🚀 go-pugleaf

http://www.um.zabrze.pl/nz/2002-05/tramwaj.html
Nasze Zabrze Samorządowe 5/2002 (lepiej pozno niz wcale, no ale coz - w
koncu to tylko miesiecznik...) ;-)

Na majówkę tramwajem
1 maja 1952 r. pod hasłem "Tramwajarze górnikom na dzień 1 maja" oddano do
użytku nowy odcinek linii tramwajowej numer 3, łączący kopalnię Guido z
Makoszowami. Tym sposobem setki górników pracujących w KWK Makoszowy zyskało
szybki - zajmujący ok. 8 minut - i wygodny dojazd do pracy. Dokładnie 50 lat
po tym wydarzeniu postanowiono uczcić pojawienie się tramwaju w tej
najbardziej wysuniętej na południe dzielnicy Zabrza. 1 maja 2002 r. o
godzinie 12.49 z gliwickiej zajezdni wyruszył zabytkowy tramwaj typu N,
który na linii 3 pojawił się również pół wieku temu. Wyruszył oczywiście w
stronę Makoszów.

Starsi mieszkańcy Zabrza pamiętają zapewne piękną, słoneczną pogodę, gwar i
niezwykle uroczysty nastrój. 1 maja 1952 r. na przystankach wzdłuż nowej
trasy zbierali się zaciekawieni gapie, były brawa i wiwaty. Eleganccy
motorniczy i konduktorzy w jednorzędowych mundurach, w czapkach z daszkiem,
na których widniał znak Przedsiębiorstwa Komunikacji Tramwajowej, pozowali
do zdjęć. Oczywiście na tle czerwonej "trójki". - Przez kilkanaście lat
"trójką" do pracy na kopalnię Makoszowy jeździł mój ojciec, a potem mąż.
Mieszkaliśmy wtedy w kamienicy przy ul. 3 Maja, jakieś trzysta metrów za
kopalnią Guido. Na przystanek było zaledwie kilka kroków - wspomina pani
Dorota, wtedy jedenastoletnia dziewczynka. Teraz na wycieczkę zabytkowym
tramwajem wybrała się z sentymentu. I wnuczek może zobaczyć, jak to kiedyś
podróżowało się po mieście. - Wielka szkoda, że nie jeździ się już takimi
tramwajami. Takie to ładne było i tak dobrze pasowało klimatem do tych
naszych zabrzańskich kamieniczek. Niech pani spojrzy: drewniane ławki,
skórzane uchwyty... ech, nie to co dzisiaj - głośne żelastwa na torach.

Tramwajową majówkę zorganizowali: Urząd Miejski w Zabrzu, Klub Miłośników
Transportu Miejskiego w Chorzowie Batorym, a także Przedsiębiorstwo
Komunikacji Tramwajowej w Katowicach. Dwa lata temu PKT rozpoczęło kapitalny
remont dwóch zabytkowych wagonów: silnikowego typu N z 1953 r. i doczepnego
typu 4ND1 z roku 1959 i to właśnie wycieczka tym tramwajem uczciła 50.
rocznicę otwarcia linii Guido - Makoszowy. Na co dzień przebywają w
zajezdniach w Będzinie i Chorzowie Batorym, by od święta uświetniać swym
urokiem różne śląskie imprezy i wydarzenia. Wagonom przywrócono oryginalny,
stylowy wygląd; dzięki Klubowi Miłośników Transportu Miejskiego wagon
silnikowy otrzymał nawet pantograf (czyli "odbierak" prądu ślizgający się po
przewodach sieci trakcyjnej) bardzo zbliżony wyglądem do oryginalnego.
Odnowione, zabytkowe wagony wyglądają jakby przed chwilą opuściły fabrykę,
oczywiście tę sprzed pół wieku.

I tak jak pięćdziesiąt lat temu podróż "trójką" znów budziła emocje. Na
przystankach zbierali się mieszkańcy miasta i czyhający na "dobre" ujęcie
fotoreporterzy. Pasażerów witała ubrana w tradycyjne stroje obsługa
tramwaju, wręczając bilet wzorowany na tym sprzed kilkudziesięciu lat,
oczywiście "dziurkowany" ręcznie przez konduktora. Wszyscy byli oczarowani,
tym bardziej że podróż była bezpłatna. Pierwszy kurs o 12.49 z gliwickiej
zajezdni w stronę zabrzańskiego placu Wolności (to dzisiejsza trasa linii
4), a potem już właściwym torem linii 3 - ulicą 3 Maja, obok kopalni Guido
do Makoszów. Tam pięciominutowy postój i droga powrotna. Kto nie skorzystał
z okazji za pierwszym razem, mógł za drugim lub trzecim (odjazd odpowiednio
o 14.09 i 16.09). Dla niektórych zabytkowe cudo na zabrzańskim torowisku -
przez cały czas wypełnione do ostatniego miejsca - było prawdziwą
niespodzianką. - No, no, tego bym się nie spodziewał - śmieje się pan
Henryk, który wybrał się właśnie z rodziną na spacer. - Pierwszomajowe
pochody poszły w zapomnienie, ale widać nie pierwszej klasy tramwaje.
Pamiętam, pamiętam jak jeździły takie po naszych ulicach. No to wsiadamy.

Komunikacja tramwajowa w Zabrzu ma już ponadstuletnią historię. W sierpniu
1894 r. po raz pierwszy wyruszył na trasę Gliwice - Zabrze tramwaj parowy
należący do firmy Oberschlesische Dampfstrassenbahn Gmbh. Wąskotorowe
tramwaje składające się z lokomotywy i 2-3 pasażerskich wagonów cieszyły się
ogromnym powodzeniem. 4 lata później Zabrze uzyskało połączenie z Bytomiem
linią biegnącą przez Biskupice. Wtedy też na zabrzańskich torach po raz
pierwszy pojawia się tramwaj zasilany prądem elektrycznym. Lata 30. XX wieku
to dalsza rozbudowa linii tramwajowych w naszym mieście. Władzom ówczesnego
Hindenburga udało się doprowadzić do uruchomienia linii spod dworca
kolejowego w Mikulczycach do centrum miasta. Jednotorowa linia biegła
dzisiejszymi ulicami Tarnopolską i Mikulczycką, a wkrótce przedłużono ją do
kopalni Guido (ulicami Wyzwolenia i 3 Maja). Oznaczono ją numerem 3, a w
1952 r. oddano do użytku jej kolejny odcinek: kopalnia Guido - Makoszowy.
Niestety, nową linią mieszkańcy Zabrza nie cieszyli się zbyt długo. 13
kwietnia 1959 r. załamał się wiadukt nad dworcem kolejowym w centrum miasta,
po którym przebiegały tory "trójki". Przez trzy lata pięć wozów
tramwajowych, które w momencie katastrofy znajdowały się na oderwanym od
reszty, południowym odcinku trasy, pozbawione zaplecza technicznego nie
zaprzestało ruchu i wciąż obsługiwało odcinek od zniszczonego wiaduktu do
Makoszów. Na powrót linię 3 połączono w 1962 r., jednak już nie przez
wiadukt, a przez plac Krakowski i ulicę Brysza. Pamiątką po dawnym przebiegu
linii 3 pozostały do dziś dzień resztki torów w bruku ul. Wyzwolenia.

Justyna Kukuła
Nasze Zabrze Samorządowe 5/2002
(no i ja tez troche, bo czesc tekstu jest zywcem przeniesiona z ulotki,
ktora to nie chwalac sie splodzilem...) ;-)))

A tak w ogole to jestem pod wrazeniem, bo calkiem ladny material wyszedl -
na stronie (adres na poczatku artykulu) jest tez zdjecie - oczywiscie
czarno-biale ;-))

WILQ