🚀 go-pugleaf

Pani Ewa napisała:

> Ja nie odczuwam w "potrafić" aspektu dokonanego (dla mnie to po
> prostu tyle co "umieć"), ale pewnie coś w tym być musi, na co nawet
> wskazywałaby konstrukcja słowa (przedrostek charakterystyczny dla
> wielu dokonanych).

Blisko mamy też ciekawy czasownik "znajdować". On także wieloznaczny.
W swej najczęstszej funkcji ma podobne zastosowanie co "trafiać".
"Chodziłem po lesie i trafiłem trzy piękne smardze", to tyleż samo,
co "znalazłem smardze". Ale mawiano też kiedyś "znajduję cię w dobrym
zdrowiu" albo pytano "jak znajdujesz tego nowego kucharza?" -- czyli
było to znajdowanie wewnętrzne. Opisywało stan, nie czynność. Coś jak
potrafienie.

> Owszem, ten Pana "wołowy" przykład rzeczywiście odczytuję tak, że
> "potrafił tego dokonać" jest równoznaczne z "dokonał tego", czyli
> - tak jak Ludek zasugerował - bardziej jako synonim "zdołać".

"Zdołać" jest gramatycznie i etymologicznie złączone ze "zdolnościami",
co sugeruje potencjalność, niedokonaność. A tu proszę bardzo -- "zdołał
to zrobić" i "zdoła to zrobić" zakłada, że o dokonanie chodzi.

> I tu pięknie widać parę "móc-potrafić/zdołać". W czasie przyszłym już
> tej dokonaności "potrafić" nie widać. No i nie czuć też przyszłości.
> Żeby uzyskać przyszłe znaczenie trzeba dodawać "będzie".

Nie do końca się z tym zgadzam. "Potrafisz wejść na to drzewo?" --
to nie jest pytanie o ogólne zdolności w czasie nieoznaczonym, tylko
o to, czy zaraz wejdzie i ściągnie z gałęzi tego biednego kota.
Przyszłość wyczuwalna, i to nagląca.

> NB Ciekawymi skądinąd ścieżkami podążały te nasze czasowniki ze swoimi 
> kompozycjami. "Trafić" zyskało w złożeniu znaczenie "potrafić", czyli 
> obecnie najczęściej używane jako "umieć"; "móc" w złożeniu dokonanym 
> "pomóc", natomiast "nie móc" w dokonanym aspekcie to "zaniemóc". ;)

Gdy się komuś coś takiego przytrafi, trzeba mu pomóc, by zdołał to przemóc.

Jarek

-- 
Jeże z worka chyłkiem
chowają się w krzakach
a ja myślę o tych
które szlag potrafiał