🚀 go-pugleaf

Heh moze dla rozruszania grupy... mamy artykulik... moze troche nie na
temat... ale jak na razie tutaj nie ma zbytnio tematow wiec to tez moze byc
chyba:-))).

Przyzwyczailiśmy się do tego, że korzenie naszej cywilizacji tkwią w
biblijnej Ziemi Obiecanej, może w Grecji i Rzymie. Mało, kto jednak wie, że
tak naprawdę, to nasza historia zaczyna się w Sumerze. Tam powstało
najstarsze pismo, pierwsze szkoły...

Sumerowie byli ludem nieznanego bliżej pochodzenia (nie należeli do żądnej z
grup językowych występujących w Starożytnym Wschodzie: Semitów, Chamitów ani
Indoeuropejczyków), który ok. 3000 roku p.n.e. pojawił się w Dolnej (czyli
południowo - wschodniej) Mezopotamii. Stworzona przez nich cywilizacja
odegrała kluczową rolę w dziejach Starożytnego Wschodu, a przez to i w
dziejach całej ludzkiej cywilizacji.
Sumerowie byli niezbyt liczną grupą ludnościową, która dzięki wysokiej
kulturze zawładnęła Dolną Mezopotamią i wchłonęła dawną, presumeryjską
ludność. Przez całe III tys. p.n.e. trwał napływ na tereny sumeryjskie
semickich ludów z Syrii, które również ulegały wpływom cywilizacji Sumerów.
W tym czasie pod względem politycznym Sumer stanowił system niewielkich
miast - państw. Do najważniejszych należały: Lagasz, Uruk, Ur, Nippur i
Sippar, lecz było, ich znacznie więcej. U Sumerów powstały pierwsze
miasta-państwa. Miastu przewodził en - kapłan-małżonek bogini Inanny
(akadyjskiej Isztar) w czasie pokoju sprawujący funkcje
administracyjno-gospodarcze, a w czasie wojny militarne. Nie był on jednak
absolutnym władcą. Decyzje o wojnie czy pokoju spoczywały w rękach
"zgromadzenia żołnierzy", zaś sprawy bieżące to działka "rady starszych".  W
ręku ena skupiona była władza administracyjna, wojskowa, sądownicza i
religijna - był to, więc ustrój teokratyczny. Stopniowo wyodrębniła się
władza naczelnika wojskowego. W toku wojen między miastami o hegemonię
wykształciła się w nich arystokracja wojskowa wspierająca naczelnika w jego
walce o dominację. Najpotężniejsi władcy zakładali krótkotrwałe dynastie
panujące nad całym Sumerem (najsilniejsza I dynastia z Ur ok. 2500 r.).
Ciągłe walki między sumeryjskimi miastami doprowadziły je do osłabienia i w
efekcie ulegnięcia w XXIII w. inwazji semickich Akadów.
Słabnącym Sumerom, na których terenach toczyły się ustawiczne walki,
ostateczny cios zadali nowi przybysze semiccy, Amory ci, którzy od początku
II tys. poczęli się pojawiać na obszarze Mezopotamii. Początkowo bez
większego politycznego znaczenia, skupili się wokół miasta Babilon, dotąd
nie odgrywającego większej roli w dziejach, Sumero-Akadu. Walka o panowanie
na terenie Mezopotamii długo się ważyła: uczestniczyli w niej władcy
Babilonu, inni Amoryci, Elamici, Asyryjczycy i semiccy władcy Mari.
Ostateczny tryumf należał do Hammurabiego, władcy Babilonu (1728 - 1686).
Trwający kilka wieków proces wchłaniania Sumerów przez ludy semickie został
zakończony, całą ich kulturalną spuściznę przejęli zwycięscy Amoryci.
Najbardziej znaną postacią tej cywilizacji sprzed 5 tysięcy lat jest
Gilgamesz, który sprawował funkcję ena w mieście Uruk. Żył w 28 wieku p.n.e.
i musiał bez wątpienia być postacią wybitną. Doprowadził do zjednoczenia
miast-państw Eanny, Uruk i Kullab. Jego żywot jest owiany tajemnicą, gdyż
jego postać obrosła olbrzymią ilością legend Jego postać i legendy o nim
świadczą o ewolucji stanowiska ena. W eposie Gilgamesz i Aka pokazany jest
konflikt między miastami-państwami Uruk i Kisz, którego władca zamierzał
podporządkować sobie Uruk. Gilgamesz postanowił walczyć o niezależność, co
zaaprobowało "zgromadzenie żołnierzy", a czemu sprzeciwili się "starsi".
Wówczas Gilgamesz przypomniał, że panem, Uruk nie został z ich woli, lecz
jest wybrańcem bogów, co oznaczało przekreślenie znaczenia "zgromadzenia
żołnierzy" i rodzenie się jedynowładztwa. Następnym, choć odległym o 5
wieków ważnym etapem na drodze do tego było utworzenie przez Sargona z Akadu
(il. z prawej) pierwszego scentralizowanego państwa i założenie pierwszej
dynastii akadyjskiej.
Gilgamesz, epos starożytnego dwurzecza.
Wszyscy jesteśmy przyzwyczajeni do obecności w naszym życiu i kulturze
Iliady i Odysei Homera. Uczy się nas, że są bardzo, bardzo stare Nad ich
wartością literacką nie ma, co dyskutować, tak jak nie da się udowodnić ich
bezwartościowości. Skoro jednak historia zaczyna się w Sumerze, to i stąd
pochodzi najstarszy znany nam wielki epos. Domniemany autor Iliady i Odysei,
Homer, żył w VIII w.p.n.e. Epos o Gilgameszu jest o 1600 lat starszy.
Gilgamesz (taka przyjęła się nazywa eposu o Gilgameszu) pochodzi z 24 lub 23
wieku p.n.e. Liczy sobie, zatem, bagatelka, ponad 4300 lat. Opisuje szereg
przygód młodego króla. Dowiadujemy się jak poznał swego przyjaciela Enkidu,
z którym zdobył drzewo cedrowe, aby zbudować drzwi świątyni w Uruk, o tym
jak obraził boginię Isztar i jak zginął Enkidu. Śmierć przyjaciela
Gilgamesza stanowi przełom w jego życiu, ponieważ dopiero wtedy zwrócił
uwagę na śmierć, (mimo iż sam zabijał) i zaczął się jej obawiać.
Postanawił - jak jego ojciec Utnapiszti zostać obdarzonym nieśmiertelnością,
po którą wybrał się na końce świata. Sam był w 2/3 bogiem, ale nie oznaczało
to nieśmiertelności. Gdy dotarł do ojca ten opowiedział mu swoją historię. I
tu pojawia się rzecz znana niemal każdemu dziecku. Jest nią mit o potopie.
Utnapiszti jest sumeryjskim odpowiednikiem Noego, zaś starotestamentowy
Jahwe nosi tu imię Enlil. Występowanie zbliżonych wątków w Gilgameszu i w
najstarszych księgach Starego Testamentu nie powinien dziwić. Świadczy to o
trwałości pewnych mitów i podań. Należy pamiętać, że oba te dzieła powstały
w tym samym rejonie świata.
Opisany w eposie, Gilgamesz był mężem pięknym o piersi szerokiej na 12 stóp
i członku na 3 stopy (!). Cieszył się poparciem bogów, ale naraził się
bogini Isztar, która zobaczywszy, jaki jest piękny zapragnęłaby został jej
ulubieńcem, a on odmówił. Bogini uprosiła boga Anu by stworzył potwora -
bykołaka, aby się zemścić na królu Uruk. Jednak Gilgamesz wraz ze swym
towarzyszem Enkidu zabił potwora. Rada bogów ustaliła, że Enkidu musi
umrzeć. Osoba Enkidu pojawiała się w wielu podaniach o Gilgameszu, ale w
pieśniach jest jego sługą, zaś w eposie przyjacielem władcy.
Postać Gilgamesz to proplasta późniejszego wzorca heroicznego bohatera
poświęcającego się dla ludzi i świata. Kiedy Gilgamesz był jeszcze chłopcem,
w Uruk, niewolnik ze znakiem Inanny przerwał mu kiedyś ćwiczenia w miotaniu
włócznią słowami : "Pójdziesz teraz ze mną do świątyni bogini". I
zaprowadził go do świątyni na białej platformie, którą wybudował dziadek
Gilgamesz, poprzez tajemnicze tunele aż pod platformę. Wstąpili w głębiny
ziemi. Minęli sale, w których świeciły słabe lampki, sale, w których magowie
ćwiczyli swe sztuczki przy blasku świec, minęli boczne korytarze, w których
włochate demony na koźlich nóżkach trudziły się tylko znanymi sprawami, aż
wreszcie znaleźli się w sekretnej komnacie Inanny, głęboko pod oświetlonymi,
upalnym słońcem ulicami Uruk. Było to bardzo dawno, wtedy, kiedy jeszcze
żył. Wtedy to po raz pierwszy spotkał się z podziemnym światem, światem, w
którego powietrzu powiewały, niewidzialne skrzydła, światem, którego
korytarze rozbrzmiewały krzykliwym śmiechem. Tego dnia Gilgamesz dowiedział
się, że świat ma nie tylko powierzchnię, ale także, że istnieją pod nią
sekretne poziomy, niedostępne oczom zwykłego śmiertelnika. Gdy już był
królem raz po raz zstępował w ów podziemny świat. Enkidu (przyjaciel
Gilgamesza, rodzaj praczłowieka ulepionego z gliny) odwiedził go również,
raz i drogo za to zapłacił, bowiem przerwał tajemne misteria i przez to
stracił życie. To tylko niektóre przygody Gilgamesza, jest ich znacznie
więcej, a najbardziej znaną z nich jest najwcześniejsza wersja o potopie,
przejęta, ja się zdaje, później przez pisarzy biblijnych. Natchniony autor
opowieści o potopie w biblii, wykorzystuje ten obraz i umieszcza w raju
drzewo życia, by w ten sposób zaznaczyć, że pierwsi ludzie byli
nieśmiertelni. Zachować nieśmiertelność mogli pod jednym warunkiem, że nie
będą spożywali owocu z drugie drzewa - drzewa poznania dobra i zła.
W sumeryjskiej literaturze nie ma wyraźnej granicy między poezją a prozą,
gdyż w tekstach prozatorskich spotyka się duże fragmenty poetyckie. Już w
III tysiącleciu p.n.e. kwitła poezja liryczna i pieśń. Z utworów tych
powstało kilka eposów. W czasach sumeryjskich powstały zaczątki wielkiego
babilońskiego mitu o stworzeniu świata Enuma elisz. Okres nowosumeryjski
pozostawił liczne teksty prawnicze m.in. zbiór prawa Urnammu, władcy III
dynastii z Ur.




--
++++++++++++++++
wszystko co nas nie zabija, czyni nas silniejszymi- Adolf Hitler (lub Nitze)
++++++++++++++++
mkeper@poczta.onet.pl
tel: 601771611
Wasz (ewentualnie twoj) kochany
MKeeperek
AHO-AGENT
WOJOWNIK ODYNA