🚀 go-pugleaf

Pani Ewa napisała:

>> Blisko mamy też ciekawy czasownik "znajdować". On także wieloznaczny.
>> W swej najczęstszej funkcji ma podobne zastosowanie co "trafiać".
>> "Chodziłem po lesie i trafiłem trzy piękne smardze", to tyleż samo,
>> co "znalazłem smardze". Ale mawiano też kiedyś "znajduję cię w dobrym
>> zdrowiu" albo pytano "jak znajdujesz tego nowego kucharza?" -- czyli
>> było to znajdowanie wewnętrzne. Opisywało stan, nie czynność. Coś jak
>> potrafienie.
>
> Tutaj pomieszał Pan dwa czasowniki - znajdować i znaleźć. Pierwszy
> niedokonany ("jak znajdujesz nowego kucharza?"), drugi dokonany
> ("znalazłem smardze").

Tu pozwolę sobie zauważyć, że mieliśmy kiedyś w obrocie czasownik
"najdować". "Najdowanie", a gdy sprawy się przeciągały "najdywanie,
było czynnością poprzedzającą finalne "znajdowanie". Czyli ono było
dokonane, to znajdowanie.

> Oba aspekty uzasadnione znaczeniem w powyższych przykładach. Pytanie
> "Jak znalazłeś nowego kucharza?" zrozumielibyśmy zupełnie inaczej.

"Co rano chodził do lasu i znajdował tam a to smardza, a to piestrzenicę,
a to znowu sromotnika" -- może tak być?

Spotykałem ludzi, którzy w miejsce "znajdować/znalazł" używali słów
"znachodzić/znaszedł". Taka wschodnia naleciałość. O mieszaniu się
"chodzić" i "łazić" w różnych językach słowiańskich było tu niedawno
przy okazji průchodów. Jeśli ktoś wcześniej tego nie zauważył, to
teraz już chyba widzi, że "znalezienie" etymologicznie wywodzi się
od czynności chodzenia (od sklerozy, to najbardziej nogi bolą; za
takim smardzem też się trzeba po lesie nachodzić). A "znaJDowanie"
konkretnie jest od "iścia".

>> "Zdołać" jest gramatycznie i etymologicznie złączone ze "zdolnościami"
>
> Nie jestem do tego przekonana. Na moje odczucie droga była raczej
> odwrotna - najpierw czasownik, potem rzeczownik. Świadczyć może o tym
> podobny w wymowie czasownik "podołać". Czyli mamy tutaj rdzeń "-doł-"
> może "-dol-", co łączyłabym etymologicznie z "działać". Można sprawdzić
> w odpowiednim słowniku.

Zwykle bardzo ostrożnie podchodzę do teorii objaśniających co było
pierwsze. Tutaj też mi to obojętne -- ważne, że słowa te są ze sobą
związane.

>> Nie do końca się z tym zgadzam. "Potrafisz wejść na to drzewo?" --
>> to nie jest pytanie o ogólne zdolności w czasie nieoznaczonym, tylko
>> o to, czy zaraz wejdzie i ściągnie z gałęzi tego biednego kota.
>> Przyszłość wyczuwalna, i to nagląca.
>
> Ja to odbieram także tylko jako potencjał. Być może trochę pewniejszy
> niż "umieć". Kiedy mówię, że coś potrafię, nadaję temu większą wagę,
> tak mi się zdaje.

Mówienie o przyszłości zawsze związane jest z ryzykiem -- wszystko jest
mniej lub bardziej potencjalne. Czy potrafi, to się okaże w praktyce
-- może gamoń jeden złamac gałąź i potencjał przemienić kinetycznie
w dorodnego guza, siniak lub coś jeszcze gorszego (u kociny wtedy
ciekawoścć przemoże strach i zlezie ona z góry popatrzeć co też
takiego interesującego się wydarzyło).

Jarek

-- 
Szefie, jaka piękna katastrofa!