🚀 go-pugleaf

     _________________________________________________________________

5. Tworzenie ogolnie

5.1 Warunki publikowania

   Aby moc publikowac potrzeba odpowiedniego typu konta: najlepiej na
   komputerze gdzie jest zainstalowany serwer httpd. W wypadku dostawcow
   komercyjnych nalezy wykupic odpowiednia usluge. Na wiekszosci uczelni
   istnieje mozliwosc zalozenia wlasnej strony i to czesto nawet bez
   ingerencji administratora (zazwyczaj nalezy zalozyc w swoim katalogu
   domowym katalogu public_html lub www (zwykle jest to ustawialne w
   pliku srm.conf dyrektywa UserDir lub podobna. . Istnieje takze kilka
   serwerow komercyjnych umozliwiajacych publikowanie materialow
   niekomercyjnych bez wnoszenia oplat. Istnieja tez serwery
   umozliwiajace ,,darmowe'' uslugi: e-mail i niekomercyjne publikowanie
   na WWW. Darmowe tzn. nie placisz firmie, ale za to firma moze
   udostepniac (lub w inny sposob wykorzystywac) Twoj adres innym (co
   powoduje zalew smieciem reklamowym).
     * http://free.polbox.pl/
     * http://friko.onet.pl/
     * http://www.pocketpress.com/free/index.html
     * http://www.hotmail.com/
     * http://www.geocities.com/

   i na troche innych zasadach: QDnet URL: http://www.QDnet.pl/

   _Patrz tez:_
     * Darmowe uslugi w/g Pawla Wiecka URL:
       http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/freenet.html.po
     * Intern@uta: WWW za darmo URL: http://www.nsr.net/interneuta/
     * lista dostawcow Internetu Jarka Rafy URL:
       http://www.wsp.krakow.pl/providers/
     * IPS w Polsce @ Biz.Net URL:
       http://www.biz.net.pl/netprov/prvISO.html
     * Lista providerow Tomka Kokowskiego URL:
       http://www.put.poznan.pl/%7Etommy/provider/provider.html

5.2 Prawa autorskie

   Nalezy przyjac, ze (przynajmniej w wypadku polskich stron) obowiazuja
   przepisy Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 04.02.1995
   URL: http://ramzes.umcs.lublin.pl/users/mkrzysz/ustawy/paipp.txt Przy
   czym (na podstawie art. 1 punkt 1 i punkt 2 ustawy), o ile autor nie
   zaznaczyl inaczej wszystkie strony sa domyslnie oznaczone jako Š badz
   (C) i mozna podawac do nich odniesienie, nie mozna natomiast ich
   wykorzystywac we wlasnej pracy (tj. tresci powiazanej z forma,
   poniewaz czystej informacji to juz nie dotyczy) bez zgody (najlepiej
   pisemnej) autora (wlasciciela (C)). Ochronie podlegaja rowniez znaki
   firmowe (lecz mozna ich uzyc w celach informacyjnych).

   Nie mozna jednak popadac w przesade: ze wgledu na rodzaj medium nie
   mozna domagac sie pelnej integralnosci i nienaruszalnosci dziela.
     * Nie mozna zakazac kopiowania dokumentu w _jakiejkolwiek_ formie.
       (wystarczy ze przegladarka musi sciagnac dokument na komputer
       lokalny)
     * Nie mozna domagac sie by dokument zachowal swa integralnosc i
       identycznosc graficzna (bo nie mozemy wymagac byl przegladany w
       zadanych ustawieniach przegladarki jesli np. zostal przeskanowany
       przez robota, albo jest interpretowany przez przegladarke dla
       niewidomych (np. z syntezatorem mowy).

   _Patrz tez:_
     * _Swiat Wiedzy_ 9/96

5.3 Terminologia

     * _WWW_ _Wszechnica Wiedzy Wszelakiej_ {Marka Cara}, _pajeczyna_
     * _site_ _miejsce w Internecie_ {Microsoftu} _osrodek w Webie_ {PC
       Magazine PL} _wezel sieci_ , _serwer_
     * _link_ _odnosnik_ , _odwolanie_ {sa tez stanowczo przeze mnie
       odradzane: _hiperpolaczenie_ , _lacznik_ , _skrot_
     * _service_ _usluga_
     * _download_ _zaladuj_ , _sciagnij_ , _zapamietaj_
     * _upload_ _zaladuj na serwer_
     * _serwer_ _serwer_ , _sztafarz_
     * _browser_ _przegladarka_ , _pajeczarka_
     * _applet_ ?
     * _bookmark_ _zakladka_

   _Patrz tez:_
     * ???

5.4 Wielojezyczna pajeczyna - polskie znaki diakrytyczne

   _W jaki sposob moge tworzyc poprawne strony z polskimi znakami
   diakrytycznymi?_

   Przede wszystkim nalezy uzywac kodowania w ISO-8859-2. Poza tym jesli
   nie jestes administratorem i nie mozesz spowodowac, zeby serwer
   dodawal do naglowka stron z polskimi literami deklaracji typu
   dokumentu:

Content-Type: text/html; charset=iso-8859-2

   nalezy dodac w naglowku strony (pomiedzy <HEAD> i </HEAD>, a przed
   <TITLE> ) nastepujaca instrukcje: <META HTTP-EQUIV="content-type"
   CONTENT="text/html; charset=iso-8859-2"> nie jest to rozwiazanie
   najbardziej eleganckie: powoduje (na niektorych serwerach i z
   niektorymi przegladarkami (np. Netscape Navigator) dwukrotne
   interpretowanie zawartosci dokumentu, nie jest w pelni uwzglednione w
   specyfikacji HTML. Tym nie mniej dopoki nie doczekamy sie (badz, sami
   nie przyczynimy sie ;-) do uznania przez grona normalizacyjne i
   producentow oprogramowania faktu, ze w WWW stosuje sie i inne, poza
   anglosaskim zestawy znakow, pozostaje nam stosowanie polsrodkow.

   _Patrz tez:_
     * Sekcja: Standardy: Wielojezycznosc
     * Polska Strona Ogonkowa URL: http://www.agh.edu.pl/ogonki/
     * Apache - wielojezyczny serwer w/g Pawla Wiecka URL:
       http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html

5.5 Jakie formaty plikow? _Czy moge w Pajeczynie umieszczac dokumenty
winnym
formacie niz HTML?_

   Tak. Ale trzeba pamietac o tym, aby nie byly ograniczone tylko do
   jednej platformy sprzetowej/systemowej. I dlatego nie nalezy uzywac
   surowych plikow MS Worda czy QuattroPro. Warto je przelozyc na jakis
   powszechnie uznany standard taki jak PostScript, RichTextFormat, CVS,
   PDF, HTML.

   Jesli nie jest to mozliwe? W takim razie nalezy dodac odpowiednie
   deklaracje MIME types serwera. Oznaczenia typow plikow znajduja sie w
   comp.mail.mime FAQ URL:
   http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/comp.mail.mime/

5.6 Dostawca uslug internetowych _Czy na publikowanie czegos w Sieci
musze miec
jakas koncesje? _

   O ile nie swiadczysz telekomunikacyjnych uslug powszechnych, nie
   sprzedajesz dostepu do sieci, ani nie laczysz sieci w budynkach
   mieszkalnych - nie potrzebujesz. Ale to temat na inna grupei.
     _________________________________________________________________

   Poprzedni rozdzial Spis tresci
     _________________________________________________________________

6. Tworzenie - HTML

6.1 Zasady skladni HTML

   HTML jest aplikacja SGMLa. Skladnia dokumentu HTML jest definiowana
   przez kombinacje _deklaracji SGML_ (definiujacej m.in. zakres
   dopuszczalnych znakow) oraz _DTD_ . Wyrazenia znakujace skladaja sie z
   czesciej otwierajacej a zamykajacej. W pierwszej czesci jest to
   sekwencja

<znacznik>

   zas w drugiej jest to
</znacznik>

   (< to znak mniejszosci zas > to znak wiekszosci i sa to HTML (i w
   wiekszosci jezykow opartych na SGMLu) znaki zastrzezone do
   znakowania). Po wlasciwym poleceniu moga nastepowac jego atrybuty
   (wraz z wartosciami)

<znacznik atrybut=wartosc>

   Nie sa istotne typowe elementy sterujace: spacje, tabulatory, znaki
   konca linii (ogolnie znaki o kodzie ASCII ponizej 32) (sa one zbijane
   w jeden). W niektorych przypadkach nie jest wymagane zamkniecie
   polecenia znakujacego.(np.<P>, <LI>) choc czasem moze sie to
   nieciekawie skonczyc (zwlaszcza nie-konczenie polecen
   ,,wymieniajacych'' takich jak <UL>, <OL>).

   Czesc przydatnych na co dzien znakow uzywanych przez polecenia
   znakujace zostala zastapiona przez tzw. _entitles_ rozpoczynajacych
   sie od znaczka & (Ampersand):
     * < - &lt; - znak mniejszosci
     * > - &gt; - znak wiekszosci
     * " - &quot; - znak cala (stosowany powszechnie jako cudzyslow)
     * " " - &nbsp; - znak krotkiej spacji
     * & - &amp;
     * oraz znaki z zakresu powyzej 127 w tablicy ISO-8859-2 (Latin-1)

   W parametrach atrybutow moga (bez ujecia w " lub ') wystepowac jedynie
   znaki z zakresu a-Z, poza tym kropki, znak myslnika (przeniesienia).
   (wystepuja przy tym problemy zwiazane z literka a w atrybutach (nawet
   ujeta w cudzyslowy np. <IMG SRC="foo" ALT="aaa">). Istotna jest
   kolejnosc zagniezdzen znacznikow (ew. patrz przeglad skladni Coguara
   URL: http://dtd.digilab.com.pl/Coguar/DTD-HOME.html byc moze rozwine z
   tego kurs HTMLa ;-)

6.2 Najkrotszy dokument

   Wedlug specyfikacji HTML 3.2 najkrotszy dokument wyglada w tak:
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2 Final//EN">
<TITLE>Tytul dokumentu</TITLE>

   choc zwykle stosuje sie:
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2 Final//EN">
<HTML>
<HEAD>
<META HTTP-EQUIV="Content-type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-2">
<!--komentarz: to polski dodatek, niezbyt elegancki -->
<TITLE>Tytul dokumentu</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
zawartosc dokumentu
</BODY>
</HTML>

6.3 Podstawowe znaczniki

     * _<HTML>_ oznaczenie poczatku dokumentu HTML
     * _<HEAD>_ sekcja naglowkowa (definicje dotyczace calego dokumentu,
       miejsce na wsadzenie informacji o stosowanych stylach, relacjach
       miedzy dokumentami itp.).
     * _<BODY>_ sekcja glowna dokumentu (cala reszta ;-)
     * _<TITLE>_ tytul dokumentu
     * _<A>_ (od ANCHOR) wymaga co najmniej jednego z dwoch atrybutow:
       HREF=" URL " lub name="punkt" oraz zakonczenia (to co znajduje sie
       pomiedzy poczatkiem a koncem wyrazenia stanowi obszar aktywny
       polaczenia (czyli trzeba kliknac myszka na tekscie z wyrazenia aby
       uruchomic odnosnik i przeniesc sie do innego dokumentu).
     * _<LINK>_ pozwala na zdefiniowanie zaleznosci miedzy dokumentami.
     * _<META>_ wnosi dodatkowe informacje na temat dokumentu.
     * _<STONG>_ wyroznienie
     * _<EM>_ wyroznienie
     * _<H1>_ naglowek 1 stopnia

   _Patrz tez:_
     * rekomendacja dla HTML 3.2
     * RFC 1866
     * opis Wilbura czyli HTML 3.2 URL:
       http://htmlhelp.com/reference/wilbur/ autorstwa Gallacusa a takze
       wersja offline URL: http://htmlhelp.com/distribution/
     * WWW FAQ Thomasa Boutella URL: http://www.boutell.com/faq/
     * Kurs HTML Pawla Wimmera z Wydawnictwa Lupus URL:
       http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm
     * Panorama HTML URL: http://winter.it.com.pl/html.htm z _Projektu
       Winter_
     * WWWhowto - Jak zrobic swoja strone WWW? Tomasza Pilata URL:
       http://PoncLAND.xyz.lublin.pl/WWWhowto/ (jest tam tez dzialajacy
       on-line validating parser HTML Wilbur SWAT URL:
       http://PoncLAND.xyz.lublin.pl/SWAT/
     * Trzy, Cztery ! URL, HTML URL: http://wwwtech.net.pl/HTML/ Wojtka
       Bogusza autora (lub administratora) m.in. Instalacja i
       konfiguracja serwera WWW URL:
       http://info.fuw.edu.pl/tech-doc/serwery.html Polskiej Strony
       Domowej URL: http://info.fuw.edu.pl/pl/PolskaHome.html )
     * Jak stworzyc wlasna strone WWW (Grzegorza Wojcika) URL:
       http://www.ia.pw.edu.pl/pl-iso/homepage-info.html
     * Jak zrobic wlasna strone WWW URL:
       http://www.pk.edu.pl/sysdocs/howto.html (wskazowki dla
       uzytkownikow z PK) (Szymona Sokola i Grzegorza Muchy)
     * Opis polecen jezyka HTML z przykladami URL:
       http://www.wibro.agh.edu.pl/info/www/html/reference/ Roberta
       Pajaka
     * Jak zrobic swoja wlasna HomePage ? URL:
       http://zeus.polsl.gliwice.pl/%7Ebort/local/how-to.html Andrzeja
       Borta
     * Opis HTML autostwa ,,Statoma'' URL:
       http://www.polsl.gliwice.pl/%7Estatom/HTML/HTML.html czyli Tomasza
       Stankiewicza
     * The Bare Bones Guide to HTML URL: http://werbach.com/barebones/
       krotki (15kb) spis wszystkich komend HTML wraz z netscapizmami
       (zaznaczonymi)
     * Beginner's Guide to HTML URL:
       http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html z
       NCSA (autorstwa Marka Andersena)
     * Creating HTML Documents URL:
       http://www.ncsa.uiuc.edu/SDG/Software/Mosaic/Docs/d2-htmlinfo.html
       (tez NCSA)
     * Introduction to HTML Iana Grahama URL:
       http://www.utoronto.ca/webdocs/HTMLdocs/NewHTML/book.html
       (wlacznie z rozbiorem HTML 2.0 DTD)
     * Wlodzimierz Macewicz _HTML. Jezyk opisu dokumentu hiperstekstowego
       _Zaklad Naucznia Informatyki ,,MiKOM'' URL:
       http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/ (ISBN 83-7158-035-5) (dosc
       dobra sciaga do pisania HTML ,,z palca'' jednak brakuje w niej
       informacji o SGML, nie do konca jest tez sens opisywac co jaka
       przegladarka akceptuje - choc kiedys podobalo mi sie to)
     * HTML Charter URL: http://www.ietf.cnri.reston.va.us/html.charters/
       - poswiecona HTMLowi grupa robocza IETF URL: http://www.ietf.org/

6.4 Przydatne wskazowki

     * gdy tworzysz wiekszy zestaw dokumentow warto najpierw stworzyc
       projekt (w tym graficzny), szablon dokumentu. Nie od rzeczy jest
       tutaj uzycie technologii CSS1 (w celu zapewnienia spojnej szaty
       graficznej serwisu - a to ze jeszcze nie obsluguja jej niektore
       przegladarki - nie szkodzi - niedlugo beda).
     * staraj sie tworzyc dokumenty ,,znaczeniowe'' a ,,wygladowe''.
     * pamietaj o tym by w dokumencie (niekoniecznie w jego jawnej
       czesci) znalazla sie informacja o:
          + adresie pocztowym autora <link REV="MADE"
            HREF="mailto:ziembor@digilab.com.pl">
          + dacie aktualizacji,
          + miejscu planowanej publikacji (choc nie koniecznie trzeba do
            tego celu uzywac konstrukcji <BASE *>),
          + prawach autorskich (zwlaszcza nie swoich)

     * Style guide for online hypetext @ WDG - htmlhelp URL:
       http://htmlhelp.com/style/
     * Zlote zasady dla projektantow serwisow @ Winter URL:
       http://winter.it.com.pl/24fe.htm
     * Style Guide for online hypertext @ W3C URL:
       http://www.w3.org/pub/WWW/Provider/Style/ - Tim BL

6.5 Wspolpraca z przeszukiwarkami

   Warto dostosowac swoje dokumenty do istnienia przeszukiwarek i innych
   robotow przez zdefiniowanie dodatkowej informacji o dokumencie:
     * _krotki opis_ <META name="Description" CONTENT="To jest krotki
       opis ">
     * _slowa kluczowe_ <META name="Keywords" CONTENT="WWW, FAQ ">
     * _informacja o prawach autorskich_ <META name="CopyRight"
       CONTENT="Ziemek Borowski (GNU v.2.0) ">
     * _informacja o autorze_ <META name="Author" CONTENT="Ziemek
       Borowski ">
     * _informacja o adresie pocztowym autora_ <LINK REV="MADE"
       HREF="mailto:ziembor@digilab.com.pl">
     * _data powstania dokumentow_ <META name="Create" CONTENT="Sat 15
       Mar 1997 19:26:58 ">
     * _data ostatniej modyfikacji dokumentu_ <META name="Modification"
       CONTENT="Sat 15 Mar 1997 19:26:58 ">

   _Patrz tez:_
     * Opis META URL: http://htmlhelp.com/reference/wilbur/

6.6 Dlaczego standardy sa takie wazne?

   _Netscapizmami_ zwie sie popularnie te rozszerzenia akceptowane tylko
   i wylacznie przez przegladarki firmy Netscape Communications
   Corporation , i ostatnio przez MS Internet Explorer, nie
   zarejestrowane w oficjalnej specyfikacji (badz jej propozycji) jezyka
   HTML. Nie nalezy ich uzywac poniewaz:
     * nie ma mozliwosci sensownego sprawdzenia parserem - validatorem
       SGML takiego dokumentu (zazwyczaj brak jest oficjalnych DTD (i
       nawet nieoficjalnych, np. dla IE 3.0, lub NN 3.0) dla takich
       rozszerzen choc to sie powoli zmienia).
     * dokumenty te nie zawsze moga byc poprawnie wyswietlane w
       przegladarkach innych producentow. A HTML bedacy (zwlaszcza w
       wersjach 2.0 i Wilbur) bardzo ubogim znaczeniowo zastosowaniem
       SGMLa, zostal stworzony po to, by istniala wspolna, niezalezna od
       sprzetu i systemu platforma informacyjna.
     * niektore rozszerzenia nie mieszcza sie w zaden sposob w skladni
       istniejacych DTD HTMLowych ;-) np. te zwiazane z ramkami...
       (FRAMES).

6.7 Netscape-HTML i MS-HTML

   Sa to dialekty (slangi) HTMLa cechujace sie z jednej strony rozmaitymi
   _rozszerzeniami_ (extensions) a z drugiej ignorowaniem proponowanych
   przez innych (np. ciala standaryzacyjne, konkurencje) nowych
   mozliwosci np. proponowanych w szkicach dotyczacych
     * obslugi rownan matematycznych w HTML 3.0 URL:
       http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html3/
     * tabel w RFC 1942 URL: http://ds.internic.net/rfc/rfc1942.txt

   Problem z tymi swoistymi _rozszerzeniami_ polega na tym, ze przez
   tworzenie nieprzemyslanych faktow blokuja one rozwoj jezyka (trudno
   zachowac spojnosc logiczna struktury dokumentu jesli w kazdym jego
   miejscu moze wystapic jakies polecenie (w tym wypadku chodzi o nikomu
   w tej formie nie potrzebny znacznik <CENTER>).

   _Patrz tez:_
     * Best Viewed With Any Browser URL:
       http://server.berkeley.edu/~cdaveb/anybrowser.html
     * MultiBrowesr Compability URL:
       http://la.ists.pwr.wroc.pl/~coven/tech/mbc.html.po Pawla Wiecka
     * Netscape HTML Extensions URL:
       http://home.netscape.com/assist/net_sites/html_extensions.html
     * Microsoft Corporation URL: http://www.microsoft.com/
     * Jak nie nalezy robic: Use of Netscape tags in HTML URL:
       http://www.phone.net/%7Emwm/Netscape/
     * HTML Bad Style Page URL: http://www.earth.com/bad-style/
     * Top 10 Things NOT to do on a Web Page URL:
       http://cast.stanford.edu/cast/www/donts.html

   _Patrz tez:_
     * Netscape @ Hall of Shame URL:
       http://www.meat.com/netscape_hos.html
     * WebAlert URL:
       http://www.axismundi.org/Cf/spiraea/amigaphil/WebAlert.html

6.8 Jak kontrolowac poprawnosc kodu?

   Dlaczego: to chyba oczywiste kazdy chyba chce zeby rzeczywisty efekt
   pokrywal sie z planowanym, tak teraz jak i w przyszlosci, gdy
   przegladarki beda np. scislej trzymac sie standardu. Powszechnie
   stosowana metoda jest ,,reczne'' sprawdzanie za pomoca wybranej
   dowolnie ,,przegladarki testowej'' takiej jak np. Lynx, Netscape, lub
   MS IE. Jest to dzialanie co najmniej watpliwe: przegladarka powinna
   wyswietlac wszystkie (nawet z bledami skladniowymi) strony poprawnie,
   choc niekoniecznie zgodnie z intencjami jej autorow. Wlasciwa forma
   sprawdzania strony jest raczej uzycie parsera - validatora SGML
   takiego jak na przyklad SP URL: http://www.jclark.com/sp/ Jamesa
   Clarka (dostepny tak dla DOS (32-ext.) Win32, jak i UNIXa wraz z
   odpowiednim DTD dla stosowanego dialektu HTMLa URL:
   http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html-pubtext/ W wyniku kontroli np.

nsgmls -m /usr/lib/pubtext/catalog -f nazwa.err -o nazwa.out nazwa.htm

   powstaje lista bledow (przez skierowanie potoku bledow do pliku) na
   podstawie, ktorej nalezy ,,recznie'' poprawic dokument. Dopiero potem
   warto sprawdzic w przegladarce, czy przypadkiem czegos istotnego nie
   przeoczylismy...

   Dobra metoda jest uzycie jednego z wielu zdalnych weryfikatorow kodu
   HTMLa (patrz nizej), lub jednego z dostepnych weryfikatorow
   ,,lokalnych'':
     * weblint (PERL) URL: http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/
     * SQ Panorama URL: http://www.sq.com/ dla MS Windows

   Odradzalbym stanowczo uzywanie rozmaitych wynalazkow przyjaznych, ale
   nie do konca wiedzacych co to sa na przyklad opcje minimalizacji.

   _Patrz tez:_
     * Validation-HTML URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/HTML-
       Validation
     * Validations Services (WDG) URL:
       http://htmlhelp.com/links/validators.htm
     * A Kinder, Gentler Validator - oparty na nsgmls J. Clarka URL:
       http://ugweb.cs.ualberta.ca/%7Egerald/validate/ - klasyka gatunku.
     * SWAT Tomasza (Ponckiego) Pilata URL:
       http://PoncLAND.xyz.lublin.pl/SWAT/ - bardzo dobre narzedzie dla
       tych ktorzy tworza w HTML 3.2

6.9 Ramki? Nie stosowac!!!

   Stosowanie ramek (polecenie <FRAME *>) w prezentacjach Internetowych
   jest niewskazane Dlaczego?
     * nie ma ich w ostatniej zatwierdzonej przez IETF specyfikacji
     * nadal bardzo trudno umiescic jakas strone w zakladkach,
     * starsze przegladarki nie akceptuja,
     * latwo zapomniec o poleceniu <NOFRAMES>

   Jesli juz musisz uzywac ramek... poczytaj prosze:
     * WDG Introduction to Frames (Gallacusa) URL:
       http://htmlhelp.com/design/frames/
     * Frames - Netscape HELPSite URL:
       http://home.netscape.com/assist/net_sites/frames.html
     * http://dtd.digilab.com.pl/Coguar/DTD-HOME.html

   i sprobuj (jesli nie ma wersji bezramkowej) spojrzec na swoje strony
   lynxem >= 2.6. (np. ramki jak ponizej uwazam za zle zrobione ramki,
   ich nazwy powinny byc opisowe)
     _________________________________________________________________

   FRAME: [1]a
   FRAME: [2]b
   FRAME: [3]c

References

   1. http://www.gdzies.pl/1top_p.html
   2. http://www.gdzies.pl/1poza_p.html
   3. http://www.gdzies.html
     _________________________________________________________________

6.10 Czy moge ukryc kod zrodlowy dokumentu?

   Nie. I bardzo dobrze. Po prostu kod zrodlowy dokumentu w HTML musi byc
   zakodowany bez zadnych ograniczen, aby mozna bylo czytac dokumenty nie
   do konca sprowadzone na lokalny komputer.
     _________________________________________________________________

   Poprzedni rozdzial Spis tresci
     _________________________________________________________________

7. Narzedzia do tworzenia HTML

   Gdy mowa o narzedziach sluzacych do kreowania dokumentow w HTMLu
   czesto trudno dojsc do porozumienia. Czesc ludzi twierdzi, ze
   najlepszym narzedziem jest... Windowsowy _Notatnik_ . Inni twierdza,
   ze ma za male mozliwosci wyszukiwania i zamiany wiec zalecaja Vi;-) Sa
   to zwolennicy _edytorow poziomu ,,recznego''_ . Sa tacy ktorzy chcieli
   by jednak miec jakas forme wspomagania tworzenia dokumentow przez
   podswietlanie skladni i mozliwosc wybrania z listy dobranych
   znacznikow. Ci sa zwolennikami _,,edytorow niskiego poziomu''_ . Sa
   jednak tez zwolennicy edytorow graficznych tzw. _WYSIWYG_ czyli
   ,,wysokiego poziomu''. Lecz bardzo czesto zapomina sie o innego typu
   narzedziach np. konwerterach z innych formatow (w tym SGMLowych)
   rozmaitych preprocesorach (zwykle pisanych ,,wieloplatformowo'' w C
   lub perlu) ulatwiajacych tworzenie duzych osrodkow:
     * Orb URL: http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html
     * DocuGen URL: http://www.sil.org/sgml/ czyli ,,Document Preparation
       Aids for Non-Major Languages''
     * CVS i RCS URL: http://www.loria.fr/%7Emolli/cvs-index.html ;-)

7.1 MS-Windows

   Gdy mowa o narzedziach pomagajacych tworzyc dokumenty hipertekstowe w
   srodowisku MS Windows (TM) zawsze mam ochote stwierdzic, ze mozna uzyc
   Emacsa URL: ftp://ftp.sunet.se/pub/os/Win32/ntEmacs/docs/ntemacs/ lub
   ViMa (dzialaja tez w srodowisku DOS/Win/Win32). Ale nie tego sie po
   mnie oczekuje. Niestety ;-). To co osobiscie moge zalecic to:
     * SQ HoToMetaL PRO 4.0 URL: http://www.sq.com/ ew. jesli mamy mniej
       pieniedzy: SQ HoToMetaL Free 2.0 URL: http://www.sq.com/ (potem
       wyszly juz tylko wygasajace wersje ewaluacyjne wiec ich niestety
       nie moge polecic jako alternatywy dla wersji komercyjnej).
     * do pewnego typu prac, i ze sporymi zastrzezeniami (natury, mhyyy,
       skladniowej) MS FrontPage URL: http://www.microsoft.com/poland/
     * TextPad URL: http://www.textpad.com/ jako dobry, i ,,czysty'' a
       jednoczesnie dostosowywany edytor tekstowy.
     * Super NoteTab URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/tucows/htmltext95.html#notetab
     * HotDog PRO 3.0 URL: http://www.sausage.com/
     * HomeSiteX 2.5 URL:
       http://www.allaire.com/products/homesite/overview.cfm

   Kilka osob prosilo mnie o zamieszczenie i adresow ,,polskich''
   edytorow HTML (czyli badz napisanych przez Polakow badz z
   polskojezycznym interface). (Przyznaje sie, ze sciagam z listy Pawla
   Wimmera ;-) URL: http://www.lupus.waw.pl/polshar.html, aczkolwiek z
   wielka niechecia...
     * Pajaczek Rafala Platka URL: http://www.intraco.com.pl/
     * Hedit (Windows 95) Witolda Cizmowskiego i Slawomira Andryka URL:
       http://www.amw.net.pl/hedit/
     * Edytor stron hipertekstowych Piotra Trzcionkowskiego URL:
       http://usctoux1.cto.us.edu.pl/~trzcionk/prog_win.html
     * narzedzia webmasterskie Wojciecha Kaniewskiego URL:
       http://pro.logonet.com.pl/~wojtekka/prog.htm

   Odradzam natomiast (zwlaszcza do szybkich poprawek) dobra
   przegladarke, ale gorszy edytor: Netscape Navigatora Gold URL:
   http://www.netscape.com/ (zostawia za duzo wlasnego, niepoprawnego,
   kodu przy kazdym zapamietaniu).

   _Patrz tez:_
     * The Ultimate Collection Of Winsock Software URL:
       http://www.tucows.com/ (blizej sa ,,lusterka'': Tucows na SunSite
       URL: http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/ i Tucows na PW URL:
       http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/ )
     * The CWSApps List URL:
       http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html - Indeks
       Aplikacji Sieciowych dla Windows (mirror w Poznaniu)
     * Papa's Anonymous FTP URL: ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/
       (w Poznaniu)
     * www.Windows95.com shareware and freeware URL:
       http://www.windows95.com/

7.2 Unix

   Wbrew temu co niektorzy mowia dla Unixie jest mnostwo cennych narzedzi
   do edycji HTML (i generalnie SGMLa). Poczynajac od:
     * spreparowanych pod katem HTML plikow startowych Vi
     * ViMa URL: http://www.math.fu-berlin.de/%7Eguckes/vim/
     * joe
     * Emacsa URL: http://www.santafe.edu/%7Enelson/tools/
     * i XEmacsa, URL: http://www.XEmacs.org/
     * dochodzac do dedykowanych HTMLowi asWedita URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/asWedit/
     * i edytora z Ayamayi (W3C) URL:
       http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/User/BinDist.html
     * Istotne sa tez liczne narzedzia skryptowe takie jak na przyklad
       WebLint URL: http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/ (do
       kontroli poprawnosci),
     * Latex2HTML URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/ ,
     * SGML-Tools URL: http://web.inter.nl.net/users/C.deGroot/sgmltools/
       ,
     * perlSGML, URL: http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlSGML.html
     * sdc, URL: ftp://ftp.inria.fr/INRIA/Projects/icsla/Implementations
     * oraz preprocesory takie jak Orb URL:
       http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html

7.3 Konwersja LaTeX - HTML
     _________________________________________________________________

Date: Sun, Apr 1997 07:54:43 +0200
Subject: LaTeX a HTML
From: W.Myszka@immt.pwr.wroc.pl
     _________________________________________________________________

   System LaTeX jest popularnym (zwlaszcza na uczelniach technicznych)
   systemem przygotowywania tekstow. Maja one bardzo profesjonalny wyglad
   i niejednokrotnie uzywane sa do publikacji artykulow, raportow i
   tekstow technicznych.

   Tekst przygotowany ,,w LaTeXu'' moze byc bardzo latwo (i stosunkowo
   ladnie) przetlumaczony. Uzyc do tego celu mozna programu LaTeX2html.
   Program wymaga zainstalowanego Perla i interpretuje zarowno dialekt
   LaTeX2.09 jak i LaTeX2e.

   Dokumentem w calosci przetlumaczonym do HTML z LaTeXa za pomoca tego
   programu sa Narzedzia sieciowe URL:
   http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/

   Nieco mniej eleganckie wyniki daje program TeX2RTF (wbrew nazwie
   pozwala on tlumaczyc dokumenty w LaTeXu do jednej z nastepujacych
   postaci: RTF, HTML, Windows Help).
     * LaTeX2html - CTAN URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/
     * TeX2RTF - CTAN URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/tex2rtf/
     _________________________________________________________________

   Poprzedni rozdzial Spis tresci
     _________________________________________________________________

8. Tworzenie - grafika

8.1 Formaty graficzne

   Istnieje kilka uznanych formatow grafiki sluzacych do prezentacji w
   pajeczynie:
     * GIF URL:
       ftp://x2ftp.oulu.fi/pub/msdos/programming/formats/gif87a.zip
       - stworzony przez CompuServe INC. URL:
       http://world.compuserve.com/ w 1987 roku (GIF87a) URL:
       http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF87a.txt a nastepnie w
       1989 r. zrewidowany (GIF89a). URL:
       http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF89a.txt W tej chwili
       uzywa sie tej drugiej wersji. Podstawowe cechy GIFow to:
          + 256 kolorow
          + rozdzielczosc dostosowana do przecietnej rozdzielczosci
            ekranu (72dpi)
          + kompresja z uzyciem LZ URL:
            http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF-comp.txt (wiec
            chyba dosc skuteczna - z ,,wiernym'' odtwarzaniem)
          + mozliwosc zdefiniowania jednego z kolorow jako
            przezroczystego (patrz Sekcja: ... Efekty Specjalne)
          + mozliwosc skladowania w jednym pliku nastepujacych po sobie w
            okreslonym porzadku rysunkow (patrz Sekcja: ... Efekty
            Specjalne: Animacje)
     * JPEG File Interchange Format (V1.02) URL:
       http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/JPEG.txt nadajacy sie
       bardziej do zdjec i obrazow wielobarwnych Stosuje algorytmy z
       utrata danych.
     * PNG URL: http://www.boutell.com/boutell/png/
     * XBM - X BitMap Format URL:
       http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XBM.txt i XPM - X PixelMap
       Format URL: http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XPM.ps.gz
     * i inne, ale juz tylko przy pomocy wtyczek (plug-inow)

   Przy czym rozgraniczenie pomiedzy ,,normalnymi'' formatami a tymi
   obslugiwanym przez ,,wtyczki'' nie wynika ze standardow i specyfikacji
   technicznych, co raczej z ograniczen przegladarek (w zasadzie kazdy
   zarejestrowany przez IANA format plikow, powinien byc w ten czy w inny
   sposob obsluzony - chocby przez zapamietanie obrazka z CorelDraw na
   dysku).

   _Patrz tez:_
     * Understanding Image File Formats URL:
       http://www.cobb.com/tma/9508/tma89501.htm
     * W3C Activity: Real-Time Multimedia URL:
       http://www.w3.org/pub/WWW/Consortium/Prospectus/RealTime.html
     * Encyclopedia of Graphics File Formats URL:
       http://www.ora.com/catalog/gffcd/ James D. Murray & William
       vanRyper 2nd Edition May 1996

8.2 Zasady umieszczania grafiki

     * Pamietaj o tym by nie zamieszczac na stronie startowej wielkich
       (tj. razem powyzej 20 KB) elementow graficznych. Mozesz tym
       odstraszyc (wolne/przelnione lacza).
     * Pamietaj o atrybucie ALT poleczenia IMG
     * Niech grafiki stanowia drobne urozmaicenie tekstu, immanentna
       calosc jako ilustracje a nie jakosc sama w sobie: _Patrzcie co
       potrafie zrobic PhotoShopem_
     * Staraj sie nie robic elementow zawierajacych napisy jako grafike.
       A nuz ktos to bedzie chcial obejrzec na monitorze 21 calowym nie w
       rozdzielczosci 600x800 ;-) Pomijajac fakt, ze to uniemozliwia
       normalne indeksowanie takich napisow (niektore roboty nie czytuja
       nawet tego co jest zamieszczone jako ALT ).

8.3 Efekty specjalne

  ,,Przezroczyste grafiki''

   Aby przygotowac przezroczyste grafiki, tj. w kolorze dowolnie
   definiowanego tla lub podkladu, nalezy zapamietac je w formacie GIF
   89a
     * LView Pro 1.0 dla Windows URL:
       http://world.std.com/%7Emmedia/lviewp.html (lub z mirrora:
       http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/ )
     * giftrans dla DOSa URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.exe lub
       UNIX URL:
       http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.1.gz
     * zdalna konwersja GIFow do przezroczystych URL:
       http://www.mit.edu:8001/transweb.html
     * Transparent/Interlaced GIF Resources URL:
       http://www.put.poznan.pl/hypertext/Internet/faq/t-gif/transparent.
       html

  Animacje

   Wiecej informacji na stronie: Animated GIF Resources. URL:
   http://www.webreference.com/graphics/animation.html Do tworzenia
   animowanych rysunkow moga sluzyc:
     * Gif Construction Set dla Windows URL:
       http://www.mindworkshop.com/alchemy/gifcon.html
     * WebPaint - shareware dla W95 URL:
       http://www.barentsnett.no/webpaint/
     * GifMerge dla UNIXa URL:
       http://www.iis.ee.ethz.ch/%7Ekiwi/GIFMerge/
     _________________________________________________________________

   Poprzedni rozdzial Spis tresci
     _________________________________________________________________

9. Tworzenie - sterowanie wygladem i stylem.

   O chwili pojawienia sie specyfikacji CSS pajeczyna przeobraza sie (lub
   przynajmniej powinna przeobrazac sie ;-). Konczy sie epoka durnego
   mark-upu ,,TYPOGRAFICZNEGO'' (np. <FONT FACE="ARIAL"> a rozpoczyna sie
   czas znakowania znaczeniowego, a sterowania wygladem przy pomocy
   oddzielnego jezyka...
     _________________________________________________________________