
> nijak nie wskazują na rodzaj rzeczownika.
> 
Nieprawda. Podstaw sobie rzeczowniki z tej samej grupy deklinacyjnej,
twardotematowe (płot, kot, facet) i będziesz miała to samo. Sprawdź
łączliwość tych rzeczowników z zaimkiem wskazującym "ten" lub jakimś
przymiotnikiem w bierniku l.poj i mianowniku l.mn. Na tej podstawie
wyróżnia się _trzy_ odrębne rodzaje męskie.
> 
>   A tu: http://eduseek.interklasa.pl/artykuly/artykul/ida/3249/idc/4/
> jak w najprostszy sposób rozpoznać rodzaj rzeczownika. Powiedziałabym,
> że rodzaj męski zakończony na -a, to wyjątek, po prostu.
> 

Do kitu jest ten sposób, jeśli ogromne klasy rzeczowników każe traktować
jako wyjątki.

> Wracając do wątku głównego, samochód jest rzeczownikiem r.m.,
> nieżywotnym, co sprawia, że w l.mn. łączy sie z przymiotnikami
> niemęskoosobowymi. 

Przecież nie twierdzę, że nie jest. Problemem jest nadmierne
uproszczenie gramatyki szkolnej, która każe wyróżniać w liczbie mnogiej
tylko dwa rodzaje. Prowadzi to do niekonsekwencji - z jednej strony
zapewnia się, że rzeczowniki przez rodzaje się nie odmieniają i wyraźnie
definiuje np. związek zgody jako wymaganie od określnika _tego samego_
rodzaju, co określany rzeczownik, a z drugiej informuje, że "samochód"
jest raz męski, a raz niemęskoosobowy lub też raz wymaga przymiotnika
rodzaju męskiego, a raz niemęskoosobowego.
Tego rodzaju uproszczeń jest więcej: np. uznaje się "muzeum" za
nieodmienne w l.poj. Jeśli jest nieodmienne, to znaczy że w zdaniu
"Widzę muzeum" nagle czasownik "widzę" stracił rząd biernikowy.
Tymczasem "nieodmienność" polega na tym, że formy wszystkich przypadków
"muzeum" w l.poj. są po prostu identyczne. Podobnie jest z rodzajami - w
l. mn. jest ich tyle samo, co w l.poj, tyle że są reprezentowane przez
często jednakowe formy fleksyjne (a różnice widać wyłącznie w
mianowniku).

Pozdrawiam,
Adam