🚀 go-pugleaf

Pan Jan napisał:

>> Ja mam wrażenie, że poziomicę do budowlanki przynieśli ci, co się
>> w podstawówce zbyt pilnie przykładali do nauki. Zapamiętali sobie
>> słowo z lekcji geografii, potem majster pokazał waserwagę, mruknął
>> coś niewyraźnie pod nosem i nieszczęście gotowe.
>
> Mam inne zdanie. Chodzi o poziom w końcu przecież.
> Znaczenie i tak wyniknie z kontekstu. Geografii
> nie pomylę z budowaniem. Poziomy i tu i tam są
> jednakowo ważne. Poziomny brzmi dziwnie.

Dlaczego "poziomny"? Końcówką jest tutaj "nica-". Tak jak w słowie
"gromnica", czyli inaczej świeca odgromowa. To bardzo powszechna
końcówka w polszczyźnie (naliczyłem 942 takie przypadki). W sprzęcie
ogólnobudowlanym i pokrewnym występuje nagminnie -- bruzdownica,
otwornica, grzbietnica, gwintownica, namurnica itd. To połączenie
"mn" (obecne tylko w poziomnicy i gromnicy) zaindukowało w głowie
jakiegoś niewydarzonego językodawcy podejrzenie, że to wpływ którejś
z gwar regionalnych. Biedaczek zapomniał o gromnicy i całą energię
włożył w dowodzenie niemożności istnienia w "literackiej polszczyźnie"
słowa "poziomnica". Do dzisiaj wszyscy się z niego śmieją.

Tymczasem słów z końcówka "-ica" jest tylko 384, czyli ponad dwa
razy mnej niż wspomniane 942 z "-nica". Należą do nich między innymi
"poziomica" i "warstwica". Gdy się przeprowadzi analizę semantyczną
obu zbiorów, łatwo można zauważyć, że słowa na "-nica" i na "-ica"
tworzą dwie klasy rozłączne. Nie ma choroby z końcówką "-nica" (chyba
że "zimnica", ale tam "n" pochodzi z rdzenia) i nie ma narzędzia
zakończonego na gołe "-ica" bez poprzedzającego "n".

Jarek

-- 
  Kłócił się żbik z dzikiem całe przedpołudnie,
  czy się mówi 'motocykiel' czy 'motocykl' również,
  na to niedźwiedź przerwał spór autorytatywnie,
  orzekł, że się winno mówć 'motór' chociaż brzmi to dziwnie.