🚀 go-pugleaf

RetroBBS NetNews Server

Inspired by RockSolid Light RIP Retro Guy

Article View: pl.hum.polszczyzna
Article #124043

Re: Móc i potrafić

#124043
From: Jarosław Sokołowski
Date: Sun, 15 Jun 2014 10:53
86 lines
5971 bytes
Pani Ewa napisała:

>>>> Przepisałem dokładnie to, co x. Kołłątaj napisał w podanym źródle.
>>> No i ja nie pytam o to, co było w cytacie. Tam jednak widzę tylko
>>> formy od "najdować".
>>>
>>>> Słowa "najść" ksiądz dobrodziej nie użył ni razu.
>>> Ale Pan użył w dopisanym przez siebie dalszym ciągu:
>>>
>>> "Czyli najdować/najduję. Tak, niedokonany, bo dopiero szuka i prawie
>>> wszędy najduje to samo. A gdy jeden lud najdzie, szuka dalej i najduje
>>> wciąż nowych dzikusów."
>>>
>>> I dlatego spytałam właśnie o "najdzie" (czy Kołłątaj go użył), które
>>> jest przecież formą od "najść", a nie "najdować".
>> Użył, i to wielokrotnie.
>>   Na przykład tak:
>>
>>    Kto lubi przestać na wyliczeniu samych tylko imion, najdzie
>>    bardzo wiele pisarzów, którzy poprzedzili Herodota.
>
> No to mamy wreszcie jasność, bo jeszcze 2 piętra wyżej pisał
> Pan, że "Słowa "najść" ksiądz dobrodziej nie użył ni razu."
>
> A przecież "najdzie" jest formą od "najść", niczego innego
> (w jakimkolwiek znaczeniu).

Pytanie było o konkretne formy -- bezokolicznika "najść" tam nie nalazłem,
ale w formie "najdzie", to już po wielokroć. Słowa "najść" i "najdować"
może i różne w gramatycznym ujęciu, ale nam tu szło głównie o rozbiór
etymologiczny. Cieszę się więc, że wreszczie mamy jasność -- słowiańskie
znajdowanie musiało się opierać głównie o nogi. Nasi praojcowie, jeśli co
znajdowali, to rzeczy mocno konkretne, jako to wołu zagubionego, za którym
wcześniej cztery pacierze chodzili. Dzisiaj znajdujemy nawet rzeczy bardzo
ulotne, jak choćby pierwiastki równania -- i da się to zrobić bez ruszania
się z miejsca.

Do opisywania podobnych czynności mamy jeszcze słowo "szukać". Dziwne ono.
Nie mam pomysłu z czym je powiązać. Jedyne co wyszło z moich pobieżnych
obserwacji to to, że znają je tylko języki dawnej Rzplitej. W pozostałych
słowiańskich używa się innych słów o bardziej zrozumiałym pochodzeniu.
Tutaj może p.Ludek rzuci jaką celna uwagę na temat pomysłów słowotwórczych
naszych przodków.

>> Zdecydowanie nie chodzi tu o nachodzenie siedzib pisarzów i mącenie
>> im spokoju, zwłaszcza, że ci poprzedzający Herodota dawno już zażywają
>> pokoju wiecznego.
>
> A nawet sam Herodot od grubo ponad dwudziestu wieków zażywa. ;)

Zażywny staruszek, można powiedzieć.

>> Mamy "postój". Ja jeszcze pamiętam polszczyznę bezparkingową, kiedy
>> to samochody stawały na postoju, tak jak wcześniej na postoju stawały
>> dorożki. Stawały i stały, czyli w dzisiejszym języku "parkowały".
>> Czasownik ten ma dwa znaczenia: statyczne i dynamicznie. To drugie
>> używane jest do opisywania czynności umieszczenia samochodu na miejscu
>> postojowym. Wcześniej takiego słowa w polszczyźnie po prostu nie było.
>
> No właśnie mnie postój kojarzy się bardziej z czynnością, niż
> z miejscem, gdzie można zostawić samochód, bo ja polszczyzny
> bezparkingowej nie pamiętam.

Bardzo trafna uwaga. "Urządzić postój" -- do tego nie potrzeba dziś
trylinki i krawężników, wystarczą kanapki.

>> Otóż ja uważam, że to są wyjątkowe sytuacje, kiedy taką chronologię
>> można określić. Na ogół trzeba przyjąć, że życie/żyć/żywy i podobne
>> zespoły rzeczowników, czasowników, przymiotników i innych takich były
>> "od zawsze", nie ma co dowodzić, co tam by było pierwsze (i dlaczego
>> nie kura).
>
> Chciałby Pan odebrać całą zabawę etymologom (a także etymologom-amatorom).
> A to przecież fajna zabawa jest.

Gdzieżbym śmiał! Sam lubię odddawać się takim zabawom. To tak jakby
chodzenie z siatką po łące i chwytanie kolorowych motyli. Czyżby miało
to coś wspólnego z entomologią (amatorską)?

Jarek

-- 
Szukam, szukania mi trzeba,
Domu gitarą i piórem,
A góry nade mną jak niebo,
A niebo nade mną jak góry.
Technical Details
Message-ID: <slrnlpqupq.3im.jaros@falcon.lasek.waw.pl>
Path: mbox-mo1.pugleaf.net!news-archive.icm.edu.pl!agh.edu.pl!news.agh.edu.pl!news.cyf-kr.edu.pl!news.nask.pl!news.nask.org.pl!news.unit0.net!usenet.blueworldhosting.com!feeder01.blueworldhosting.com!peer02.iad.highwinds-media.com!news.highwinds-media.com!feed-me.highwinds-media.com!nx02.iad01.newshosting.com!newshosting.com!newsfeed.neostrada.pl!unt-exc-01.news.neostrada.pl!unt-spo-b-01.news.neostrada.pl!news.neostrada.pl.POSTED!not-for-mail
References: <53958e15$0$2373$65785112@news.neostrada.pl> <ln4334$hq5$1@node2.news.atman.pl> <slrnlpb6h2.vtk.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <ln4m91$67g$1@node2.news.atman.pl> <slrnlpbv23.b8e.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539616a5$0$2239$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpc6o5.crk.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <53961d66$0$2140$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpc98r.dap.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <53977531$0$2224$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpf66n.t93.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <5397f7c1$0$2368$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpgf9d.3hk.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <53988c09$0$2142$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlphmlu.aud.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539aa347$0$2155$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpluvh.5gl.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539cb5d3$0$2366$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpphf0.r7q.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539d6822$0$2354$65785112@news.neostrada.pl>

Show Full Headers
Complete Article Headers
Path: mbox-mo1.pugleaf.net!news-archive.icm.edu.pl!agh.edu.pl!news.agh.edu.pl!news.cyf-kr.edu.pl!news.nask.pl!news.nask.org.pl!news.unit0.net!usenet.blueworldhosting.com!feeder01.blueworldhosting.com!peer02.iad.highwinds-media.com!news.highwinds-media.com!feed-me.highwinds-media.com!nx02.iad01.newshosting.com!newshosting.com!newsfeed.neostrada.pl!unt-exc-01.news.neostrada.pl!unt-spo-b-01.news.neostrada.pl!news.neostrada.pl.POSTED!not-for-mail
Newsgroups: pl.hum.polszczyzna
From: Jarosław Sokołowski <jaros@lasek.waw.pl>
Subject: Re: Móc i potrafić
References: <53958e15$0$2373$65785112@news.neostrada.pl> <ln4334$hq5$1@node2.news.atman.pl> <slrnlpb6h2.vtk.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <ln4m91$67g$1@node2.news.atman.pl> <slrnlpbv23.b8e.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539616a5$0$2239$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpc6o5.crk.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <53961d66$0$2140$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpc98r.dap.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <53977531$0$2224$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpf66n.t93.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <5397f7c1$0$2368$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpgf9d.3hk.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <53988c09$0$2142$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlphmlu.aud.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539aa347$0$2155$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpluvh.5gl.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539cb5d3$0$2366$65785112@news.neostrada.pl> <slrnlpphf0.r7q.jaros@falcon.lasek.waw.pl> <539d6822$0$2354$65785112@news.neostrada.pl>
Organization: : : :
Date: Sun, 15 Jun 2014 12:53:46 +0200
User-Agent: slrn/pre1.0.2-18 (Linux)
Mime-Version: 1.0
Message-ID: <slrnlpqupq.3im.jaros@falcon.lasek.waw.pl>
Lines: 86
NNTP-Posting-Host: 77-253-217-116.ip.netia.com.pl
X-Trace: 1402829626 unt-rea-b-01.news.neostrada.pl 2229 77.253.217.116:60669
X-Complaints-To: abuse@news.neostrada.pl
X-Received-Bytes: 5483
X-Received-Body-CRC: 4173673877
Content-Type: text/plain; charset=UTF-8
Content-Transfer-Encoding: 8bit