🚀 go-pugleaf

W dniu 2013-08-28 19:45, Jarosław Sokołowski pisze:
> Ja też o współczesnym. Już nam p. Luděk wyjaśnił, jak jest w czeskim. 
> Potwierdzi też z pewnością, że tytułowanie pan/paní należy tam do 
> rzadkości (z tym panem Havrankiem, to tylko nasze fantazje). Ze 
> słowackim (nie wieszczem) jest analogicznie. W rosyjskim, wiadomo, 
> liczba mnoga króluje, choć i "gospodinem" czasem kto rzuci. Na 
> Bałkanach, u Słowian południowych, też jadą liczbą mnogą, choć i tam 
> bywałem "gospodinem". 

U nas ta liczba mnoga (w stosunku do pojedynczej osoby) może 
znienawidzona i ostatecznie wyrugowana po czasach towarzyszy?

> "-- Ona nie słucha --
> To dzień biały! to miasteczko!
> Przy tobie nie ma żywego ducha."
>
> Wiemy już jak wieszcze do Zosi

Jeszcze inni wieszcze w tym temacie:

"Pani zanadto się poci,
Niech pani unika wilgoci,
Niech pani się czasem nie kąpie,
Niech pani nie siada przy pompie,
Niech pani deszczu unika,
Niech pani nie pływa w strumykach,
Niech pani wody nie pija,
Niech pani kałuże omija,
Niech pani nie myje się z rana,
Niech pani, pani kochana,
Na siebie chucha i dmucha,
Bo pani musi być sucha!"

> , ale źródła pisane milczą na temat tego,
> jak Zosia do wieszczy.

Tak to bywa z tymi źródłami, że najciekawsze przemilczają.

> Może być tak, jak z panem Wojciechem Mannem
> i red. Anną Gacek -- relacja jakaś taka asymetryczna.

Być może.
Co do Anny Gacek - to inna mnie nurtuje sprawa. Czy nie zauważył Pan, 
Panie Jarosławie, że coraz mniej się dba o dykcję w Polskim Radiu (bo że 
w ogóle w radiu, to już nie pierwszyzna)?

> Oh, wołacz, to oczywiście wspaniały wynalazek, nie mnie do tego
> przekonywać, Pani Ewo! Ale i bez niego nie musi być wcale współcześnie
> ani zgoła prostacko. Sięgnąłem do Prusa, by nie wykraczać poza zaprzeszły
> wiek. W tekscie "Lalki" roi się od konstrukcji "jesteś pan", "miałeś pan",
> "mógłbyś pan" etc. To była naonczas bardzo powszechna forma.

Oczywiście ma Pan rację, kiedyś tak. Jednak _obecnie_ taka konstrukcja 
wykorzystywana jest chyba tylko dla wywołania komizmu lub właśnie 
podkreślenia prostego pochodzenia, np. "Patrz pan, jaki chitrus!" z 
"Czterdziestolatka" (żeby za dużo nie cytować to odsyłam 
http://lubczasopismo.salon24.pl/robredfilm/post/484174,patrz-pan-jaki-chitrus 
) albo "no ubierasz się pan... I zdanżasz pan?" 
http://www.youtube.com/watch?v=fBfQgcLvg-c itd.


>
> Ja tego nawet nie umiem skojarzyć z żadną książką. Znam z życia (mgliście,
> a bardziej z relacji rodziny o tym, jak drzewiej mówiono) i zawsze uważałem
> to za lokalną specyfikę. Potrafi ktoś wskazać jaki cytat z literatury?

Przejrzałam na chybił trafił kawałek i znalazłam tylko (ale często) 
trzecią osobę liczby mnogiej w odniesieniu do ojca (i nie tylko), ale 
nie w zwrocie bezpośrednim:

"Pewnie, pewnie — przytakiwała rada niezmiernie, że ociec się udobruchali."
"Kiej ociec mówili, żebyś na klepisku krowę z Kubą obdarł i wyporządził."
"Jambroży puszczali krew i nic… i wosk topiony lali jej w gardziel i nic…"

http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/chlopi-czesc-pierwsza-jesien.html

Nie będę się jednak upierać, że w zwrotach bezpośrednich też jest 
używana liczba mnoga. Może sobie na wyrost dodałam.

> To chyba właściwe miejsce do rachowania bogactw mowy naszej. Proszę
> zwrócić uwagę choćby na to, że na takiego dinozaura nikt nie powie
> "jurna gadzina", tylko "jurajski gad". Choć gdyby patrzeć na same
> rdzenie, na jedno wychodzi.

Tyle że te rdzenie to lekko już chyba przerdzewiałe.

Ewa