🚀 go-pugleaf

Posted-By: auto-faq 3.1.1.2
Archive-name: pl.comp.www


Najczesciej zadawane pytania na pl.comp.www
wraz z odpowiedziami

Zawsze dostepne pod adresem http://www.qdnet.pl/~Ziembor/wwwfaqpl.htm
oraz wersja tekstowa http://www.qdnet.pl/~Ziembor/wwwfaqpl.txt
Wersja 0.6.0.13 HTML - 13.10.96 godzina 9:10

    Koordynator i (w charakterze sklejacza) autor: :-)

   * Ziemek Borowski (ZMB)   mailto:zie...@qdnet.pl
     http://www.qdnet.pl/~Ziembor/

komentuja, wspolpracuja i/lub pomagaja za co serdecznie im dziekuje:

   * Rafal Maszkowski (RM)   mailto:r...@torun.pdi.net
     http://www.torun.pdi.net/~rzm/
   * Marek Baczek (MGB)   mailto:m...@qdnet.pl   http://www.qdnet.pl/~mgb/
   * Grzegorz Staniak (GS)   mailto:gsta...@golem.umcs.lublin.pl
   * Piotr Teczynski (PT)   mailto:pte...@hum.amu.edu.pl
     http://hum.amu.edu.pl/~pteczyn/
   * Wojciech Myszka (WM)   mailto:W.My...@immt.pwr.wroc.pl
   * Pawel Wiecek (cov)   mailto:co...@pwr.wroc.pl
     http://www.ists.pwr.wroc.pl/~coven/
   * Wojtek Sylwestrzak (WojSyl)   mailto:woj...@icm.edu.pl
   * Jerzy Pankiewicz (JP)   mailto:panki...@pwr.wroc.pl
   * Tomasz Pilat (TP)   mailto:ponc...@ajax.umcs.lublin.pl
     http://ajax.umcs.lublin.pl/~poncjusz/
   * Marcin Cieslak (Saper)   mailto:sa...@sgh.waw.pl
   * inni, ktorzy zglosza swoja oferte pomocy :-)
   * wszyscy pisujacy na pl.comp.www

   * Jesli nie znalazles tu odpowiedzi na swoje pytanie przepraszam... I
     mam prosbe: jak znajdziesz, przeslij uzupelnienie do odpowiedzi na
     istniejace pytanie, badz napisz (wraz z odpowiedzia) nowe.
   * Gdy niniejszy dokument zostanie dopracowany (tj. osiagnie wersje >
     1.0) bedzie wysylany do grupy pl.comp.www raz na dwa tygodnie,
     pierwszego i pietnastego dnia kazdego miesiaca.
   * Dokument ten bedzie systematycznie uzupelniany i w miare pojawiania
     sie nowych pytan publikowane beda jego kolejne wydania.
   * Autorzy nie ponosza zadnej odpowiedzialnosci za efekty dzialania
     spowodowane stosowaniem sie do zalecen zawartych w dokumencie.
   * Wszystkie zastrzezone znaki firmowe zostaly uzyte jedynie w celach
     informacyjnych.
   * Dokument nie ma zadnej mocy prawnej badz administracyjnej i
     powolywanie sie na udzielone w nim odpowiedzi oraz porady jest
     bezpodstawne.
   * Dokonywanie zmian bez zgody i wiedzy autora dokumentu jest
     niewskazane.
   * Wiekszosc tekstow jest autorstwa Ziemka Borowskiego, choc bardzo
     czesto oparte sa na lekturze, np. artykulow w grupie news:pl.comp.www.
     Jesli autorem danego fragmentu jest ktos inny, jest to zaznaczone
     przez podanie inicjalow autora tego fragmentu (*), lub uzupelnienia
     (+*). Tym nie mniej Ziemek Borowski bierze na siebie odpowiedzialnosc
     za calosc tekstu.
   * Zawartosc WWW_FAQ opiera sie glownie na listach z grupy usenetowej
     pl.comp.www oraz ew. pl.comp.lang.java, pl.listserv.polip,
     pl.comp.ogonki, jesli tylko maja zwiazek z tematem.

---------------------------------------------------------------------------

    Spis pytan.

   * W jaki sposob zadawac pytania, aby uzyskac odpowiedz?
   * Wstep, ogolny opis WWW.
        o Wstep, ogolny opis WWW.
        o Co to jest Internet?
        o Co to jest Web, WWW?
        o Kto wyznacza standardy dla Internetu i WWW???
        o Co to jest SGML i HTML? I jakie sa ich wzajemne zwiazki?
        o Co to jest HTML?
        o Co to jest URL?
        o Co to jest CGI?
        o Co to jest VRML?
        o Co to jest Java i JavaScript?
        o Co to jest plug-in?
        o Co to jest ActiveX?
        o Co to jest Broadway?
        o Kto uzywa WWW i Internetu?
   * Jakich narzedzi uzywac do pracy z WWW.
        o Jakie przegladarki sa dostepne dla MS Windows 3.x i MS Windows
          95/NT 3.x?
        o Jakie sa dostepne przegladarki dla Unixa?
   * Uzytkowanie WWW.
        o Czy jest jakis katalog tematyczny WWW?
        o Jak moge znalezc jakis tekst na stronie Web?
        o Dlaczego czesto widze "krzaczki" zamiast polskich liter?
        o Czy uzywajac WWW mozna zlapac wirusa?
        o W jaki sposob nawigowac po Pajeczynie?
        o Jak jest z prawami autorskimi w Internecie?
        o W jaki sposob pracowac z WWW bez bezposredniego polaczenia?
        o Co to jest i dlaczego nalezy uzywac W3chache-proxy?
   * Tworzenie stron WWW.
        o Jak moge publikowac w WWW?
        o Jak wyglada dokument WWW?
        o Co jest standardem w HTML?
        o Jakie narzedzia wspomagajace tworzenie dokumentow WWW sa dostepne
          dla DOS/Win i MS Windows 95/NT?
        o Jakie narzedzia wspomagajace tworzenie dokumentow WWW sa dostepne
          dla Unixa?
        o Co to sa netscapizmy oraz inne rozszerzenia? I dlaczego nie
          nalezy ich stosowac?
        o W jaki sposob umieszczac grafike na stronach WWW?
        o W jaki sposob moge tworzyc poprawne strony z polskimi znakami
          diakrytycznymi?
        o Dlaczego i w jaki sposob sprawdzac poprawnosc skladniowa
          dokumentow?
        o W jaki sposob moge zainstalowac licznik na stronie?
        o Czy moge w Pajeczynie umieszczac dokumenty w innym formacie niz
          HTML?
        o Jakich polskich terminow uzywac przy tworzeniu stron?
   * Co warto wiedziec o serwerach WWW?
        o Jakie serwery WWW (HTTP) sa dostepne i ktory wybrac (i pod jakim
          systemem powinien pracowac)?
        o Gdzie moge znalezc opis protokolu serwera WWW (HTTP)?
        o W jaki sposob moge na moim serwerze obslugiwac jego bledy?
        o W jaki sposob poprawnie serwowac polskie dokumenty?
        o Jak mozna udostepniac baze danych przez WWW?
   * Administrowanie serwerem WWW.
        o Jak stworzyc strone na haslo?
        o W jaki sposob moge udostepnic przeszukiwanie mojego serwera?
   * Zrodla wiedzy
        o Standardy
        o Ogolne wprowadzenia do sieci.
        o Zrodla HTML
             + zrodla HTML po polsku w sieci.
             + drukowane zrodla HTML po polsku
             + Zrodla HTML po angielsku w sieci
             + Zrodla HTML po angielsku drukowane
        o Zrodla dotyczace innych, zwiazanych z WWW jezykow programowania
        o Dokumenty dotyczace tworzenia WWW w polskiej sieci.
        o Dokumenty dotyczace WWW w swiatowej sieci

---------------------------------------------------------------------------
odpowiedzi

  1.     W jaki sposob zadawac pytania, aby uzyskac odpowiedz?
         Daleki jestem od odsadzania od czci wszystkich, ktorzy zadaja
     pytania nie konkretne, badz takie na ktore odpowiedz znajduje sie na
     drugiej stronie manuala, podrecznika badz FAQ. Ale prosze... Zanim
     zadasz jakies pytanie:
        o zastanow sie, czy to co cie trapi jest rzeczywiscie problemem.
          Byc moze spotkales sie juz z podobna sytuacja i tylko cos Ci na
          chwile rozum zacmilo :-)
        o przejrzyj dostepna lokalnie dokumentacje... Po to sie ja tworzy.
        o poszukaj FAQ (czyli zbioru najczesciej zadawanych pytan wraz z
          odpowiedziami) zwiazanego z nurtujacymi cie problemami... w
          Polsce znajdziesz je pod adresem
          http://sunsite.icm.edu.pl/pub/usenet/
        o Sprawdz archiwa: http://www.dejanews.com/forms/dnq.html
          pl.comp.www
        o spytaj lokalnego administratora... chyba, ze ma Cie juz dosc,
          badz nim jestes :-)
        o poszukaj przy pomocy katalogu tematycznego badz wyszukiwarki
         A jesli to nie pomoze... to pytaj... Ale pamietaj, ze zadawanie
     pytan tez jest sztuka. Tutaj, w grupie pl.comp.www ograniczymy sie do
     wskazowek raczej technicznych.
        o napisz dokladnie: jaki masz problem... (jakiego systemu uzywasz i
          z jakim programem (i jaka jego wersja) masz klopoty)
        o jesli szukasz jakiegos programu, napisz jak sie nazywa, jakie
          wymagania ma spelniac i co najwazniejsze w jakim systemie
          operacyjnym ma dzialac...
        o nie zaszkodzi podac gdzie szukales
     I pamietaj: to, ze ktos Ci odpowie to tylko i wylacznie jego dobra
     wola.
  2.     Wstep, ogolny opis WWW.
         Ponizej przedstawiam ogolne informacje dotyczace World Wide Web.
       1.     Co to jest Internet?
              W RFC 1462, lub FYI 20 Internet zostal zdefiniowany jako:
             + siec komputeroperacyjnym ma dzialac...
        o nie zaszkodzi podac gdzie szukales
     I pamietaj: to, ze ktos Ci odpowie to tylko i wylacznie jego dobra
     wola.
  2.     Wstep, ogolny opis WWW.
         Ponizej przedstawiam ogolne informacje dotyczace World Wide Web.
       1.     Co to jest Internet?
              W RFC 1462, lub FYI 20 Internet zostal zdefiniowany jako:
             + siec komputerowa oparta na protokole TCP/IP,
             + zasoby dostepne na komputerach polaczonych z siecia (tzw.
               hostach)
             + spolecznosc, wspolnota (community) ludzi uzywajacych i
               rozwijajacych te siec,
       2.     Co to jest Web, WWW?
              WWW (World Wide Web), zwana inaczej Pajeczyna , Webem jest
          hipertekstowym, multimedialnym, sieciowym, opartym na TCP/IP
          systemem informacyjnym.
          hipertekstowym
               czyli takim gdzie istnieja zdefiniowane zaleznosci miedzy
               poszczegolnymi dokumentami, i mozliwosci dowolnego
               przemieszczania sie pomiedzy nimi.
          multimedialnym
               czyli dopuszczajacym stosowanie roznych srodkow przekazu:
               tradycyjnych tekstow, dzwiekow, grafiki.
          sieciowym
               opartym na sieci rozleglej Internet, a wiec o zasiegu
               praktycznie globalnym.
       3.     Kto wyznacza standardy dla Internetu i WWW???
              Ostateczna instancja zatwierdzajaca dana propozycje standardu
          jest Internet Engineering Task Force czyli w skrocie IETF.
          http://www.ietf.org/
          Swoje propozycje w zakresie WWW przedstawia mu The World Wide Web
          Consortium (W3C) bedaca organizacja skupiajaca producentow
          oprogramowania.
       4.     Co to jest SGML i HTML? I jakie sa ich wzajemne zwiazki?
              Standard Generalized Markup Language oraz Hyper Text Markup
          Language :-)
          SGML to jezyk tworzenia jezykow oznaczen. HTML i inne podobne
          jezyki opisane w roznych DTDs sa jego zastosowaniem, aplikacja.
          Kazdy dokument SGML w zasadzie sklada sie z trzech czesci:
          * deklaracja SGML, opisujaca zestawy znakow, mechanizmy
          skladniowe i pewne poczatkowe wartosci stosowane w dokumentach
          danego typu;
          * DTD czyli definicja typu dokumentu opisujaca strukture jezyka
          oznaczen czyli zestaw elementow, model zawartosci kazdego z nich,
          dopuszczalne i domyslne wartosci atrybutow etc;
          * sam dokument, czyli document instance , np. konkretna strona
          HTML.
          W przypadku aplikacji zorientowanej na jeden tylko typ dokumentu,
          deklaracja skladni moze byc stosowana domyslnie (+ opcje zmiany)
          lub wszyta w kod, do wariantow DTD nastepuje odwolanie przez
          deklarowanie typu dokumentu (DOCTYPE) z publicznym
          identyfikatorem, po czym idzie juz sam dokument. Tak powinno byc
          tez w przegladarkach HTML, ale jak wiadomo znajomosc SGML ich
          autorow jest nikla, wiec deklaracja SGML jest po prostu
          ignorowana, w najlepszym razie stosowana na oko. Edytory HTML
          (zazwyczaj operujace rozmaitymi rozszerzeniami HTML dla ktorych
          zazwyczaj nie ma odpowiednich DTD) wstawiaja DOCTYPEs w zasadzie
          tylko w celu wywarcia wrazenia na klientach.
          (GS+ZMB)
       5.     Co to jest HTML?
              HTML jest, a wlasciwie powinien byc, konkretna aplikacja
          (zastosowaniem) SGML opisana w odpowiednim DTD. Niestety
          najczesciej jest to (w praktyce) oddzielny jezyk, majacy tylko
          pewne elementy wspolne z SGML... Rozwijany przede wszystkim przez
          The World Wide Web Consortium (W3C) (tam tez mozna znalezc
          specyfikacje i odsylacze do podrecznikow)
       6.     Co to jest URL?
              Uniform Resource Locator
          Wyglada mniej wiecej tak
          http://www.cos.tam.pl:80/jakis/katalog/jakis.plik.html
          I jest zlozony z nazwy uslugi:
             + file://... - odnosnik do zasobow lokalnych komputera (nie
               nalezy chyba uzywac w sieci :-)
             + ftp://... - odnosnik do zasobow dostepnych za pomoca
               protokolu FTP, z wariantem ftp://user@... , lub
               ftp://user:password@...
             + gopher://... - odnosnik do zasobow Gopher
             + http://... - zbior obslugiwany bezposednio przez serwer
               httpd (WWW)
             + maito:... - odnosnik powodujacy wyslanie listu pod podany
               adres (bez // po dwukropku!!!)
             + news:... - odnosnik powodujacy uruchomienie przegladarki
               USENETU (news) uzywajac domyslnego serwera, i podanej grupy
             + telnet:... - odnosnik do zdalnego komputera, zazwyczaj
               uzywajac terminala VT100 (bez // po dwukropku!!!)
             + tn3270:... - odnosnik do zdalnego komputera IBM (np. 3090 na
               plearn.edu.pl) terminala IBM-3270 (bez // po dwukropku!!!)
             + wais: - odwolanie do systemu wyszukiwawczego WAIS:
               http://www.ict.pwr.wroc.pl/cgi-bin/tswais
             + newsrc: ... - Odnosnik do okreslonego pliku newsrc (bez //
               po dwukropku!!!)
             + nntp:// ... - Okresla inny niz domyslnie uzywany serwer
               newsow
          oraz:
             + adresu (moze byc IP lub slowny typu www.my.computer)
             + numeru portu pod ktorym jest dostepna dana usluga - o ile
               standardowy (tj. wg. RFC 1700 ) niepotrzebny.
             + sciezki dostepu do pliku ((zakonczonej - choc nie jest to
               bezwzgledny (tj. wg. specyfikacji) wymog) znaczkiem / o ile
               nie jest to pelna sciezka, a tylko nazwa katalogu) Jesli
               podajemy jedynie katalog na serwerze wyswietlany jest
               jedynie plik zdefiniowany w ustawieniach serwera jako
               domyslny. Zazwyczaj jest to index.html , index.htm lub .
             + nazwy pliku
          (+PT)
       7.     Co to jest CGI?
              Common Gateway Interface
          Specyfikacja umozliwiajaca komunikacje przegladarki z serwerem.
          Opisana zostala na powszechnie znanym serwerze W3C: Using CGI
          http://www.w3.org/pub/WWW/Daemon/User/CGI/Overview.html
          oraz
          http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/cgi/
          a takze
          http://www.vservers.com/reference/
       8.     Co to jest VRML?
              Vitual Reality Modeling Language
          Wykorzystujacy niektore mechanizmy WWW (takie jak httpd, czy URL)
          jezyk opisu scen trojwymiarowych oparty na formacie Open Inventor
          stworzonym przez Silicon Graphics.
              Istnieje juz wersja 2.0: http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/
          (plik 1.2Mb, po rozpakowaniu 17Mb)
       9.     Co to jest Java i JavaScript?
              JAVA ma byc w zalozeniach obiektowym jezykiem programowania
          niezaleznym od systemu operacyjnego i sprzetu stworzonym przez
          Sun INC.
          JavaScript jest jego uproszczona wersja
      10.     Co to jest plug-in?
              Plug-in`em nazwano programy wspomagajace przegladarki WWW,
          umozliwiajace np. czytanie niestandardowych formatow plikow.
      11.     Co to jest ActiveX?
              ActiveX jest technologia opracowana przez NetManage,
          umozliwiajaca wstawianie obiektow OLE w strony WWW. Moim zdaniem
          nie nalezy stosowac tej technologii, chyba, ze nie chcemy, zeby
          wiekszosc uzytkownikow WWW to zobaczyla.
      12.     Co to jest Broadway?
              http://www.x.org/consortium/broadway.html
          Piotr Teczynski (1996). Premiera na Broadwayu. UnixForum,
          4:13-15.
      13.     Kto uzywa WWW i Internetu?
              W swiecie powszechnie uznawany jest GVU Survey
          http://www.cc.gatech.edu/gvu/user_surveys/User_Survey_Home.html
          Natomiast w Polsce... Prowadzi sie wprawdzie roznego rodzaju
          badania ankietowe. Ale moje mniemanie o nich jest ... takie, ze
          lepiej przemilcze. Dlaczego?
             + nikt nigdzie nie opisuje metody przeprowadzenia sondazu.
             + jak juz opisuje to okazuje sie, ze tak naprawde nie ma
               metody tj. badania byly robione tylko nie wiadomo na jakiej
               populacji, na ile sklad respondentow byl reprezentatywny, i
               jak dokladnie brzmialy pytania.
             + nawet gdy byla jakas metoda to... zadano niejednoznaczne
               pytania, lub zostawiono w pytaniach wielo-odpowiedziowych
               mozliwosc wyboru tylko jednej opcji :-) . Jesli ktos zna
               dobrze zrobione (tj. nie takie jak wyzej opisane) badania w
               polskiej czesci Internetu prosze o informacje
  3.     Jakich narzedzi uzywac do pracy z WWW.
         Na razie wskazuje zrodla pozyskania pajeczarek jedynie dla dwoch
     dominujacych rodzin systemow operacyjnych. Pozniej obiecuje to
     rozszerzyc o inne takie jak: IBM OS/2, Amige, i co tam jeszcze Boutell
     wymienia :-)
         I zalecam zajrzenie do iWorld http://browserwatch.iworld.com/ do
     przegladu pajeczarek...
       1. Jakie przegladarki sa dostepne dla DOSa?
              Nietety niewiele... Jest DOSLynx (uaktualniona wersja:
          http://www.fdisk.com/doslynx/ ) sa jakies przegladarki plikow
          tekstowych uwgledniajace i HTML:
          ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/pc/sac/utiltext/view114.zip"
       2.     Jakie przegladarki sa dostepne dla MS Windows 3.x i MS
          Windows 95/NT 3.x?
              Niestety multum :-). I nie sposob ich wszystkich wymienic w
          tym krotkim przegladzie. Na razie ogranicze sie do wskazania
          glownych archiwow:
          * Netscape Communications Corporation - Mirror na
          http://sunsite.icm.edu.pl/www/netscape/
          * Microsoft. - Mirror na ftp://ftp.poznan.optimus.pl/
          * Tucows - The Ultimate Collection of Winsock Software
          http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
          * The CWSApps List - Indeks Aplikacji Sieciowych dla Windows
          http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html
          * Papa's Anonymous FTP ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/
       3.     Jakie sa dostepne przegladarki dla Unixa?
              O ile Unix i pochodne do tej pory dominuja na rynku serwerow,
          to systemem przegladarek stal sie MS Windows. Tym nie mniej jest
          kilka wartosciowych produktow. Takich jak Arena , Netscape
          Navigator
          http://sunsite.icm.edu.pl/pub/netscape/navigator/3.0/unix/
          niezastapiony Lynx
          ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/infosystems/www/lynx/
              W Polsce podstawowym archiwum jest
          http://sunsite.icm.edu.pl/pub/www/
  4.     Uzytkowanie WWW.
         Ponizej opisze istotne aspekty uzytkowania WWW.
       1.     Czy jest jakis katalog tematyczny WWW?
             + Wirtualna Polska http://wp.cnt.pl/
             + WOW! http://www.wow.pl/
             + OptimusNET http://www.optimusnet.pl/
               i swiatowe
             + Yahoo http://www.yahoo.com/
             + WWW Virtual Library
               http://www.w3.org/hypertext/DataSources/bySubject/Overview.html
       2.     Jak moge znalezc jakis tekst na stronie Web?
             + Z tego co zrozumialem to (w Polsce) dobrym rozwiazaniem jest
               uzycie ICMowego serwera archie http://archie.icm.edu.pl/ .
             + DEC Alta Vista http://www.altavista.digital.com/
             + Yahoo http://www.yahoo.com/
             + Lycos http://fuzine.mt.cs.cmu.edu/mlm/lycos-home.html
             + WebCrawler http://webcrawler.com/
             + World Wide Web Worm
               http://www.cs.colorado.edu/home/mcbryan/WWWW.html
             + InfoSeek http://www2.infoseek.com/
             + OpenText http://www.opentext.com
             + HotBot http://www.HotBot.com/search.html
             + i inne ... :-) wiekszosc dostawcow uslug I*netowych
               dostarcza odp. formularzy do wyszukiwania na
               najpopularniejszych przeszukiwarkach.
       3.     Dlaczego czesto widze "krzaczki" zamiast polskich liter?
              Jest kilka mozliwosci rozwiazania tego problemu:
             + Masz niewlasciwa przegladarke, tj. nie obslugujaca polskich
               liter w standardzie ISO-8859-2. W miare mozliwosci wymien ja
               na cos innego (lub sprawdz czy nie mozna tego jakos poprawic
               http://www.agh.edu.pl/ogonki/ )
             + Twoja przegladarka obsluguje polskie literki, ale ty nic o
               tym nie wiesz. np. nie ustawiles w Netscape Navigatorze 3.0
               opcji: Options|Document Ecoding|Central European
               (ISO-8859-2) i odpowiedniej czcionki w
               Options|General_Preferences|Fonts|Latin-2
             + Wina lezy po stronie autora strony: Ani w naglowku http, (

               "text/html charset=8859-2"               html htm

               w pliku mime.types) ani w naglowku strony (przy pomocy
               komendy
               <meta http-equiv="content-type" content="text/html;
               charset=iso-8859-2"> ) nie zadeklarowal polskosci dokumentu,
               ani nawet uzywanej strony kodowej
             + Wina lezy po stronie autora strony: uzywa CP 1250 :-(
       4.     Czy uzywajac WWW mozna zlapac wirusa?
              Oczywiscie :-) Zwlaszcza wirusa glupoty. A powaznie: o ile
          masz wylaczona JAVA, JavaScript, ActiveX, i nie ladujesz plikow
          Worda, PostScript oraz wykonywalnych - nie mozesz. W pozostalych
          wypadkach:
             + Pliki Worda i wykonywalne - wiadomo - moga byc zakazone i to
               nie zalezy od medium.
             + w Javie, i JavaScript znaleziono (np. w niektorych wersjach
               NN 2.0.) jakies usterki na tyle powazne, ze ponoc
               zagrazajace bezpieczenstwu systemow.
             + PostScript - moze zawierac niebezpieczne operacje, ktore
               pewne przegladarki moga probowac wykonac: kasowanie plikow
               albo ustawienie/zmiana hasla drukarki.
             + W wypadku Lynxa istnieje cos takiego (tzw. trusted hosts) co
               pozwala wykonywac polecenia wydawane ze zdalnego komputera
               na lokalnym.
       5.     W jaki sposob nawigowac po Pajeczynie?
              Jak najmniej chaotycznie :-0. Najlepiej uzywajac do
          poszukiwan katalogow zasobow i przeszukiwarek, i odznaczajac
          ciekawe miejsca w "zakladkach", lub "bookmark`ach"
       6.     Jak jest z prawami autorskimi w Internecie?
              Nalezy przyjac, ze (przynajmniej w wypadku polskich stron)
          obowiazuja przepisy Ustawy o prawie autorskim i prawach
          pokrewnych z 04.02.1995 Przy czym (na podstawie art. 1 punkt 1 i
          punkt 2 ustawy), o ile autor nie zaznaczyl inaczej (np. Public
          Domain, lub GNU Public Licence) wszystkie strony sa domyslnie
          oznaczone jako &copy; badz (C) i mozna podawac do nich odniesienie,
          nie mozna natomiast ich wykorzystywac we wlasnej pracy (tj.
          tresci powiazanej z forma, poniewaz czystej informacji to juz nie
          dotyczy). Ochronie podlegaja rowniez znaki firmowe (lecz mozna
          ich uzyc w celach informacyjnych).
       7.     W jaki sposob pracowac z WWW bez bezposredniego polaczenia?
              Tak zupelnie bez polaczenia sie nie da...
              Ale mozna sciagnac potrzebne strony (uzywajac tzw. robota,
          albo normalnej przegladarki z wlaczonym cache dyskowym, lub
          zainstalowanym lokalnie serwerem proxy cache) a nastepnie je
          lokalnie przegladajac. Wiekszosc dostepnych w tej chwili
          przegladarek dziala bez polaczenia z siecia. Poza tym istnieje
          bardzo ladnie dzialajacy viewer: view114.zip pozwalajacy m.in.
          ogladac pliki MS Word, HTML, i innych...
          ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/pc/sac/utiltext/view114.zip
              Mozna tez uzyc uslugi nazywanej www2mail. W Polsce taki
          serwer uruchomil Jaroslaw Strzalkowski . Wystarczy wyslac pod
          adresem: www2...@arrow.uci.agh.edu.pl list zawierajacy w ciele
          URLe zadanych dokumentow.
          (ZMB+WM)
       8.     Co to jest i dlaczego nalezy uzywac W3chache-proxy?
              Dlaczego? Przeciez to oczywiste...
              Jednym ze skutkow coraz gwaltowniejszego rozwoju uslug WWW
          jest saturacja lacz sieci rozleglych. O ile przepustowosci lacz
          sieci lokalnych i miejskich sa zwykle nadmiarowe, to lacza
          miedzynarodowe (znacznie bardziej kosztowne) stanowia zazwyczaj
          waskie gardla Internetu.
              Szybkosc wzrostu zapotrzebowania na pasmo znacznie przekracza
          wszelkie mozliwosci inwestycyjne. Analiza ruchu wskazuje przy
          tym, ze procentowo coraz wiekszy udzial stanowia w nim transmisje
          WWW.
              Polska, jako jeden z pierwszych krajow zbudowala strukture
          tzw. cache WWW, ktora pozwala na lokalne buforowanie najczesciej
          zadanych dokumentow WWW, a tym samym:
             + zmniejszenie obciazenia lacz miedzynarodowych,
             + skrocenie sredniego czasu dostepu do informacji,
             + zoptymalizowanie wykorzystania lacz krajowych.
              Hierarchia W3cache http://w3cache.icm.edu.pl/sites_pl.html/
          obejmuje wszystkie wazniejsze sieci miejskie oraz dziala w
          bezposredniej wspolpracy z podobnymi projektami poza Polska.
          W3cache wymienia takze informacje z pojedynczymi serwerami cache
          tam, gdzie nie istnieja jeszcze struktury ogolnokrajowe.
              Przy czym uzytkownicy takich ogolnopolskich sieci jak TPnet,
          lub Telebank powinni ustawic parametry swojego proxy cache na
          lokalny cache, a jesli nie ma (a nie ma) to na
          w3cache.icm.edu.pl:8080 jako najblizszy sieciowo ich sieciom, nie
          zas na cache np. krakowskie.
          (WojSyl+ZMB)
  5.     Tworzenie stron WWW.
         Tworzenie stron i prezentacji WWW to nie tylko kodowanie w HTML,
     ale takze przygotowywanie grafik, dbalosc o poprawnosc skladniowa kodu
     HTML i mnostwo innych zagadnien.
       1.     Jak moge publikowac w WWW?
              Aby moc publikowac potrzeba odpowiedniego typu konta:
          najlepiej na komputerze gdzie jest zainstalowany serwer httpd. W
          wypadku dostawcow komercyjnych nalezy wykupic odpowiedni rodzaj
          konta. Na wiekszosci uczelni istnieje mozliwosc zalozenia wlasnej
          strony w ramach normalnego konta, i to czesto nawet bez
          ingerencji administratora (zazwyczaj nalezy zalozyc w swoim
          katalogu domowym katalogu public_html lub .home . Istnieje takze
          kilka serwerow komercyjnych umozliwiajacych publikowanie
          materialow niekomercyjnych bez wnoszenia oplat. Np. Marek Baczek
          zlozyl deklaracje, ze jest gotow przyjac strony na nastepujacych
          warunkach:
             + strona musi byc niekomercyjna.
             + strona musi byc co najmniej ciekawa.
             + strona musi byc robiona w ISO-8859-2 lub CP1250; (w zadnym
               wypadku bez ogonkow, moze byc po angielsku).
             + strony nie powinny przekroczyc 10 MB i nie powinny zawierac
               zbyt duzo plikow do zaladowania.
             + URL do tej strony bylby taki:
               http://www.qdnet.pl/~jakasnazwa/
             + Prosze przyslac kilka stron dla przykladu e-mail na adres
               (Marek Baczek mailto:m...@qdnet.pl (do 500kB)).
          W poza tym w swiecie istnieje kilka serwerow oferujacych podbne
          uslugi: np. Geocites lub
          spis :-) Pawla Wiecka
          http://la.ists.pwr.wroc.pl/~coven/freenet.html
       2.     Jak wyglada dokument WWW?
              Wiekszosc polecen jest dwuczesciowa: czesc otwierajaca <XXX>
          i zamykajaca </XXX> . Czesc polecen nie wymaga zamkniecia. Oto
          jest kod najprostszego dokumentu w HTML
          <HTML> <HEAD> <TITLE> Tytul dokumentu </TITLE> </HEAD> <BODY>
          Zawartosc dokumentu </BODY> </HTML>
          A teraz opis:
          <HTML> deklaracja, ze jest to poczatek dokumentu HTML
          <HEAD> naglowek (zawierajacy definicje dla calego dokumentu)
          <TITLE> tytul dokumentu
          <BODY> wlasciwa tresc dokumentu.
          Znaki specjalne pozwalaja wstawic graficzny obraz znakow bedacych
          czescia polecen: wiekszosci ( <- &lt; ) i mniejszosc (> - &gt; ),
          cudzyslowu ("- &quot; ) oraz spacji (   - &nbsp; ), i stanowiacy
          skladnik tych poprzednich ampersand ( & - &amp; ). Wiecej
          informacji mozna znalezc w dostepnych w sieci i realnym swiecie
          kursach i podrecznikach HTML.
       3.     Co jest standardem w HTML?
              Aktualnie obowiazujacy standard HTML zostal zdefiniowany w
          dokumencie IETF: RFC 1866 autorstwa T. Berners-Lee i D. Connolly
          Hypertext Markup Language - 2.0 z listopada 1995 r. oraz FC 1867
          E. Nebela i L. Masinter Form-based File Upload in HTML . Poza tym
          w dyskusji znajduje sie propozycja standardu HTML 3.2. Jedna z
          propozycji nosi nazwe Wilbur a druga, powracajaca w czesci do
          rzeczy porzuconych w Wilburze nazywa sie Cougar . Poza istnieja
          rozmaite "rozszerzenia" roznych firm.
              Pawel Wiecek napisal cos takiego
          (http://www.ists.pwr.wroc.pl/~coven/):
          Tym niemniej wszystkie strony WWW powinny dobrze wygladac na
          kazdej przegladarce.
              Przede wszystkim kompatybilnosc z wszystkimi przegladarkami
          wcale nie musi oznaczac ograniczania sie do wspolnego podzbioru
          HTML-a (co w praktyce oznaczac by moglo nawet cos okolo HTML
          2.0). Idea przyswiecajaca programowi MultiBrowser Compability
          jest taka, zeby korzystac z rozszerzen w taki sposob, zeby nie
          przeszkadzalo to innym przegladarkom. Oto kilka przykladow (ta
          lista bedzie rosla):
              Tabele - stosowanie tabel takie, zeby nie zaklocac pracy
          przegladarek ich nie obslugujacych (z nowszych wersji - Lynx) nie
          jest latwa sztuka. O ile w przypadku prostych tabel mozna to
          osiagnac bez wiekszych klopotow, przy bardziej wymyslnych
          konstrukcjach korzystajacych z atrybutow typu rowspan moze to byc
          trudniejsze. Podstawowa idea polega tu na wstawianiu do komorek
          odpowiednio dobranych kombinacji odstepow i przejsc do nowej
          linii (znacznik <br> ). Przykladowo tabela zawierajaca kilka
          kilkukomorkowych wierszy moze miec porozmieszczane w nich
          dodatkowe odstepy zapewniajace odstepy miedzy zawartosciami
          poszczegolnych komorek oraz przejscia do nowych linii wstawiane
          na koncu komorek konczacych wiersze. Dzieki temu tekst ktory w
          przegladarce obslugujacej tabele bedzie w jednym wierszu tabeli,
          na Lynx-ie znajdzie sie rowniez w jednym wierszu. Mozliwe sa
          rowniez machinacje korzystajace z obslugiwanego przez Lynx-a 2.5,
          a nie obslugiwanego przez Netscape czy Internet Explorera
          znacznika <tab> , jednakze moze to wywolac przykre efekty na
          jakiejs mniej znanej przegladarce (Arena?), lub na nowszej wersji
          ktorejs z przegladarek.
              Ramki - w przypadku ramek sprawa jest prosta - nalezy
          skorzystac z istnienia znacznika <noframes> , i umiescic w jego
          wnetrzu wersje strony przeznaczona dla przegladarki nie
          obslugujacej ramek. Konkretne rozwiazania moga byc rozne - ja
          umieszczam tam tylko troche zmodyfikowana wersje dokumentu, ktory
          w wersji ramkowej zajmuje glowna ramke, inni (niezbyt elegancko)
          umieszczaja tam tylko odnosnik do tego dokumentu. Mozna sie
          rowniez pokusic o przygotowanie znacznie zmienionej wersji
          dokumentu, w ktorej funkcje wykorzystujace ramki zostaja
          zastapione innymi.
              Obrazki - nie powinny sprawiac klopotow. Nalezy tylko
          pamietac o uzywaniu atrybutu alt, umieszczajac w nim tekst dobrze
          zastepujacy obrazek (mozna sie nawet pokusic o ascii art), a
          jesli obrazek sluzy wylacznie jako ozdobnik - pozostawienie go
          pustego (alt="").
          (ZMB, cov )
       4.     Jakie narzedzia wspomagajace tworzenie dokumentow WWW sa
          dostepne dla DOS/Win i MS Windows 95/NT?
              Z powodu ogromnej dynamiki powstawania nowych programow moge
          jedynie wskazac dostepne archiwa oprogramowania:
             + Tucows - The Ultimate Collection of Winsock Software
               http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/ coraz lepsze: zawiera
               wiekszosc oprogramowania dla Intenetowego stosowania MS
               Windows, zwiezle recenzje i archiwa bezposrednio na
               Politechnice Warszawskiej
             + The CWSApps List - Indek s Aplikacji Sieciowych dla Windows
               http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.> zawiera
               wiekszosc oprogramowania dla Intenetowego stosowania MS
               Windows, recenzje. Archiwa prowadza niestety w swiat, choc
               mozna po wynotowaniu nazw programow, sciagnac je z Papa
               AFTP.
             + Papa's Anonymous FTP
                   ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/ jedno z lepiej
               wyposazonych archiwow na FTP.
       5.     Jakie narzedzia wspomagajace tworzenie dokumentow WWW sa
          dostepne dla Unixa?
              Jest to dla mnie niewygodne pytanie: dopiero zaczynam uzywac
          Linuxa. Ale jest cos takiego jak asWedit, sa tryby HTML dla VI i
          Emacsa. Sa tez (skryptowe) narzedzia do weryfikacji odniesien,
          sprawdzania poprawnosci kodu itp. Sa wreszcie narzedzia
          pozwalajace na konwersje popularnych w U*xie formatow: LATEX,
          LinuxDOC-SGML na HTML. Wiekszosc ze wspomnianych narzedzi mozna
          znalezc na "sansjacie" http://sunsite.icm.edu.pl/pub/www/
       6.     Co to sa netscapizmy oraz inne rozszerzenia? I dlaczego nie
          nalezy ich stosowac?
             Netscapizmami zwie sie popularnie te rozszerzenia akceptowane
          tylko i wylacznie przez przegladarki firmy Netscape
          Communications Corporation , i ostatnio przez MS Internet
          Explorer nie zarejestrowane w oficjalnej specyfikacji (badz jej
          propozycji) jezyka HTML.
          Nie nalezy ich uzywac poniewaz:
             + nie ma mozliwosci sensownego sprawdzenia
               parserem/validatorem takiego dokumentu (zazwyczaj brak jest
               oficjalnych DTD (i nawet nieoficjalnych, np. dla IE 3.0, lub
               NN 3.0) dla takich rozszerzen)
             + dokumenty te nie zawsze moga byc wyswietlane w
               przegladarkach innych producentow. A HTML bedacy (w sumie)
               bardzo ubogim znaczeniowo zastosowaniem SGML-a, zostal
               stworzony po to by istniala wspolna, niezalezna od sprzetu i
               systemu platforma informacyjna.
             + niektore rozszerzenia nie mieszcza sie w zaden sposob w
               logice SGML :-)
       7.     W jaki sposob umieszczac grafike na stronach WWW?
              Dopuszczalnymi formatami grafik dla WWW sa: GIF, JPEG, i PNG,
          oraz XMB.
              Nie nalezy, bez ostrzezenia kierowac do stron zawierajacych
          duze (tj. powyzej 20 kb) grafiki.
              Aby przygotowac przezroczyste grafiki, tj. w kolorze dowolnie
          definiowanego tla lub podkladu, nalezy zapamietac je w formacie
          GIF 89a przy pomocy np.
          LView Pro 1. dla Windows,
          http://world.std.com/~mmedia/lviewp.html lub z mirrora:
          http://alfa2.ia.pw.edu.pl/tucows/ albo
          giftrans dla DOS
          http://sunsite.icm.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.exe
          i/lub Unix.
          http://sunsite.icm.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.1.gz
          Do tworzenia animowanych rysunkow moze sluzyc program Gif
          Construction dla Windows
          ftp://ftp.dtp.std.com/ftp/vendors/mmedia/gifcon.exe
          WebPaint - shareware dla W95 http://www.barentsnett.no/webpaint/
          GifMerge dla UNIXa http://www.iis.ee.ethz.ch/~kiwi/GIFMerge/
              Wiecej informacji zawieraja nastepujace strony:
          http://www.best.com/~adamb/GIFpage.html
          http://dragon.jpl.nasa.gov/~adam/transparent.html
          ftp://csi.jpl.nasa.gov/pub/graphics/transparent.faq
          http://www.boutell.com/faq/tinter.htm
          Standard formatu graficznego GIF 89a jest opisany pod adresem
          http://members.aol.com/royalef/gifanim.htm
       8.     W jaki sposob moge tworzyc poprawne strony z polskimi znakami
          diakrytycznymi?
              Przede wszystkim nalezy uzywac kodowania w ISO-8859-2. Poza
          tym jesli nie jestes administratorem i nie mozesz spowodowac,
          zeby serwer dodawal do naglowka stron z polskimi literami
          deklaracji typu dokumentu: text/html; charset=ISO-8859-2 nalezy
          dodac w naglowku strony (pomiedzy <HEAD> i </HEAD> , a i raczej
          przed <TITLE> ) nastepujacej instrukcji: <META
          http-EQUIV="content-type" CONTENT="text/html;
          charset=iso-8859-2"> nie jest to rozwiazanie najbardziej
          eleganckie: powoduje (na niektorych serwerach) dwukrotne
          interpretowanie zawartosci dokumentu, nie jest w pelni
          uwzglednione w specyfikacji HTML. Tym nie mniej dopoki nie
          doczekamy sie (badz, sami nie przyczynimy sie:-) do uznania przez
          grona normalizacyjne i producentow oprogramowania faktu, ze w WWW
          stosuje sie i inne, poza anglosaskim zestawy znakow, pozostaje
          nam stosowanie polsrodkow.
       9.     Dlaczego i w jaki sposob sprawdzac poprawnosc skladniowa
          dokumentow?
              Dlaczego: to chyba oczywiste kazdy chyba chce zeby
          rzeczywisty efekt pokrywal sie z planowanym.
              Powszechnie stosowana metoda jest "reczne" sprawdzanie za
          pomoca wybranej dowolnie "przegladarki testowej" takiej jak np.
          Lynx, Netscape, lub MS IE. Jest to dzialanie co najmniej
          watpliwe: przegladarka powinna wyswietlac wszystkie (nawet z
          bledami skladniowymi) strony poprawnie, choc niekoniecznie
          zgodnie z intencjami jej autorow. Poprawna forma sprawdzania
          strony jest raczej uzycie parsera/validatora SGML takiego jak na
          przyklad SP Jamesa Clarka (dostepny tak dla DOS (32-ext.) Win32,
          jak i Unixa)
          http://www.jclark.com/sp/
          wraz z odpowiednim dla stosowanego dialektu HTML DTD.
          http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html-pubtext/
          W wyniku kontroli powstaje lista bledow (przez skierowanie potoku
          bledow do pliku) na podstawie, ktorej nalezy "recznie" poprawic
          dokument. Dopiero potem mozna sprawdzic w przegladace, czy
          przypadkiem czegos istotnego nie przeoczylismy...
      10.     W jaki sposob moge zainstalowac licznik na stronie?
              Nie nalezy tego robic poniewaz, zazwyczaj, liczniki klamia,
          nie uwzgledniajac odwolan do strony przez Proxy-Cache, powoduje
          niepotrzebne obciazenie serwera (graficzne), i jest przejawem
          niepotrzebnego efekciarstwa. Jesli jednak te argumenty sa
          nieprzekonujace polecam http://www.webtools.org/counter/
          http://www.w4.nl/software/counter/
          czy aby zobaczyc spis narzedzi
          Yahoo
          Czy wreszcie ftp://ftp.ibspan.waw.pl/pub/unix/html-counter/
          albo skorzystaj z opisu Tomasza Pilata: nalezy zalozyc w katalogu
          gdzie mamy strone, do ktorej chcemy liczyc dostepy plik
          .htaccess. Oto jego zawartosc:
          AddType text/x-server-parsed-html index.html
          -- gdzie index.html to nazwa tej strony
          Oto glowny licznik. Powiedzmy ze sie nazywa count.cgi. Oto jego
          zawartosc: #!/usr/bin/perl
          open (COUNT,"count") ;
          $counter =<COUNT>;
          close (COUNT) ;
          open (COUNT, ">count") ;
          print COUNT +($counter+1) ;
          close (COUNT) ;
          print $counter;
          exit(0) ;
          moze zaistniec potrzeba zmiany sciezki do PERLa (to
          #!/usr/bin/perl). Najlatwiej sprawdzic, gdzie jest PERL piszac:
          whereis perl lub which perl
          Wykonujemy co nastepuje:
          touch count
          chmod 777 count
          chmod 505 .htaccess
          chmod 505 count.cgi
          W pliku count znajdowac sie bedzie liczba odwiedzin.
          Umieszczamy na stronie cos takiego: Ta strone odwiedzilo juz
          <!-#exec cmd="/usr/bin/perl count.cgi"-> gosci!
          Uwaga cenzora powinno byc:
          Te strone pobrano juz <!-#exec cmd="/usr/bin/perl count.cgi"->
          razy od dnia zainstalowania licznika lub jego resetowania
          Pamietajac czy sciezka do PERLa jest odpowiednia...
          To wszystko. Powinno dzialac... Jak nie to napiszcie!
          (TP)
      11.     Czy moge w Pajeczynie umieszczac dokumenty w innym formacie
          niz HTML?
              Tak. Ale trzeba pamietac o tym, aby nie byly ograniczone
          tylko do jednej platformy sprzetowej/systemowej. I dlatego nie
          nalezy uzywac surowych plikow MS Word`a czy QuattroPro. Warto je
          przelozyc na jakis powszechnie uznany standard taki jak
          PostScript, RichTextFormat, CVS, TEX, lub HTML.
              Jesli nie jest to mozliwe?
              W takim razie nalezy dodac odpowiednie deklaracje MIME types
          serwera. Oznaczenia typow plikow znajduja sie w comp.mail.mime
          FAQ http://sunsite.icm.edu.pl/pub/usenet/comp.mail.mime/
      12.     Jakich polskich terminow uzywac przy tworzeniu stron?
              Temat jest problematyczny... Mysle, ze zamiast link powinien
          pojawic sie odnosnik , odwolanie , zas zamiast Microsoftowego
          miejsca w Internecie lub site`a: serwer swiatowej Pajeczyny -
          choc i ten, serwer brzmi nie-po-polsku. Zamiast: service usluga.
  6.     Co warto wiedziec o serwerach WWW?
         Jak najwiecej :-)
       1.     Jakie serwery WWW (HTTP) sa dostepne i ktory wybrac (i pod
          jakim systemem powinien pracowac)?
              Pytanie rzeka... najlepiej spojrzec na strone Web Compare
          http://webcompare.iworld.com/ gdzie szczegolowo opisano (i
          porownano) wiekszosc dostepnych serwerow WWW.
       2.     Gdzie moge znalezc opis protokolu serwera WWW (HTTP)?
              Aktualnie obowiazujacy standard (realizowany w calosci przez
          wiekszosc dostepnych serwerow) zostal opisany w RFC 1945
       3.     W jaki sposob moge na moim serwerze obslugiwac jego bledy?
              Przede wszystkim zajrzyj do dokumentacji swojego serwera.
          Zazwyczaj w dostarczanych zbiorach konfiguracyjnych serwerow
          dostepne sa odpowiednie opcje (choc zwykle skomentowane , aby je
          uaktywnic wystarczy skasowac znak komentarza). Opis bledow
          znajduje sie w specyfikacji http.
       4.     W jaki sposob poprawnie serwowac polskie dokumenty?
          http://www.ists.pwr.wroc.pl/~coven/
              Nalezy wykorzystac mozliwosci serwera Apache-Httpd, a
          mianowicie technologie MultiViews. Dzieki temu wykorzystywane sa
          preferencje jezykowe uzytkownika.
              Generuje to nastepujace rozszerzenia dla wersji jezykowych
          dokumentow:
          Charset, HTML, HTML z SSI, CGI uzytkownika
          Jedyna: .html; .shtml; .cgi;
          Polska - bez polskich znakow: .html.pn; .shtml.pn; .cgi.pn;
          Polska - ISO 8859-2: .html.po; .shtml.po; .cgi.po;
          Angielska: .html.en; .shtml.en; .cgi.en;
              Dla skryptow CGI umieszczonych w katalogu /cgi-bin/ warto
          stosowac nazwy takie jak dla CGI uzytkownika (rozpoznawanych po
          rozszerzeniu).
              Aby moc skorzystac z tej technologii nalezy w kazdym katalogu
          umiescic plik .htaccess o np. nastepujacej zawartosci (dyrektywy
          te moga sie tez znalezc w plikach konfiguracyjnych serwera -
          access.conf i srm.conf): Options All MultiViews
          AddLanguage pl .po
          AddLanguage pn .pn
          AddLanguage pw .pw
          LanguagePriority pl pn pw en
          DirectoryIndex index.shtml index.html
          Dyrektywa deklarujaca rozszerzenie .en znajduje sie domyslnie w
          pliku srm.conf.
              Powyzszy plik .htaccess wlacza MultiViews, aby mozna bylo
          korzystac z tej technologii, definiuje rozszerzenia jezykowe
          uzywane przez nia, ustala domyslne preferencje jezykowe i pozwala
          uzywac plikow index z Server-Side Includes.
              Do automatycznego tworzenia na podstawie dokumentow z
          polskimi literami w standardzie ISO 8859-2 wersji bez polskich
          znakow i ewentualnie CP 1250 z zachowaniem wymogow tej
          technologii mozna uzyc programu HtmlConv (patrz nizej).
              Przygotowywanie dokumentow pod DOS-em Z wlasnego
          doswiadczenia wiem, ze przygotowywanie dokumentow HTML-owych pod
          DOS-em jest dosc popularne. Jednakze napotykamy tam na drobny
          problem - DOS-owy limit dlugosci nazw plikow, a dokladniej limit
          dlugosci rozszerzenia do trzech znakow.
              Sugeruje uzywanie nastepujacych rozszerzen zastepczych:
          Unix; DOS
          .html; .htm;
          .ihtml; .iht
          .whtml; .wht;
          .ehtml; .eht;
          .shtml; .sht;
          .html.po; .htp;
          .html.pn; .htn;
          .html.en; .hte;
          .shtml.po; .shp;
          .shtml.pn; .shn;
          .shtml.en; .she;

              Dodatkowo plik .htaccess powinien pod DOS-em nosic nazwe
          _htacces. Tlumaczenia nazw plikow z wersji DOS-owych na wersje
          Unix-owe (obie technologie) wykonuje program Reh (patrz nizej).
              Jezeli chcemy nie tylko tworzyc, ale i testowac tworzone
          strony, mozemy zrobic to dowolna przegladarka, np. Netscape.
          Jesli stosujemy pierwsza technologie to proby ladowania
          dokumentow z odpowiednimi dlugimi rozszerzeniami automatycznie
          spowoduja zaladowanie pliku z odpowiednim krotkim rozszerzeniem.
          Jesli stosujemy druga technologie, to niezbedny bedzie program
          ExtFake (patrz nizej) dokonujacy tlumaczenia nazw plikow.
              Program HtmlConv (patrz nizej) jest dostepny rowniez w wersji
          DOS-owej.
              Poniewaz program HtmlConv wymaga, aby wersje zrodlowe
          dokumentow zawieraly polskie litery w standardzie ISO 8859-2,
          nalezy poslugiwac sie edytorami pozwalajacymi na ich wprowadzanie
          - ja osobiscie polecam dowolny edytor tekstowy (np. TvEdit, Vim)
          i program Ogonki (autorstwa Andrzeja Gorbiela), dostepny na
          Polskiej Stronie Ogonkowej .
              Programy narzedziowe Ponizej wymienione jest kilka programow
          narzedziowych ulatwiajacych przygotowywanie dokumentow zgodnie z
          dowolna z powyzszych technologii.
              Kazde archiwum zawiera krotka dokumentacje.
          HtmlConv - Linux
               Program do konwersji dokumentow HTML-owych z polskimi
               literami w standardzie ISO 8859-2 do dokumentow bez polskich
               liter i ewentualnie z polskimi literami w standardzie CP
               1250. Zmienia polskie litery, URL-e w linkach, deklaracje
               stosowanego zestawu znakow. Mozna go stosowac do dokumentow
               korzystajacych z dowolnej z wymienionych tu technologii, a
               takze do dokumentow laczacych technologie. Powyzsze archiwum
               zawiera binaria dla Linux-a (a.out).
          HtmlConv - DOS
               Program do konwersji dokumentow HTML-owych z polskimi
               literami w standardzie ISO 8859-2 do dokumentow bez polskich
               liter i ewentualnie z polskimi literami w standardzie CP
               1250. Zmienia polskie litery, URL-e w linkach, deklaracje
               stosowanego zestawu znakow. Mozna go stosowac do dokumentow
               korzystajacych z dowolnej z wymienionych tu technologii, a
               takze do dokumentow laczacych technologie. Powyzsze archiwum
               zawiera binaria dla MS-DOS-a.
          HtmlConv - zrodla
               Program do konwersji dokumentow HTML-owych z polskimi
               literami w standardzie ISO 8859-2 do dokumentow bez polskich
               liter i ewentualnie z polskimi literami w standardzie CP
               1250. Zmienia polskie litery, URL-e w linkach, deklaracje
               stosowanego zestawu znakow. Mozna go stosowac do dokumentow
               korzystajacych z dowolnej z wymienionych tu technologii, a
               takze do dokumentow laczacych technologie. Powyzsze archiwum
               zawiera zrodla z przeznaczeniem dla systemow Unixopodobnych.
               Wymaga biblioteki Coven (patrz nizej).
          Reh
               Skrypt (a wlasciwie pakiet skryptow) shellowych
               zamieniajacych rozszerzenia w wersji DOS-owej na
               rozszerzenia w wersji Unix-owej, a takze nazwe pliku
               _htacces na .htaccess. Dostosowane do obu wymienionych
               technologii. Wymagaja dostepnosci programow sh, find, sed,
               mv (a wiec powinny dzialac na dowolnym systemami
               Unixopodobnym. Uwaga! Wykorzystanie find moze nie byc w
               pelni przenosne).
          ExtFake
               Rezydentny (224 bajty) program tlumaczacy dlugie wersje
               rozszerzen stosowanych w nowej technologii na ich krotkie
               odpowiedniki, co umozliwia bezproblemowe testowanie
               dokumentow korzystajacych z nowej technologii.
          Biblioteka Coven - Linux
               Biblioteka zawierajaca szereg uzytecznych funkcji, m. in. do
               tworzenia skryptow CGI o kilku wersjach jezykowych (zgodne z
               oboma wymienionymi wyzej technologiami), konwersji polskich
               liter, ulatwiajace pisanie skryptow CGI i inne. Powyzsze
               archiwum zawiera skompilowana biblioteke dla Linux-a (a.out)
               i pliki naglowkowe.
          Biblioteka Coven - zrodla
               Biblioteka zawierajaca szereg uzytecznych funkcji, m. in. do
               tworzenia skryptow CGI o kilku wersjach jezykowych (zgodne z
               oboma wymienionymi wyzej technologiami), konwersji polskich
               liter, ulatwiajace pisanie skryptow CGI i inne. Powyzsze
               archiwum zawiera zrodla biblioteki i pliki naglowkowe.
          (cov)
       5.     Jak mozna udostepniac baze danych przez WWW?
              Jest cos takiego, do WWW nadaje sie doskonale, daje tylko
          podzbior SQL - i to wszystko za darmo (choc jedynie dla
          uniwersytetow i organizacji non-profit). Nazywa sie miniSQL
          (ostatnia wersja - 1.0.13). Dokumentacje do niego znajduje sie
          pod adresem http://www.sgh.waw.pl/guides/db/mSQL/ Tam tez jest
          link do sciagniecia ktorejs z wersji przez FTP.
              Innym rozwiazaniem jest Apache z CGI / modulem PHP/FI i mSQL.

          (CS+Saper)
  7.     Administrowanie serwerem WWW.

       1.     Jak stworzyc strone na haslo?
              W Unixie, na Apache , badz NSCA nalezy zalozyc w katalogu w
          ktorym ma sie znajdowac chroniony zasob plik .htaccess w ktorym
          nalezy wpisac klauzule (podobna do wystepujacej w zbiorze
          access.conf) AuthUserFile /home/dir/foo/public_html/.htpasswd
          AuthGoupFile /home/dir/foo/public_html/.htgroup
          i wymienionych zbiorach nazwy uzytkownikow i hasla.
              Pod NT tez jest to mozliwe pod warunkiem, ze korzysta sie z
          NTFS. Nadaje sie na katalog lub konkretny plik odpowiednie
          uprawnienia do czytania (jednemu lub grupie uzytkownikow) , po
          czym odbiera sie uprawnienia pozostalym.
       2.     W jaki sposob moge udostepnic przeszukiwanie mojego serwera?
              Temat czeka na opracowanie. :-)
  8.     Zrodla wiedzy
       1.     Standardy - dostepne w roznych miejscach,
          ftp://ftp.nask.pl/pub/rfc/
          ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/rfc/
          ftp://ftp.cyf-kr.edu.pl/pub/mirror/rfc/
          ftp://ftp.man.lodz.pl/pub/doc/
          ftp://ftp.pwr.wroc.pl/pub/doc/rfc/
          ftp://ds.internic.net/rfc/
          ftp://nic.nordu.net/ (192.36.148.17)
          ftp://ftp.nis.garr.it/ (192.12.192.10)

          HTML
             + RFC 1590 - The text/html Internet Media type
             + RFC 1866 - Official Specification of HTML 2.0
             + RFC 1867 - FORM-based file uploads (Experimental)
             + RFC - dotyczacy tabel w HTML
             + Propozycja - HTML 3.2
          HTTP
             + RFC 1945 - Official Specification of HTTP: 1.0
          E-Mail and MIME
             + RFC 822 - Standard for Internet E-mail
             + RFC 1123 - Update to RFC 822
             + RFC 1521 - MIME Mail standard (1/1) - message format
             + RFC 1522 - MIME Mail standard (2/2) - extended header field
               data
             + RFC 1590 - The text/html Internet Media type
          USEnet News
             + RFC 1036 - USENET news messages protocol
          Uniform Resource Locators
             + RFC 1738 - Uniform Resource Locators
             + RFC 1808 - Relative Uniform Resource Locators
             + RFC 1630 - Overview of Resource Naming Schemes for the
               Internet
             + RFC 1700 - Assigned Numbers - numery portow w I*necie
          Language and Country Specifications
             + RFC 1766 - Language Tags for use on the Internet
             + ISO 639 - Language Codes
               ftp://http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/http/related/iso639.txt
             + ISO 3166 - Country Codes
               ftp://http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/http/related/iso3166.txt
       2. Ogolne wprowadzenia do sieci.
              Jakoze WWW jest dla wielu podstawowa usluga Internetu, a na
          pewno wielu ludzi zaczyna swoj kontakt z siecia od niego,
          pozwalam sobie zamiescic odniesienia do podstawowych przewodnikow
          po Sieci.
             + Elementarz Internetu Macieja Uhliga
               http://www.cto.us.edu.pl/eleminte/ei.html
             + Podstawowe uslugi Internetu
               http://www.ict.pwr.wroc.pl/doc/iwpl/
             + Rozne pozyteczne dokumenty w/g AGH
               http://www.agh.edu.pl/opisy.html
             + Wirtualna Akademia - Katedra Teleinformatyki
               http://www.gumbeers.elka.pg.gda.pl/WA/KTI/
             + Narzedzia sieciowe Wojciecha Myszki.
               http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/tool.html
             + EFFu Przewodnik po Internecie, w.3.1 . Jest tez wersja
               skompresowana netguipl.zip
       3.     Zrodla HTML
              O HTML mozna dlugo. Postaram sie jednak przedstawic przede
          wszystkim polskie (tj. tak polsko-jezyczne, jak i tylko sie w
          Polsce znajdujace) zasoby.
            1.     zrodla HTML po polsku w sieci.
                   Mam nadzieje, ze ponizsza lista jest w miare pelna....
               Nie uwzglednilem licznych (zdaje sie, ze na poly pirackich)
               kopii dziel autorskich np. Kursu HTML Pawla Wimmera. Byc
               moze czesc tych zrodel nie istnieje, w miedzyczasie powstaly
               inne... Prosze o sprostowania :-)
                  + Kurs HTML Pawla Wimmera
                    http://www.polbox.com.pl/html/glowny.htm Jest tez
                    wersja offline (html.zip)
                  + WWWhowto - Jak zrobic swoja strone WWW? Tomasza Pilata
                    (Chwilowo nieczynny)
                    http:://ajax.umcs.lublin.pl/~poncjusz/
                  + Jak stworzyc wlasna strone WWW (Grzegorza Wojcika)
                    http://www.ia.pw.edu.pl/pl-iso/homepage-info.html
                  + Jak zrobic wlasna strone WWW (wskazowki dla
                    uzytkownikow z PK) (Szymona Sokola i Grzegorza Muchy)
                    http://www.pk.edu.pl/sysdocs/howto.html )
                  + KROTKI KURS HTML
                    http://panda.bg.univ.gda.pl:80/~krabek/kurs.html
                  + Jak zrobic swoja wlasna HomePage ?
                    http://zeus.polsl.gliwice.pl/~bort/local/how-to.html
            2.     drukowane zrodla HTML po polsku
                  + Wlodzimierz Macewicz
                    HTML. Jezyk opisu dokumentu hipertekstowego HTML
                        Warszawa 1996; Zaklad Nauczania Informatyki MIKOM
                    (kiedys w I wyd.(1995) nazywalo sie to Jezyk skladu
                    dokumentu hipertekstowego HTML i HTML + ) Sciaga;
                    porzadnie opisuje HTML. Pisze o polskich literach.
                    Dobre zestawienie znakow (lacznie z nie obslugiwanymi
                    jeszcze sekwencjami matematycznymi) i notacja co do,
                    jakiej przegladarki (a zwlaszcza specyfikacji jezyka)
                    nalezy. Jedyne czego brakuje (jako sciadze, nie tylko
                    podrecznikowi) to odeslan do standardow (RFC) i
                    stwierdzenia dlaczego nalezy uzywac HTML 2.0 aby byc
                    powszechnie zrozumianym. Stosunkowo tania: 182 strony
                    za 10 zl.
                  + Elisabeth Castro Po prostu HTML Gliwice 1996; Helion,
                    Peachpit Press
                        Ksiazka kucharska. Wyglada na warta swej ceny :-)
                    Bardzo rozbudowany spis tresci + przyklady graficzne
                    obok konkretnych konstrukcji jezyka. (choc ja i tak
                    wole ksiazke Macewicza :-) cena cos kolo 19 zl.
                  + Jezyk HTML. Tworzenie wlasnych dokumentow WWW (w:) CHIP
                    Special. Internet dla kazdego. s. 50-80 Wroclaw 1996;
                    Vogel Publishing maj-czerwiec 1996
                        jest tez CD-ROM ze FAQ i RFC (do RFC 1814, 60 Mb) i
                    jakimis dwoma kursami: Sunila Gupty i dostepnym w sieci
                    (Wroclaw) A Beginner's Guide to HTML . Cena 20 zl.
                    (uwazam, ze dla widziarzy (zwlaszcza tych 3.1) warto)
                  + Piotr Teczynski (1995). Quo vadis, Internecie? (w:)
                    Informacja Profesjonalna , 5:42-46. ISSN 1233-0329.
                  + Piotr Teczynski (1996). HTML - uniwersalny jezyk
                    Pajakow? (..) Informacja Profesjonalna , (w druku).
                    ISSN 1233-0329.
                  + Piotr Gawrysiak VRML. Wirtualna rzeczywistosc w
                    Internecie Warszawa 1995, 1996; Zaklad Nauczania
                    Informatyki MIKOM
                        Wyglada przyzwoicie - przy czym raczej jako
                    podreczna sciagawka przy pisaniu skryptow (z dyskietka)
                  + Rafal Wiosna Kazdy chce miec wlasna strone , cykl
                    publikacji w numerach 26/95, 3/96 dwutygodnika PCkurier

                        jak widac ukazaly sie dwa odcinki, a obiecywano 3
                    :-) . Bylo to, wstepne, przedstawienie mozliwosci
                    jezyka i jako takie calkiem dobre. Ale chyba nie warto
                    kupowac numerow archiwalnych :-)
                  + Asha Dornfest Tworzenie stron WWW za pomoca Worda ;
                    Gliwice 1996; Helion
                  + Dave Taylor Tworzenie stron WWW. HTML Warszawa 1996;
                    IDG Books, ReadME
                  + Artur van Hoff, Sami Shaio, Orca Starbuck JAVA ;
                    Gliwice 1996; Helion (2 dyskietki z przykladami)
            3.     Zrodla HTML po angielsku w sieci
                  + Yahoo
                    http://www.yahoo.com/Computers/World_Wide_Web/HTML/
                  + A Beginner's Guide to HTML (na Politechnice
                    Wroclawskiej) i na ATM
                    http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/html-primer-080693.ht
ml
                  + Introduction to HTML Iana S. Grahama (Peryt - Warszawa)
                    http://whisky.peryt.waw.pl/tools/webdoc/HTMLdocs/NewHTML/ht
mlindex.html
                    i na Uniwersytecie Gdanskim
                    http://www.univ.gda.pl/owner/ktem/newhtml/html_intro.html
                  + HTML Documentation Iana S. Grahama (Politechnika
                    Krakowska) http://www.pk.edu.pl/sysdocs/jezyk_html/
                  + Interaktywny kurs HTML (w oryginale autorstwa Yuriko
                    Ienaga zmodyfikowany przez: Jana Peszko)
                    http://www.ip.krakow.pl/~jpesz/html/html.html
                  + The other HTML FAQ Galactusa
                    http://www.stack.urc.tue.nl/~galactus/html/other-faq.html
                  + World Wide Web FAQ Thomasa Boutella (w poznanskim
                    MANie).
                    http://www.put.poznan.pl/hypertext/Internet/faq/www/www_faq
.html

                    Jest tez wersja offline WWW-FAQ (*.zip )
                  + HTML 3.0 Specification
                    Instytut Fizyki UJ - Krakow
                    http://www.if.uj.edu.pl/UJ/IF/PTO/HTML_3.0/Contents.html

                    Tojmiejska Akademicka Siec Komputerowa
                    http://www.task.gda.pl/help/HTML_3.0/Contents.html
                    Introduction to HTML 3.0 (UCI AGH Krakow)
                    http://rexio.uci.agh.edu.pl/~dot/man/1.html
                  + Welcome to HotJAVA SGGW Warszawa
                    http://alpha.sggw.waw.pl/java/
                  + Dokumentacja do NCSA Mosaic we Wroclawiu
                    http:://www.immt.pwr.wroc.pl/mosaic-docs/
            4.     Zrodla HTML po angielsku drukowane
                  + Ian S. Graham HTML Documentation and Style Guide
                    Torontto 1994
       4.     Zrodla dotyczace innych, zwiazanych z WWW jezykow
          programowania
             + VRML w Polsce
               http://andante.iss.uw.edu.pl/obuz/vrmlp/index.html
             + AMU-NET's VRML Repository (Administrator: Klaudiusz
               Modrzewski )
             + JAVA na UCI AH
               http://arrow.uci.agh.edu.pl/~java/index-p.html
             + JAVA na SunSite ICM UW http://sunsite.icm.edu.pl/java/
       5.     Dokumenty dotyczace tworzenia WWW po polsku.
             + Polska Strona Ogonkowa http://www.agh.edu.pl/ogonki/
             + Strony testowe ISO-8859-? Wojciecha Myszki
               http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/test/
             + Instalacja i konfiguracja serwera WWW
               http://info.fuw.edu.pl/tech-doc/serwery.html
             + test polskich liter http://www.ch.uj.edu.pl/pl/testpl.html
             + Winter Jaroslawa Zielinskiego http://winter.it.com.pl/
               ciekawy serwis semi-komercyjny, zawierajacy sporo ciekawych,
               choc jeszcze czesto ogolnikowych materialow na temat HTML i
               Lotus Notes.
       6.     Dokumenty dotyczace tworzenia WWW w polskiej sieci.
             + Przewodniki po WWW na SGH w Warszawie
               http://www.sgh.waw.pl/guides/
             + NSCA Tutorial
               http://www.lublin.pl/docs-1.4/tutorials/index.html
             + Running A WWW Service Briana Kelly (Gliwice)
               http://www.polsl.gliwice.pl/e-books/HTML/handbook.html
       7.     Dokumenty dotyczace WWW w swiatowej sieci
              I znow bedzie to jedynie moj subiektywny wybor:
             + The World Wide Web Consortium (W3C) http://www.w3.org/
               serwer organizacji proponujacej standardy dla WWW.
                   tam miedzy innymi Style Guide for Online Hypertext
               http://www.w3.org/pub/WWW/Provider/Style/
             + http://www.htmlhelp.com/reference/wilbur/ wersja offline
               http://www.htmlhelp.com/reference/wilbur/wilbur.zip
             + The WDVL: The Virtual Library of WWW Development
               http://WWW.Stars.com/Vlib/
             + Top 10 Things NOT to do
             + The Multilingual World Wide Web
               http://www.ebt.com:8080/docs/multilingual-www.html
             + Lynx Optimized Pages!
               http://www.nyu.edu/pages/wsn/subir/lynx.html
             + WWW Viewer Test Page
               http://www-dsed.llnl.gov/documents/WWWtest.html
             + Yale C/AIM WWW Style Manual
               http://info.med.yale.edu/caim/StyleManual_Top.HTML
             + WWW Authoring Information
               http://www.netspace.org/~dwb/www-authoring.html
             + HTML resouces in WWW by SQ
               http://www.sq.com/htmlsgml/html/h-sites.htm
             + The Bare Bones Guide to HTML http://werbach.com/barebones/
               krotki (15kb) spis wszystkich komend HTML wraz z
               netscapizmami (zaznaczonymi)

-- 
Rafal Maszkowski r...@torun.pdi.net           http://www.torun.pdi.net/~rzm
Opinia publiczna powinna byc zaalarmowana swoim nieistnieniem - St. J. Lec