🚀 go-pugleaf

Witam.
Znalazlem dosc ciekawy arykul w mdycynie praktycznej. Polecam i polecam
skoczyc na ich stronek bo jest tam tez kilka inncyh ciekawych opracowan tego
samego autora.

Odmowa pomocy lekarskiej w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia lekarza


Powołaniem lekarza jest ratowanie życia i zdrowia pacjentów oraz ulżenie im
w cierpieniach. Niesienie pomocy lekarskiej może się jednak wiązać z
zagrożeniem zdrowia, a nawet życia lekarza. Historia zawodu lekarza zna
przypadki zarażenia się i śmierci lekarzy niosących pomoc chorym. Wystarczy
choćby wspomnieć brata papieża Jana Pawła II, który jako młody lekarz
zaraził się ostrym przypadkiem szkarlatyny i zmarł w 1932 r. Takie przykłady
służby chorym są niewątpliwie chlubą zawodu lekarza i świadczą o traktowaniu
tego zawodu, jako swoistego powołania. Tym niemniej, te szczególne sytuacje
rodzą pytanie, czy można od lekarza wymagać heroizmu, czy lekarz ma
obowiązek poświęcić własne życie lub zdrowie dla ratowania życia lub zdrowia
pacjenta, czy też ma prawo odmówić pomocy lekarskiej w sytuacji takiego
zagrożenia?

Obowiązek leczenia

Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (Dz. U.
z 1997 r. Nr 28, poz. 152 ze zm.), "lekarz ma obowiązek udzielać pomocy
lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby
spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub
ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach nie cierpiących
zwłoki". Przepis ten nakłada więc na lekarza ogólny obowiązek niesienia
pomocy lekarskiej. Zatem w sytuacji niecierpiącej zwłoki lekarz nie może
odmówić pacjentowi pomocy lekarskiej - musi go leczyć. Ale czy także wtedy,
gdy niesienie takiej pomocy stwarza niebezpieczeństwo dla jego własnego
zdrowia lub życia? Na to pytanie art. 30 ustawy o zawodzie lekarza już nie
odpowiada

Zasada solidarności

Odpowiedź znajduje się w art. 162 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym
przepisem, "kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym
bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub
innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3". Przepis ten wprowadza
obowiązek prawny wzajemnej pomocy (solidarności międzyludzkiej) i przewiduje
karę za jego naruszenie. Nadaje więc niejako charakter prawny regule
zawartej w ewangelicznej przypowieści o Dobrym Samarytaninie.

Wskazanie dla lekarzy

Pierwsza część przepisu w art. 162 § 1 Kodeksu karnego odpowiada treści art.
30 ustawy o zawodzie lekarza. Nakłada na każdego, w tym także na lekarza,
obowiązek niesienia pomocy człowiekowi znajdującemu się w niebezpieczeństwie
i potrzebującemu pomocy. Jaka jest zatem rola art. 30 ustawy o zawodzie
lekarza? Przepis ten jedynie uszczegóławia pierwszą część art. 162 §1
kodeksu karnego, wskazując na to, że pomoc lekarza w takiej sytuacji powinna
polegać przede wszystkim na podjęciu właściwej interwencji medycznej.
Zaniechanie tej pomocy może prowadzić do odpowiedzialności karnej lekarza
polegającej na pozbawieniu wolności do lat 3.

Samarytanin, bez heroizmu

Druga część przepisu art. 162 §1 kodeksu karnego wprowadza granice obowiązku
niesienia pomocy drugiemu człowiekowi, w tym także granice obowiązku
niesienia pomocy medycznej przez lekarza w sytuacjach niecierpiących zwłoki
określonych w art. 30 ustawy o zawodzie lekarza. Zestawienie treści art. 30
ustawy o zawodzie lekarza z treścią art. 162 §1 kodeksu karnego prowadzi do
wniosku, że lekarz ma obowiązek udzielania pomocy w przypadkach
niecierpiących zwłoki jedynie wtedy, gdy nie wiąże się to z narażenia siebie
na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Zatem z mocy art. 162 §1 kodeksu karnego lekarz nie jest zobowiązany do
niesienia pomocy lekarskiej, jeżeli wiąże się to z niebezpieczeństwem dla
jego życia lub zdrowia. Podkreślenia wymaga jednak okoliczność, że w
przepisie chodzi o niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku
na zdrowiu. Zagrożenie innego rodzaju, np. lekki uszczerbek na zdrowiu lub
strata majątkowa nie wyłączają obowiązku niesienia pomocy.

Heroizm wymagany na stanowisku pracy

Prawo nie traktuje jednak powyższego zwolnienia z obowiązku niesienia pomocy
lekarskiej w sposób absolutny. Przepisy zobowiązują lekarza do pewnego
heroizmu, tzn. do podjęcia leczenia pacjenta nawet w sytuacji zagrożenia
własnego życia (zdrowia), gdy konieczność podjęcia takiej interwencji
zachodzi podczas pełnienia obowiązków lekarskich. Z przepisu art. 26 § 4
Kodeksu karnego wynika bowiem, że lekarz nie jest zwolniony z
odpowiedzialności karnej, jeżeli poświęca życie lub zdrowie pacjenta, które
ma szczególny obowiązek chronić nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo
osobiste. Ten szczególny obowiązek tworzy dla lekarza sytuację, w której
jest on gwarantem bezpieczeństwa swoich pacjentów (w podobnej sytuacji
znajduje się strażak). Jako gwarant nie może uchylić się od obowiązku
niesienia pomocy lekarskiej tym pacjentom.

Z czego wynika ten szczególny obowiązek? Przepisy prawa na to nie wskazują.
Nie jest nim jednak art. 30 ustawy o zawodzie lekarza - zawiera on bowiem
przepis ogólny. W doktrynie prawa wskazuje się, że ten szczególny obowiązek,
o którym mówi art. 26 § 4 Kodeksu karnego wynika przede wszystkim z
zobowiązania przyjętego dobrowolnie przez lekarza, np. podjęcia pracy w
szpitalu, w pogotowiu ratunkowym, itd.

Ogółem, można więc powiedzieć, że na stanowisku pracy lekarz zobowiązany
jest do heroizmu, poza pracą wymóg heroizmu może wynikać jedynie z nakazu
jego sumienia, nie jest obowiązkiem prawnym. Zatem, np. lekarz pogotowia
ratunkowego podczas dyżuru jest zobowiązany udzielić pacjentowi pomocy
lekarskiej, nawet jeżeli wiąże się to z niebezpieczeństwem zarażenia się
chorobą zakaźną. Natomiast będąc na wakacjach, w takiej samej sytuacji, nie
ma obowiązku podejmowania interwencji medycznej. (zob. także. artykuły:
Obowiązek leczenia, Klauzula sumienia).


Opracowane przez: Mariusz Żelichowski  maj 2001 r.