🚀 go-pugleaf

Pani Ewa napisała:

>> Jeśli chodzi o języki słowiańskie, to w większości (a może we wszystkich)
>> jako podstawowego zwrotu formalnego używa się drugiej osoby, tyla że
>> w liczbie mnogiej. W polszczyźnie dopiero niedawno przestało to być
>> wyrazem zwykłaego szacunku i odbierane jest jako coś niemiłego (i ma
>> "złe konotacje", jak obok napisano).
>
> Nie będę się wypowiadać w sprawie wszystkich języków słowiańskich,
> a i pewnie historycznie też było tak jak Pan prawisz.
> (choć to raczej zamierzchłej historii dotyczy). Mowa była raczej
> o współczesnym użyciu.

Ja też o współczesnym. Już nam p. Luděk wyjaśnił, jak jest w czeskim.
Potwierdzi też z pewnością, że tytułowanie pan/paní należy tam do
rzadkości (z tym panem Havrankiem, to tylko nasze fantazje).
Ze słowackim (nie wieszczem) jest analogicznie. W rosyjskim, wiadomo,
liczba mnoga króluje, choć i "gospodinem" czasem kto rzuci.
Na Bałkanach, u Słowian południowych, też jadą liczbą mnogą, choć
i tam bywałem "gospodinem".

> Zresztą w tej kwestii nawet wieszcze mieszali.
>
> "Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi,
> Bo kiedy Zośka do ojczyzny wróci,
> To każdy kwiatek powie wiersze Zosi,
> Każda jej gwiazdka piosenkę zanuci.
> Nim kwiat przekwitnie, nim gwiazdeczka zleci,
> Słuchaj - bo to są najlepsi poeci."

"-- Ona nie słucha --
To dzień biały! to miasteczko!
Przy tobie nie ma żywego ducha."

Wiemy już jak wieszcze do Zosi, ale źródła pisane milczą na temat tego,
jak Zosia do wieszczy. Może być tak, jak z panem Wojciechem Mannem
i red. Anną Gacek -- relacja jakaś taka asymetryczna.

>> Panie, widzisz i nie grzmisz -- nie tyle niegrzeczne, co staromodne
>> przede wszystkiem. Druga osoba (liczby pojedynczej) plus poprzedzający
>> tytuł w wołaczu, to bodaj najstarsza forma zwracania się z szacunkiem.
>
> Użycie wołacza w moim odczuciu zmienia bardzo dużo. Bez niego druga 
> osoba brzmi nawet jeśli nie niegrzecznie, to prostacko (współcześnie).

Oh, wołacz, to oczywiście wspaniały wynalazek, nie mnie do tego
przekonywać, Pani Ewo! Ale i bez niego nie musi być wcale współcześnie
ani zgoła prostacko. Sięgnąłem do Prusa, by nie wykraczać poza zaprzeszły
wiek. W tekscie "Lalki" roi się od konstrukcji "jesteś pan", "miałeś pan",
"mógłbyś pan" etc. To była naonczas bardzo powszechna forma.

>> Ta pierwsza forma chyba nigdy nie była bardzo powszechna i nie miała 
>> szerokiego zasięgu. Ja się z tym spotkałem w zachodniej Małopolsce, 
>> dawno temu, dzisiaj ci co tak mówili, już nie żyją. 
>
> Ja osobiście też się nie spotkałam, najwyżej z literatury mi się kojarzy 
> (jacyś "Chłopi" albo coś w tym stylu).

Ja tego nawet nie umiem skojarzyć z żadną książką. Znam z życia (mgliście,
a bardziej z relacji rodziny o tym, jak drzewiej mówiono) i zawsze uważałem
to za lokalną specyfikę. Potrafi ktoś wskazać jaki cytat z literatury?

>> W muzeum historii naturalnej pokazują czasem takie niekompletne 
>> dinozaury. Z niektórych, to do naszych czasów w ogóle mało co zostało, 
>> parę kości jeno.
>
> Do czego to doszło, żeby porządnym ludziom w biały dzień kości rachować!?

To chyba właściwe miejsce do rachowania bogactw mowy naszej. Proszę
zwrócić uwagę choćby na to, że na takiego dinozaura nikt nie powie
"jurna gadzina", tylko "jurajski gad". Choć gdyby patrzeć na same
rdzenie, na jedno wychodzi.

Jarek

-- 
Gadu, gadu, stary dziadu!
Pleć, pleciugo, byle długo;
Bajże baju, po zwyczaju
O tym naszym polskim kraju!