Article View: pl.answers
Article #187pl.comp.www FAQ
From: Ziemek Borowski
Date: Wed, 18 Jun 1997 02:22
Date: Wed, 18 Jun 1997 02:22
3384 lines
157930 bytes
157930 bytes
Posted-By: auto-faq 3.1.1.2
Archive-name: pl.comp.www
pl.comp.www FAQ
Ziemek Borowski
$Date: 1997/06/17 15:37:02 $
_________________________________________________________________
,,WWW w Polsce i po polsku'' - ,,przegląd pytań pospolitych'', lub
takich które powinny paść a nie padły ;-) w grupie pl.comp.www z
uwględnieniem zagadnień publikacji elektronicznych wykraczających poza
pajęczynę.
_________________________________________________________________
1. Zasady, deklaracje
Date: Sun Jun 15 15:35:08 MET DST 1997
Subject: Zasady ,,obowiązujące'' na pl.comp.www
From: Ziemek Borowski <ziemek@ziembor.waw.pl>
1.1 Dostępność
Dokument ten jest osiągalny za pomocą następujących URLi:
* [1]http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.htm w wersji ,,do
przeglądania'' (mirrory:
[2]http://www.QDnet.pl/%7EZiemBor/pl.comp.www/faq.htm )
* [3]http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html wersja
,,jednostronnicowa'' (wszystko w jednym dokumencie - choć na razie
bez spisu treści)
* [4]http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/wwwfaqpl.txt wersja
tekstowa (bez polskich liter)
* [5]http://www.digilab.com.pl/pcw/wwwfaqpl.tgz wersja skompresowana
(do dekompresji wymaga w DOSie programu UNTGZ (GNU)): [6]pełna
skompresowana wersja (ZIP)
<http://www.digilab.com.pl/pub/tar.gz/untgz094.zip> (148kb)
* [7]http://www.digilab.com.pl/pcw/wwwfaqpl.zip wersja skompresowana
(do dekompresji w DOSie programu pkunzip):
* [8]http://pcw.ziembor.waw.pl/
1.2 O tym dokumencie
* Jeśli nie znalazłeś tu odpowiedzi na swoje pytanie przepraszam...
I mam prośbę: jak znajdziesz, prześlij uzupełnienie do odpowiedzi
na istniejące pytanie, bądź [9]napisz
<mailto:ziembor@digilab.com.pl> (wraz z odpowiedzią) nowe.
* Dokument ten będzie wysyłany do grup [10]pl.comp.www oraz
[11]pl.anwsers pierwszego i osiemnastego dnia każdego miesiąca.
* Będę dokładał starań, aby dokument ten był w miarę systematycznie
uzupełniany i w miarę pojawiania się nowych pytań publikowane były
jego kolejne wydania.
* Autorzy nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za efekty działania
spowodowane stosowaniem się do zaleceń zawartych w dokumencie.
* Wszystkie zastrzeżone znaki firmowe zostały użyte jedynie w celach
informacyjnych.
* Dokument nie ma żadnej mocy prawnej bądź administracyjnej i
powoływanie się na udzielone w nim odpowiedzi oraz porady jest
bezpodstawne.
* Dokument może być dowolnie używany i rozpowszechniany, jednak w
wypadku publikacji proszę o poinformowanie o tym fakcie, a w
wypadku zamieszczenia w Internecie, tłumaczeń itp. proszę ponadto
o zobowiązanie się do systematycznego uaktualniania.
* Dokonywanie zmian bez zgody i wiedzy autora dokumentu jest
niewskazane, choć dopuszczalne, przy zachowaniu praw autoskich i
zaznaczeniu jakie fragmenty uległy zmianie.
* Większość tekstów jest autorstwa [12]Ziemka Borowskiego
<http://www.digilab.com.pl/~ziembor/> , choć bardzo często oparte
są na lekturze, np. artykułów w grupie [13]pl.comp.www. Jeśli
autorem danego fragmentu jest ktoś inny, jest to zaznaczone przez
podanie inicjałów autora tego fragmentu (*), lub uzupełnienia (+*)
poniżej treści. Tym nie mniej Ziemek Borowski bierze na siebie
odpowiedzialność za całość tekstu.
* Zawartość pl.comp.www FAQ opiera się głównie na listach z grupy
usenetowej [14]pl.comp.www <news:pl.comp.www> oraz ew.
[15]pl.comp.java, [16]pl.listserv.polip, [17]pl.comp.ogonki, jeśli
tylko mają związek z tematem.
1.3 Czy ta grupa ma swoje archiwum?
Nie... (ewentualnie możesz szukać [18]w DejaNews
<http://www.DejaNews.com/> ;-) Ale trzeba uważać: jest tam ustawiony
nagłówek Pragma: NoCache
i blokada dla robotów (więc nie można ściągnąć całego archiwum ,,do
domu'').
1.4 Czy mogę zaprenumerować tę grupę tak jak normalną listę dyskusyjną?
Nie i bardzo dobrze... ;-) (sprzężenie z listą to tylko niepotrzebne
kłopoty z polskimi literkami oraz głupie pytania: jak się wypisać? ;-)
1.5 W jaki sposób zadawać pytania, aby uzyskać odpowiedź?
Daleki jestem od odsądzania od czci wszystkich, którzy zadają
pytania nie konkretne, bądź takie na które odpowiedź znajduje się na
drugiej stronie manuala, podręcznika bądź FAQ. Ale proszę...
Zanim zadasz pytanie:
* zastanów się, czy to co cię trapi jest rzeczywiście problemem. Być
może spotkałeś się już z podobną sytuacją i tylko coś Ci na chwilę
rozum zaćmiło :-)
* przejrzyj dostępną lokalnie dokumentację... (pliki *.htm , *.html
*.hlp , i man * od posiadanych programów, zawartość katalogów w
/usr/doc na Unixach). Po to się ją tworzy.
* poszukaj FAQ (czyli zbioru najczęściej zadawanych pytań wraz z
odpowiedziami) związanego z nurtującymi cię problemami... w Polsce
znajdziesz je pod adresem
[19]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/
* Sprawdź archiwa:
[20]http://web1.dejanews.com/forms/dnsetfilter.html i tam wpisując
w filtrze grupę: pl.comp.www
* spytaj lokalnego administratora... chyba, że ma Cię już dość, bądź
sam nim jesteś <SMIESZEK TYP="życzliwie ironiczny"> ;-))))
</SMIESZEK>
* poszukaj przy pomocy katalogu [21]tematycznego bądź
[22]wyszukiwarki.
Gdy nie masz innego wyjścia...
to pytaj... Ale pamiętaj, że zadawanie pytań też jest sztuką. Tutaj,
w grupie [23]news:pl.comp.www ograniczymy się do wskazówek raczej
technicznych.
* napisz dokładnie: jaki masz problem... (np. jakiego systemu
operacyjnego używasz i z jakim programem (i jaką jego wersją) masz
kłopoty ). I nie myśl, że istnieją jedynie M$ Windbloze (Lufciki
;-).
* jeśli szukasz jakiegoś narzędzia, napis jakie wymagania ma
spełniać i co najważniejsze w jakim systemie operacyjnym ma
działać...
* nie zaszkodzi podać gdzie szukałeś, najwyżej inni się czegoś
nauczą.
* pomyśl, czy tematyka Twojego pytania jest dostosowana do tematyki
grupy (np. nie pisz o jakimś zasobie nie związanym z TECHNOLOGIą
World Wide Web tylko dlatego, że znajduje się on w Pajęczynie - od
tego typu ogłoszeń są inne grupy np. [24]pl.internet.nowosci
(moderowana), inna grupa bliżej związana z tematyką witryny,
zasobu).
Poza tym jeśli naprawdę uważasz, że masz coś ciekawego do
powiedzenia to ,,zgłoś się'' w istniejących katalogach sieciowych
i wyszukiwarkach... Naprawdę... ogłaszanie się na grupach
dyskusyjnych niewiele Ci da...
I pamiętaj: to, że ktoś Ci odpowie to tylko i wyłącznie jego dobra
wola. I nie obrażaj się, jesli ktoś Ci odpisze np. [25]RTFM podając
jakiegoś [26]URLa, bądź tytył (zwłaszcza jeśli z ISBNem ;-).
1.6 Co wywołuje powszechny (i uzasadniony) gniew i irytację?
Wiele rzeczy.... Na przykład:
* wysyłanie [27]spamu. <http://spam.abuse.net/spam/>
* wysyłanie plików binarnych (zwłaszcza wielkich i to takich które
możnaby umieścić gdzieś w pajęczynie, bądź anonFTP i podać URL)
* pytanie po raz n-ty jak zrobić coś co jest opisane w każdym
[28]kursie HTMLa.
* pisanie, że obowiązującym standardem kodowania polskich liter
powinno być ANSI CP-1250 (bo ,,tak jest prościej'', i ,,dla
ludzi'').
* skarżenie się na jakość darmowych usług i pytania ich dotyczące.
* ciągle prośby oceńcie moją stronę będące zakamuflowaną reklamą
I m.in. dlatego piszę to FAQ, aby uniknąć powtarzania zawsze tych
samych, nie posuwająch do przodu dyskusji, pytań.
2. Definicje
Co to jest: ...?
2.1 Internet
[29]RFC 1462 Internet został zdefiniowany jako:
* sieć sieci komputerowych oparta na protokołach IP i TCP, UDP oraz
ICMP (TCP/IP)
* zasoby dostępne na komputerach połączonych z siecią (tzw. hostach)
* społeczność, wspólnota (community) ludzi używających i
rozwijających tę sieć
Nie jest to więc, jakby niektorzy chcieli ,,taka ikonka na pulpicie''
ani też żadna z dominujących w danej chwili usług sieciowych.
Dla niektórych jest to potworna wizja porozumiewania się ludzi za
pośrednictwem maszyn. Dla innych jest to przedsionek [30]infostrady,
czy ogólniej mówiąc społeczeństwa informacyjnego.
Patrz też:
* [31]Internet Society <http://www.isoc.org/>
* [32]Polska Społeczność Internetu <http://www.psi.org.pl/>
* [33]InterNIC <http://www.internic.net/>
* [34]Elementarz Internetu
<http://www.cto.us.edu.pl/eleminte/ei.html> Macieja Uhliga
* [35]Podstawowe usługi Internetu
<http://www.ict.pwr.wroc.pl/doc/iwpl/> Tomasza Surmacza
* [36]Różne pożyteczne dokumenty w/g AGH
<http://www.agh.edu.pl/opisy.html>
* [37]Wirtualna Akademia - Katedra Teleinformatyki
<http://www.gumbeers.elka.pg.gda.pl/WA/KTI/>
* [38]Narzędzia sieciowe
<http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/tool.html> Wojciecha
Myszki (jeden z lepszych TECHNICZNYCH przewodników po sieci).
* [39]EFFu Przewodnik po Internecie
<http://www.eff.org/pub/Net_info/EFF_Net_Guide/Other_versions/Poli
sh/> [40](wersja ,,hipertestowa'')
<http://alicja.ci.pwr.wroc.pl/internet/>
2.2 Intranet
Jest próbą zastosowania technologii internetowych z poziomu
prezentacji i aplikacji (czyli przede wszystkim HTTP/HTML, poczty
elektronicznej i Usenet news) do sieci lokalnych i firmowych. Sieci
intranetowe wspomagane są przez indeksy dokumentów i usługi
wyszukiwawcze pozwalające na tworzenie firmowej ,,bazy wiedzy''. (Ma
to związek koncepcją odchudzenia stacji roboczych do wszechstronnie
zorientowanego (przeglądarka, edytor, poczta) acz odchudzonego klienta
i związanym z tym pomysłem na obniżanie kosztów).
Patrz też:
* [41]Panorama Intranetu (Projekt Winter)
<http://winter.it.com.pl/intranet.htm>
* [42]IntranetJournal <http://www.intranetjournal.com/>
* [43]Intranet Reference Site <http://intrack.com/intranet/>
* [44]Netscape: Full Service Intranet
<http://home.netscape.com/comprod/at_work/white_paper/intranet/>
2.3 Infostrada
Jest to jedna z nazw utopii (programu społecznego, ideologii)
nazywanej też czasem społeczeństwem informacyjnym, głoszącej że
podstawowym towarem staje się wiedza i dostęp do niej. W tak
sformułowany program społeczny doskonale wpisuje się Internet [45](w
swej warstwie aplikacyjnej) będąc jednym z możliwych mediów przekazu.
Patrz też:
* Michael Sullivan-Trainor Infostrada ReadMe, IDGBooks,
ProgramersPress: Warszawa 1995 (ISBN 83-85769-95-1)
* [46]Uzależnienie od Internetu <http://winter.it.com.pl/2e1a.htm>
J. Zieliński.
* Paweł Bartuzi [47]FidoNet. Komputerowa sieć wymiany informacji.
Studium Socjologiczne
<ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/fido/pracamgr.zip>
* [48]Information Society Project Office <http://www.ispo.cec.be/>
Unia Europejska.
* [49]Bibliography of Organizational Computer-Mediated Communication
<http://shum.cc.huji.ac.il/jcmc/rudybib.html>
* [50]The Information Infrastructure Task Force (USA)
<http://www.iitf.doc.gov/>
* Ziemek Borowski [51]Ideologia społeczeństwa informacyjnego a
Internet <http://www.digilab.com.pl/%7Eziembor/internet/> Warszawa
1996 (praca semestralna z EPC w [52]Instytucie Socjologii UW
2.4 WWW
WWW (World Wide Web) , zwana inaczej Pajęczyną, Webem jest
hipertekstowym, multimedialnym, sieciowym, opartym na TCP/IP systemem
informacyjnym.
hipertekstowym
czyli takim gdzie istnieją zdefiniowane zależności miedzy
poszczególnymi dokumentami, możliwości dowolnego
przemieszczania się pomiędzy nimi, oraz zdefinowane znaczeniowo
wyróżniki tekstu.
multimedialnym
czyli dopuszczającym stosowanie różnych środków przekazu:
tradycyjnych tekstów, dźwięków, grafiki.
sieciowym
bo opartym na warstwie prezentacyjne/aplikacyjnej sieci
rozległej Internet, a więc o zasięgu praktycznie globalnym.
Patrz też:
* [53]World Wide Web Consortium <http://www.w3.org/pub/WWW/>
* [54]WWW FAQ Boutella <http://www.boutell.com/faq/>
* [55]Entering the World-Wide Web: A Guide to Cyberspace
<http://www.eit.com/goodies/www.guide/> Kevina Hungesa
2.5 HTML
HTML czyli Hypertext Markup Language jest (a właściwie był)
napisanym w [56]SGML hipertekstowym językiem kodowania dokumentów. Od
roku 1990 (gdy został zaprojektowany przez Tima Berners-Lee w [57]CERN
<http://www.cern.ch/CERN/WorldWideWeb/WWWandCERN.html> ) w celu
szybszej i łatwiejszej wymiany dokumentów przeszedł długą i krętą
drogę od prostego (w praktyce zawierającego kilkanaście wyrażeń)
języka znakowania ZNACZEŃ dokumentów do języka (a właściwie slangu ze
względu na zanik kluczowych elemntów gramatyki) opisu strony.
Podstawowe założenia przyświecające powstaniu i rozwijaniu języka:
* prostota (tak w sensie nauczenia się, jak i realizacji przez
klientów)
* niezależność od platformy
* możliwość roszerzania o współpracę z bazami danych i
niestandardowymi obiektami.
* elementy zależności między dokumentami (i poszczególnymi ich
fragmentami)
* różne poziomy ,,znaczeniowe'' języka
+ poziom 0 podstawowy - nagłówki, listy, odniesienia
+ poziom 1 rysynki, podkreślenia, wyróznienia tekstu
+ poziom 2 formularze, definicje znaków (SGML entity)
+ poziom 3 tabele,
+ poziom 4 formuły matematyczne
Patrz też:
* [58]Sekcja HTML na W3C <http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/>
* [59]The Web Design Group <http://htmlhelp.com/> (opisy HTML 3.2,
CSS, Style Guide, spis ważnych odnośników)
* [60]Sekcja: Tworzenie HTML
* [61]HTML Writers Guild <http://www.hwg.org/>
2.6 SGML
SGML czyli Standard Generalized Markup Language jest metajęzykiem
(opisanym w standardzie międzynarodowym [62](ISO 8879:1986) ) służącym
do projektowania opisu dokumentów według określonego zapotrzebowania
informacyjnego z użyciem dowolnie dobranego zestawu znaczników i ich
składni.
Dokument SGML składa się z kilku części:
deklaracji SGMLa
gdzie opisuje się klasę dokumentu, podstawowe paramenty jego
budowy i przetwarzania: używane zestawy znaków, dopuszczalne
długości literałów (np. nazwy znaczników czy długość
atrybutów), opcje minimalizacji (np. czy możliwe jest i w
jakiej postaci pomijanie znaczników kończących element).
Definicji Typu Dokumentu
(DTD, Document Type Definition) gdzie jest zakodowana
hierarchia elementów wraz z dopuszczalnymi atrybutami, ich
dopuszczalnymi i domyślnymi wartościami, możliwą zawatrością.
DTD jednoznacznie określa składnie danego typu dokumentu.
zawartości dokumentu
czyli tzw. DOCUMENT INSTANCE (w wypadku wielu typów dokumentów
zawierające także ,,zewnętrzne'' elementy sterujące (np.
<?date>))
W wielu wypadkach deklarację stosuje się domyślną, a zamiast całego
DTD umieszcza się Formal Public Indentifier (rozwiązywany zwykle przez
parsery na właściwie DTD przy pomocy pliku catalog zawierającego zbiór
dopuszczalnych deklaracji wraz z odyłaczami do poszczególnych plików).
Przy czym istnieje rozróżnienie na identyfikatory publiczne: <!DOCTYPE
PUBLIC HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2//EN"> czyli
[63]zarejestrowane <http://www.gca.org/publicid/> i systemowe np:
<!doctype linuxdoc system> .
Parser SGML (jak sama nazwa wskazuje) jest programem analizującym
składnię dokumentu i to (jeśli mowa o tzw. validating parsers ) nie
tylko samą jednorazową dawkę informacji ale również deklarację SGML i
DTD (wraz z jego składnią). Wyjście z parsera ( ESIS, czyli Element
Structure Information Set ) może stanowić podstawę konwersji czy
jakiejkolwiek obróbki dokumentu (łącznie z (re)formatowaniem, przy
wykorzystaniu arkuszy stylistycznych [64]DSSSL ).
(GS + ZMB)
Patrz też:
* [65]C. F. Goldfarb <http://www.SGMLsource.com/> The SGML Handbook
, Y. Rubinsky, Ed. Oxford University Press, 1990
* [66]SGML HomePage (SIL) <http://www.sil.org/sgml/>
* [67]Getting Started with SGML (SGMLopen)
<http://www.SGMLopen.org/sgml/docs/getstart.htm>
* [68]SGML Introduction
<http://itrc.uwaterloo.ca/%7Eengl210e/BookShelf/Tutorials/SGML/> -
[69]Paul Prescod <mailto:papresco@calum.csclub.uwaterloo.ca>
* [70]Understanding the SGML declaration (Omnimark)
<http://www.omnimark.com:80/resources/white/dec/>
* [71]Gentle Introduction to SGML (TEI)
<http://sable.ox.ac.uk/ota/teip3sg>
* [72]SGML in Poland <http://info.fuw.edu.pl/%7Eksiezyk/sgml.html>
Rafała Księżyka (z WN PWN)
* [73]Litterae. Dokumenty Elektroniczne s.c.
<mailto:M.Olko@Litterae.com.pl> (polska firma produkująca m.im.
,,Edytor Sterowany Szablonem'' a dostosowalny do każdego DTD).
* [74]comp.text.sgml <news:comp.text.sgml>
* [75]sgml@camk.edu.pl <mailto:sgml-request@camk.edu.pl>
polskojęzyczna lista dyskusyjna poświęcona zastosowaniom SGMLa
2.7 HTTP
HTTP czyli HyperText Transfer Protocol jest protokołem typu
klient-serwer warstwy aplikacyjnej (działającym w oparciu o protokół
TCP) służącym do pobierania (i przy użyciu niektórych (w pełni
realizujących standard) serwerów dostarczania) dokumentów
hipertekstowych (najczęściej w postaci HTML) a także zbiorów binarnych
takich jak programy albo dokumenty pochodzące ze specjalizowanych
edytorów tekstów.
Procedura nawiązywania połączenia przebiega następująco:
* Klient przedstawia żądanie pobrania okeślonego zasobu (w formie:
POLECENIE ścieżka_do_zasobu protokół
$ telnet www 80
Trying 127.0.0.1...
Connected to localhost.
Escape character is '^]'.
GET /faq.htm HTTP/1.0
(po żądaniu następuje linijka wolna - wszystkie przykłady są w
pokazywane w a) wersji HTTP/1.0 b) z niepełnymi (jeszcze)
nagłówkami klienckimi)
* Na to serwer odpowiada: (o ile żądanie jest realizowalne)
HTTP/1.0 200 OK
Date: Sat, 05 Apr 1997 16:20:50 GMT
Server: Apache/1.1.1
Content-type: text/html
<HEAD><TITLE> Witajcie ;-) </TITLE></HEAD><BODY>
(........ i tak dalej ;-))
* nie zawsze wszystko przebiega tak pomyślnie. Czasem pomyliliśmy
URI i zamiast potwierdzenia wysłania strony, serwer odpowiada:
HTTP/1.0 404 Not found
Date: Sat, 05 Apr 1997 16:29:10 GMT
Server: Apache/1.1.1
Content-type: text/html
<HEAD><TITLE>File Not found</TITLE></HEAD>
<HEAD><H1>File Not found</H1>
The requested URL /pp was not found on this server.
</BODY>
(chyba wszystkie serwery pozwalają zmieniać zawartość pól
[76]wyświetlanych w wypadku błędów
Patrz też:
* [77]Sekcja: Standardy: HTTP
* [78]Sekcja: Tworzenie: HTTP
* [79]WebCompare <http://webcompare.iworld.com/>
* [80]Sekcja: HTTP na W3 <http://www.w3.org/pub/WWW/Protocols/>
* [81]HTTP Made Really Easy <http://www.jmarshall.com/easy/http/>
[82]James Marchall <mailto:james@jmarshall.com>
* [83]HTTP WG w <http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/http/> [84]IETF
<http://www.ietf.org/>
2.8 Netscape-HTML i MS-HTML
Są to dialekty (slangi) HTMLa cechujące się z jednej strony
rozmaitymi rozszerzeniami (extensions) a z drugiej ignorowaniem
proponowanych przez innych (np. ciała standaryzacyjne, konkurencję)
nowych możliwości np. proponowanych w szkicach dotyczących
* [85]obsługi równań matematycznych w HTML 3.0
<http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html3/>
* [86]tabel w RFC 1942 <http://ds.internic.net/rfc/rfc1942.txt>
Problem z tymi swoistymi rozszerzeniami polega na tym, że przez
tworzenie nieprzemyślanych faktów blokują one rozwój języka (trudno
zachować spójność logiczną struktury dokumentu jeśli w każdym jego
miejscu może wystąpić jakieś polecenie (w tym wypadku chodzi o nikomu
w tej formie nie potrzebny znacznik <CENTER>).
Patrz też:
* [87]Best Viewed With Any Browser
<http://server.berkeley.edu/~cdaveb/anybrowser.html>
* [88]MultiBrowesr Compability
<http://la.ists.pwr.wroc.pl/~coven/tech/mbc.html.po> Pawła Więcka
* [89]Netscape HTML Extensions
<http://home.netscape.com/assist/net_sites/html_extensions.html>
* [90]Microsoft Corporation <http://www.microsoft.com/>
* Jak nie należy robić: [91]Use of Netscape tags in HTML
<http://www.phone.net/%7Emwm/Netscape/> .
* [92]HTML Bad Style Page <http://www.earth.com/bad-style/>
* [93]Top 10 Things NOT to do on a Web Page
<http://cast.stanford.edu/cast/www/donts.html>
2.9 URI, URL, URN
W sieci (zwaszcza przekształcającej się z systemu menu (Gopher) do
heterogenicznego hipertekstu), zaistniała potrzeba jednoznacznego
identyfikowania zasobów. Wychodzą temu naprzeciw rozmaitej mocy
,,uniwersalne wskaźniki'' (choć wymieniam je muszę przyznać, że nie do
końca rozumiem czym się różnią ;-() :
* URL Uniform Resource Locator
* URI Uniform Resource Indentificator
* URN Uniform Resource Name
* URC Uniform Resource Citation
Tutaj bliżej omówię URL . URL składa się z w swej pełnej wersji:
nazwy protokołu
(a właściwie odpowiedniego mnemonika)
adresu węzła sieci
(czyli nazyw hosta, komputera w sieci)
portu przypisanego danej usłudze
standardowe numery portów opisane są w [94]innych dokumentach.
ścieżki do pliku
(może być wirtualnej czyli określanej w ustawieniach serwera,
nie zaś w fizycznie istniejącej)
paramentrów pliku
(wymienianych po znaku " ; " - np. typ pliku w FTP)
opcji zapytania
(przekazywanych jako parametry do programów, a wymienianych po
znaku zapytania " ? ")
fragmentu, węzła w pliku
wymienianych po znaku ,,hasha'' " # ")
czyli:
protokół://użytkownik:hasło@host:nr_portu/ścieżka;parametr_obiektu?zapytanie#wę
zeł
Widać więc, że w bezpośrednio w URLu mogą być użyte jedynie znaki ze
alfanumeryczne z zestawu ASCII (dostępność wprowadzania) (czyli
{a-Z}{0-9} a także znaki "+", "&", (wykorzystywane przez CGI) "-" i
"%" służący do zapisywania potrzebych znaków w notacji szesnastowej
np. %7E znaczy ~ czyli tyldę stosowaną często jako skrót dla kont
użytkowników).
Dostępne usługi opatrzone są następującymi mnemonikami:
file://
odnośnik do zasobów lokalnych komputera (nie należy chyba
używać w sieci :-) (zalecane jeśli chcemy pokazać jakiś plik
który musi istnieć na komputerze kilenta (np.
file://localhost/etc/resolv.conf
ftp://
odnośnik do zasobów dostępnych za pomocą protokołu FTP, z
wariantem ftp://użytkownik@... lub ftp://użytkownik:hasło@...
(choć tej ostatniej wersji zdecydowanie nie polecam - o wiele
łatwiej ,,podsłuchać'' tak przekazywane hasło)
gopher://
odnośnik do zasobów [95]Gopher`a (standardowy port: 70)
http://
zasób obsługiwany przez serwer [96]httpd (HTTPd) (standardowy
port: 80)
maito:
odnośnik powodujący wysłanie listu pod podany adres (bez // po
dwukropku!!!) (dla wyspecyfikowania tematu listu można
spróbować dodać do komendy <A atrybut TITLE=" Tytuł listu " )
news: nazwa.grupy news:
odnośnik powodujący uruchomienie przeglądarki USENETU (news)
używając domyślnego serwera, i podanej grupy (ew. określony
artykuł w/g identyfikatora).
telnet:
odnośnik do zdalnego komputera, zazwyczaj używając terminala
VT100 (bez // po dwukropku!!!) (standardowy port: 23)
tn3270:
odnośnik do zdalnego komputera IBM (np. 3090 na plearn.edu.pl)
terminala IBM-3270 (bez // po dwukropku!!!)
wais:
odwołanie do systemu wyszukiwawczego [97]WAIS
newsrc:
odnośnik do określonego pliku newsrc (jak rozumiem lokalnego)
nntp://
określa inny niż domyślnie używany serwer newsów (port 119)
Adres komputera może być podany tak przy użyciu nazwy zdefiniowanej w
DNS jak i jako numer IP. Numer portu o ile [98]standardowy czyli
opisany w odpowiednim RFC - [99]STD2
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1700.txt> może być pominięty.
Ścieżka dostępu do pliku może kończyć się na nazwie katalogu (o ile w
katalogu tym jest (zdefiniowany w ustawieniach serwera) plik
,,domyślny'' zwykle o nazwie:
* index.html
* index.htm
* default.htm (to z MS)
jednak wtedy (aby nieco przyśpieszyć operacje - podwójne odwoływanie
się serwera najpierw do pliku, a potem do katalogu) warto zakończyć
ścieżkę znakiem / (tzw. slash, ciach).
Parametr pliku jest (w tej chwili) istotny jedynie dla HTTPd.
(+PT)
Patrz też:
* [100]Sekcja: Standardy: URL
* [101]Beginner's Guide to HTML
<http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html>
(Marka Andersena)
* [102]URL Schemes Supported in Lynx
<http://www.crl.com/%7Esubir/lynx/lynx_help/lynx_url_support.html>
2.10 CGI
CGI czyli Common Gateway Interface jest specyfikacją ( API -
Aplication Program Interface ) umożliwiającą komunikację przeglądarki
z programami uruchamianymi przez serwer. Początkowo tworzona przez
zespół z NCSA, nie doczekała się opisu jeszcze opisu w RFC.
W tej chwili będąc nieoficjalnym standardem (pochodzącym z NSCA httpd,
a implementowanym przez większość dostępnych serwerów (nawet tych
nie-Unixowych w postaci tzw. WinCGI)) jest powoli wypierana przez
rozmaite specyfikacje programistyczne poszczególnych serwerów (firm
produkujących) takie jak NetscapeAPI, MS IIS API, czy Apache CGI/PHF
Patrz też:
* [103]Sekcja: Interacja
* [104]Sekcja: Bezpieczeństwo: CGI
* [105]CGI Overview <http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/cgi/>
* [106]CGI reference (VSerwers.com)
<http://www.vservers.com/reference/cgi.html>
* [107]CGI Programmer`s Reference (FAQ)
<http://www.best.com/%7Ehedlund/> Marca Hedlunda
* [108]CGI Programing FAQ (WDG - htmlhelp.com)
<http://htmlhelp.com/faq/cgifaq.html> Nick Kew
* [109]CGI-resources <http://www.cgi-resources.com/> większość
rzeczy potrzebnych do tworzenia programów zgodnych z CGI
(odsyłacze do specyfikacji, gotowych darmowych programów)
* [110]Perl/CGI programming FAQ
<http://www.perl.com/perl/faq/perl-cgi-faq.html> Shishir
Gundavaram and Tom Christiansen
* [111]news:comp.infosystems.www.authoring.cgi (moderowana)
2.11 VRML
VRML czyli Vitual Reality Modeling Language jest to, wykorzystujący
niektóre mechanizmy WWW (takie jak httpd, czy URL), język opisu scen
trójwymiarowych oparty na formacie Open Inventor stworzonym przez
Silicon Graphics. Niektórzy wiążą z nim duże nadzieje, uważając że
przekaz graficzny jest łatwiej przyswajalny, ale (przynajmniej dla
mnie) poziom skomplikowania języka, wielkość plików (i brak wyobraźni
plastycznej) powodują, że jest to raczej przyszłość niż
teraźniejszość.
Patrz też:
* [112]VRML 2.0 - Specyfikacja (VRML Architecture Group)
<http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/>
* [113]news:comp.lang.vrml
* [114]VRML Forum (Wired) <http://vrml.wired.com/>
* [115]VRML Repository (SDSC) <http://www.sdsc.edu/vrml/>
* [116]VRML 97 <http://vrml.sgi.com/vrml97/courses/compel/> (w:)
[117](Silicon Graphics) <http://www.sgi.com/>
* Piotr Gawrysiak VRML. Wirtualna rzeczywistość w Internecie
Warszawa 1995, 1996; [118]Zakład Nauczania Informatyki MIKOM
<http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/> Wygląda przyzwoicie - przy
czym raczej jako podręczna ściągawka przy pisaniu skryptów (z
dyskietką)
* [119]VRML w Polsce (Instytut Studiów Społecznych UW)
<http://andante.iss.uw.edu.pl/obuz/vrmlp/index.html>
* [120]AMU-NET's VRML Repository (Administrator: Klaudiusz
Modrzewski) <http://math.amu.edu.pl/ftp/windows/>
2.12 Java
Java jest obiektowym językiem programowania stworzonym przez Sun
INC. (zespół pod kierunkiem Jamesa Goslinga) do sterowania
urządzeniami elektronicznymi (,,niekomputerowymi''). Jednym z
podstawowych założeń projektu było stworzenie przenośnego kodu, nie
wymagającego powtórnej rekompilacji, przy zmianie architektury maszyny
na której program ma działać. Powstała w ten sposób tzw. wirtualna
maszyny javy - czyli sztuczne środowisko, w jakim działają programy,
jest (powinnien być być) niezależna od platformy systemowej,
stosowanego systemu operacyjnego). Dzięki przenośności, względnej
prostocie, oraz oczywiście promocji ze strony Suna (np. darmowa
przeglądarka WWW HotJava) zyskał sobie dość powszechny odzew. Pomimo
krótkiego cyklu rozwojowego języka (rozpoczęcie realizacji projektu
,,Green''to kwiecień 1991, zaś światowa premiera Javy i HotJavy to maj
1995 r.) jest wykorzystywana do wielu różnych zastosowań: począwszy od
prostych appletów (czyli krótkich programików realizujących pojedyńcze
zadania - zazwyczaj zagnieżdżone w HTMLu) przewijających tekst u dołu
strony, poprzez stosowanie jako interface do baz danych [121](poprzez
Java DataBase Conetivity) , do potężnych aplikacji takich jak
[122]Corell Office for Java. <http://officeforjava.corel.com/>
Patrz też:
* [123]Java @ Sunie <http://java.sun.com/>
* [124]Java @ SunSite ICM UW <http://SunSite.ICM.edu.pl/java/>
* Artur van Hoff, Sami Shaio, Orcha Starkbuck Sun Microsystems INC
[125]Hooked on JAVA <http://www.javasoft.com/hooked/> (ISBN
0-201-48837-X) (polskie wydanie: Java [126]Wydawnictwo HELION
<http://www.helion.com.pl/> (ISBN 83-86718-30-7)
* [127]Addison-Wesley Java Series <http://www.aw.com/devpress/>
* [128]Java na UCI AGH
<http://arrow.uci.agh.edu.pl/%7Ejava/index-p.html>
* [129]Linux: Java CGI HOWTO
<http://www.orbits.com/software/Java_CGI.html> [130]David H.
Silber <mailto:dhs@orbits.com>
2.13 JavaScript
JavaScript (primo voto: Mocha ze stajni [131]Netscape Communication
<http://home.netscape.com/> ) jest prostym językiem podobnym do
[132]MS <http://www.microsoft.com/> VisualBasica, i interpretowanym
bezpośrednio prze przeglądarkę WWW. Teoretycznie zyskał akcepta Suna,
jednak AFAIK ma tyle wspólnego z [133]JAVą co pierwsze cztery literki
w nazwie ;-))).
Patrz też:
* [134]JavaScript Authoring Guide (Netscape)
<http://home.netscape.com/eng/mozilla/Gold/handbook/javascript/ind
ex.html>
* [135]polskie tłumaczenie
<http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm> [136](Pawła
Wimmera <mailto:pawel.wimmer@lupus.waw.pl> i [137]Włodzimierza
Wypycha) <http://epublica.pol.pl/> [138]kursu JavaScript Stefana
Kocha <http://rummelplatz.uni-mannheim.de/%7Eskoch/js/script.htm>
* [139]David Flanagan <http://www.imastudios.com/> [140]JavaScript:
the Definitive Guide, Beta Edition <http://www.ora.com/> stron
441, cena $30 [141]O`Reily&Associates <http://www.ora.com/>
2.14 ActiveX
Jest wymyśloną przez [142]NetManage <http://www.netmanage.com/> a
usilnie promowaną przez [143]MicroSoft
<http://www.microsoft.com/activeplatform/default.asp> technologią
pozwalająca na stosowanie obiektów OLE w zastosowaniach sieciowych.
Wywodzi się od ,,dynamicznej wymiany danych'' w MS Windows, poprzez
OLE 1.0 i 2.0, VisualBasicove komponenty VBX (16-bitowe)
przekształcone na 32 bity OCX. A handlowa nazwa OCX to właśnie
ActiveX. Ale ponieważ:
* OLE jest stosowalne jedynie w MS Windows [TM]
* MS nie dotrzymał obietnicy wypszczenia na rynek technologii
pozwalającej na użycie obiektów ActiveX na Unixach (to znaczy: ja
niestety nie mam ani w domu, ani w pracy żadnego Suna, a Unixowa
implementacja A. ponoć powstała i to jedynie na tę platformę).
* [144]Broadway jest piękny i wspaniały, ale jeszcze nie stosowany
(a ponoć obsługuje A.)
* nie posiada tych możliwości współpracy z bazami danych co
[145]JAVA
nie należy stosować
Patrz też:
* [146]What is ActiveX? (Microsoft)
<http://www.microsoft.com/activex/actx-gen/awhatis.asp>
* [147]NetManage <http://www.netmanage.com/>
* [148]http://www.X.org/
* [149]ActiveX Journal <http://www.folkarts.com/journals/activex/>
* [150]Active X unoffical Guide <http://www.shorrock.u-net.com/>
2.15 SSI
SSI czyli Serwer Side Included
Jest prostym mechanizmem dynamicznego tworzenia dokumentów opracowanym
(jak wiele innych, istotnych w pajęczynie technologii) w NSCA. Pozwala
m.in. na:
* dołącznie nagłówków i stopek dokumentów
* wprowadzanie daty utworzenia, modyfikacji, wielkości pliku
* włączaniu standardowego wyjścia z programów do dokumentów
Wszystkie zlecenia dla dokumentów składanych przez serwer znajdują się
w komentarzu SGMLa, tak więc w wypadku błędnego wykonania zlecenia,
pozostaje nam puste miejsce.
Patrz też:
* [151]NCSA httpd server side includes
<http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/docs/tutorials/includes.html>
* [152]@internet - What's Included in Server Side Includes?
<http://www.dnai.com/%7Ethomst/>
* [153]Parsed Text and Server Side Includes
<http://hopf.math.nwu.edu/docs/parse.html>
* [154]Server Side Includes Page <http://www.sigma.net/tdunn/ssi/>
* [155]Server-parsed HTML (server-side includes) and how to use it @
Netscape <http://help.netscape.com/kb/server/960513-109.html>
2.16 SSL, S-HTTP, Shen (z CERN)
Subject: Sposoby bezpiecznego przesyłu danych
From: Paweł Krawczyk <kravietz@tau.ceti.com.pl>
Date: Sun Jun 15 16:01:19 MET DST 1997
SSL (Secure Socket Layer) - stworzony przez Netscape protokół
bezpiecznej komunikacji między klientem a serwerem. Istniejące
implementacje: telnet, FTP i - najbardziej rozpowszechnione - HTTP.
SSL zapewnia trzy rzeczy: prywatność (połączenie jest szyfrowane),
autoryzację (klient i serwer określa swoją tożsamość) i niezmienność
(przez sumy kontrolne).
Innymi implementacjami ,,bezpiecznego HTTP serwera'' są: [156]S-HTTP
<http://www.commerce.net/> (stworzony przez [157]EIT
<http://www.eit.com/> , [158]Terisa Systems, <http://www.terisa.com/>
i [159]ComerceNet <http://www.commerce.net/> używający szyfrowania
danych, nie zaś jak w wypadku SSL tworzenia szyfrowanego kanału
przeyłu danych więc wymagający dedykowanego klienta) i Shen (CERN).
(KravietZ+ZMB)
Patrz też:
* [160]Sekcja: Serwery: SSL
* [161]SSL Home Page (Netscape)
<http://home.netscape.com/newsref/std/SSL.html>
* [162]Terisa Systems <http://www.terisa.com/>
2.17 ONE i plug-in
ONE czyli Open Network Environment Netscape jest technologią
(środowiskiem programistycznym) pozwalającą łatwiejsze i szybsze
tworzenie dynamicznych, wieloplatformowych aplikacji sieciowych. W
swoich dokumentach NC pisze o tym, że bazują na ,,otwartych,
publicznych standardach dostępnych na każdą platformę''. (Jeśli to są
standardy internetu, to zazwyczaj dość pokracznie interpretowane... -
jak choćby rozmaite ,,extentions'' HTMLa).
Plug-In (wtyczka) jest technologią pozwalającą na rozszerzenie
możliwości przeglądarki czytania rozmaitych formatów dokumentów - np.:
Anobe PDF, CorelDraw, rysunki wektorowe, pliki różnych dziwnych
,,procesorów tekstów'', animacje.
Patrz też:
* [163]Netscape ONE <http://developer.netscape.com/library/one/>
* [164]lista plug-inów wg firmy CC
<http://www.medianet.com.pl/%7Ecc/>
2.18 Cookie
Cookie jest mechanizmem (wymyślonym przez Netscape) przechowywania
stanu klienta przy kolejnych żądaniach kierowanych do serwera.
Powstała też propozycja przechowywania stanu klienta firmowana przez
IETF (RFC).
Patrz też:
* [165]Client Side State - HTTP Cookies
<http://home.netscape.com/newsref/std/cookie_spec.html> - Netscape
* [166]RFC 2109 PS D. Kristol, L. Montulli, HTTP State Management
Mechanism, 02/18/1997. (Stron=21) (Format=.txt)
2.19 PERL, awk, C
Practical Extraction and Report Language czasem nazywany jest też The
Pathologically Eclectic Rubbish Lister (z man perl) jest skryptowym
językiem rozwijanym przez Larrego Walla pozwalającym na łatwe, szybkie
operacje na tekstach, a także (co stanowi jego przewagę nad tak
wspaniałym narzędziem jakim jest awk (lub gawk )) na dostęp do
wszelkich fukcji systemu. Pozwala nie tylko na rozmaite działania na
dokumentach w trakcie ich przygotowywania, ale także łatwe i wydajne
tworzenie programów [167]uruchamianych przez serwer HTTPd
* [168]CPAN <http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CPAN/> - Comprehensive
Perl Archive (Network?)
* [169]Perl Institute <http://www.perl.org/>
* [170]The Perl Home Page <http://www.perl.com/perl/>
* [171]Krzysio Leszczyński <mailto:chris@camk.edu.pl> PERL {w:}
[172]Linux+ <http://www.Linux.com.pl/> 2/ 3/1997 (ISSN 1427-55-62)
* [173]Programming Perl (the Camel Book)
<http://www.ora.com/catalog/pperl2/>
* [174]Learning Perl (the Lama Book)
<http://www.ora.com/catalog/lperl/>
* [175]perlWWW <http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlWWW/>
* [176]news:pl.comp.lang.perl
AWK a zwłaszcza gawk są o wiele prostsze (a zastosowaniach typu
przetwarzanie tekstów co najmniej równie wydajne). Dodatkową zaletą
jest to że należy do standardowego wyposażenia Unixa, a i DOSowe
implementacje są i ładne (jak na DOSa) i szybkie ;-)
C jest pięknym, głupim narzędziem... do wszystkiego, a zwłaszcza
przetwarzania tekstów ;-).
Patrz też:
* Thomas Boutell [177]CGI Programing in C & Perl
<http://www.boutell.com/cgibook/> [178]Addison-Wesley Publishing
Comp.INC <http://www.aw.com/devpress/> (ISBN 0-201-42219-0)
* [179]ISO/IEC 9899:1990 C Language
<http://www.iso.ch/cate/d17782.html>
* [180]news:comp.lang.awk
* man perl, man awk
2.20 HyperG, HyperWave
HyperG , a także HyperWave są pomysłem na rozszerzenie możliwości HTTP
o:
* pełną (przeszukiwalną) bazę serwowanych dokumentów (z
,,kolekcji'') (.htz) (wraz z możliwością podzielenia tej bazy na
wiele maszyn)
* wielowariantowość dokumentów (po to by wstępnie zapoznać się z
treścią serwowany jed dokument tekstowy, do wydruku idzie DVI, lub
PostScript)
* określona stuktura (hierarchia) dokumentów
* serwowanie i pobieranie dokumentów tak w ramach standardu HyperG
jak i standardów określających WWW.
Patrz też:
* [181]Kurs Hyper-G <http://www.iicm.edu/hgcourse/> [182]Keitha
Andrewsa <mailto:kandrews@iicm.edu>
* [183]archiwa HyperG na SunSite.ICM.edu.pl
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Hyper-G/>
* [184]news:comp.infosystems.hyper-g
2.21 HyTime
HyTime czyli Hypermedia/Time-based Structuring Language. jest
przemysłowym, międzynarodowym [185](ISO/IEC 10744:1992)
<http://www.iso.ch/cate/d18834.html> standardem dystrybucji i
tworzenia dokumentów multimedialnych.
Patrz też:
* [186]Eliot Kimber's HyTime Course <http://www.drmacro.com/>
* HyMinder: [187]TechnoTeacher, Inc <http://www.Techno.com/>
* [188]SoftQuad Panorama <http://www.softquad.com/panorama/viewer/>
2.22 DSSSL, CSS
DSSSL czyli Document Style Semantics and Specification Language jest
specyfikacją służącą formatowaniu dokumentów SGML. Można w ten sposób
rozdzielić ,,znaczeniowe'' ,,tagowanie'' tekstu, od projektowania jego
wyglądu.
Z DSSSL wywodzi się koncepcja CSS1 czyli Cascading Style Sheets
Level 1 będącego (jak dla mnie) próbą opanowania rozwoju stosowanego
przez niektórych producentów ,,znakowania typograficznego'' (wielce
przy tym zawodnego bo zależnego nie tylko od przeglądarki ale i
systemu operacyjnego i innych czynników) czyli np <CENTER>, <BODY
BACKGROUND="red.gif"> i powrotu do HTMLa znaczeniowego. Posiada przy
tym tak prostą (nazwa_opdowiedniego_znacznika_HTML { atrybut_1:
wartość, atrybut_2: wartość /** komentarz z C **/}) składnię,
elastyczność (np. o wiele dokładniejsze niżby to było możliwe w HTMLu
pozycjonowanie elementów, możliwość automatycznego dołączania arkuszy
z osobnych plików), że stanowi poważną konkurencję dla NHTMLa i innych
wodotrysków.
Warty tutaj uwagi jest fakt, że prawidłowo napisany dokument
HTML/SGML+CSS/DSSSL w wypadku kontaktu z z przeglądarką nie używająca
,,styli'' (-ów?) powinien być w dalszym ciągu czytelny (choć może
mniej kolorowy i bez nadzwyczajnych efektów, zwłasza w wypadku
drukowania).
Patrz też:
* [189]Sekcja: CSS
* [190]ISO/IEC 10179:1996
<http://occam.sjf.Novell.com:8080/dsssl/dsssl96> Information
technology - Processing languages - Document Style Semantics and
Specification Language (DSSSL) @ Novell
* [191]DSSSL Tutorial
<http://itrc.uwaterloo.ca/%7Epapresco/dsssl/tutorial.html>
[192]Paul Prescod <mailto:papresco@calum.csclub.uwaterloo.ca>
(DSSSL)
* [193]JADE J. Clarka <http://www.jclark.com/jade/> (DSSSL)
* [194]Cascading Style Sheets, level 1 - W3C Recommendation 17 Dec
1996 <http://www.w3.org/pub/WWW/TR/REC-CSS1> [195]Hakon Wium Lie
<mailto:howcome@w3.org> [196]Bert Bos <mailto:bert@w3.org>
* [197]Positioning HTML Elements with Cascading Style Sheets
<http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-positioning> @ W3C
* [198]WDG CSS1 Reference <http://htmlhelp.com/reference/css/>
* [199]The Evolution of Style Sheets @ webreference.com
<http://webreference.com/dev/style/evolution.html>
* [200]Bert Bos' listing of historical SGML and HTML style proposals
<http://grid.let.rug.nl/%7Ebert/Stylesheets/>
* [201]Cascading Style Sheets Gallery @ Microsoft
<http://www.microsoft.com/opentype/css/gallery/>
2.23 XML
XML czyli eXtensible Markup Language jest uproszczoną specyfikacją
[202]SGMLa umożliwiającą tworzenie i dodawanie własnych znaczników do
dokumentów. Nie ma na celu zastąpienia ani SGMLa ani HTML. Jest (ma
być) raczej etapem pośrednim - rozszerzeniem możliwości o tworzone
niemal ad hoc zestawy znaczników.
Pojawiły się już pierwsze incjatywy jego wykorzystania:
* [203]Microsoft <http://www.microsoft.com/standards/> Channel
Definition Format mający (we współpracy ze ,,standardowym''
HTMLem) służyć tworzeniu często uaktualniach kolekcji dokumentów,
lub kanałów informacyjnych pomiędzy serwerami HTTPd a stacjami
klienckimi - tak zwane kanały tematyczne. (więcej w [204]Winter
<http://winter.it.com.pl/> )
Patrz też:
* [205]W3C XML Working Draft <http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-xml>
* [206]XML @ textuality.com <http://www.textuality.com/xml/>
2.24 Broadway
Broadway jest opartą na X-Windows technlogią zdalnego dostępu do
aplikacji. Jest (w przeciwieństwie do poprzednich wersji X11)
optymalizowane do pracy w sieciach o niskiej przepustowości, więc
możliwa jest praca zdalna w sieciach rozległych, lub przez modem.
Patrz też:
* [207]BroadWay na X.org <http://www.X.org/consortium/broadway.html>
2.25 LDAP
Jest uproszczoną wersją usługi słownikowej [208]X.500
<http://x500.ICM.edu.pl/> pozwalającej lokalizować osoby, obiekty w
sieci rozproszonej. Rozwijane na [209]Uniwersytecie Michigan - UMICH
<http://www.umich.edu/%7Ersug/ldap/>
Patrz też:
* [210]RFC 1777 <http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1777.txt> DS
W. Yeong, T. Howes, S. Kille, Lightweight Directory Access
Protocol, 03/28/1995. (stron=22) (Format=.txt) (Unieważnia
RFC1487)
* [211]LDAP @ Netscape Communication
<http://home.netscape.com/newsref/ref/ldap.html>
* [212]LDAP FAQ @ Stanford
<http://www-leland.stanford.edu/group/networking/directory/x500lda
pfaq.html>
2.26 Unicode
Jest 16 bitowym (z przeciwieństwie do powszechnie dziś stosowanych 8
bitowych) systemem kodowania znaków diakrytycznych mającym umożliwić
używanie w ramach jednego zestawu znaków wielu różnych zestawów.
Niektóre nacje pokładają w nim duże nadzieje (nareszcie narzucony
standard wybawi nas od 18 ,,standardów''), inne nie wiedzieć czemu
ignorują... ;-)))) A poważnie: Unicode jest w tej chili obecny raczej
w wewnętrzych (jądrze czy jakoś tak) tablicach kodowania w Linuxie,
ponoć w M$ NT, ale jeszcze na tereny pajęczyny nie wkroczyło (głównie
z powodu słabej kompatybilności z innnym normami typu ASCII i
pochodne).
Patrz też:
* [213]Unicode Consorium <http://www.unicode.org/>
* [214]news:pl.comp.ogonki
* [215]news:comp.text
* The Unicode Standard Ver. 2.0 The Unicode Consortium [216]Addison
Wesley DevelopersPress <http://www.aw.com/devpress/> (ISBN
0-201-48395-9)
* [217]Polska Strona Ogonkowa <http://www.agh.edu.pl/ogonki/pl.html>
- choć wiele tam nie, ma to wierzę, że się coś pojawi. ;-)))
* norma ISO/IEC 10646
3. Standardy i informacje dla Internetu
Internet nie posiada scentralizowanej stuktury. Jednak posiada dość
dobrze udokumentowaną stronę techniczną. Paradoks? Oczywiście. Jak
cała sieć. Odpowiednie informacje na temat zasad tworzenia standardów,
ciał nad nimi (standardami) debatujących itd. można znaleźć w
dokumentach wymienionych w części pierwszej tego rozdziału. W
kolejnych paragrafach wymieniam te standardy i specyfikacje które
wydają mi się ważne dla rozwoju pajęczyny, pomijając istotne kwestie
np. DNSu, czy szyfrowania (które są istotne i zamierzam dodać je w
przysłości), czy też protokoły trasowania (routingu), zmiany adresów
przentowych na IP (które są istotne ale stanowią raczej wdzięczny
temat dla FAQ grupy [218]news:pl.comp.networking)
3.1 Dokumenty ogólne - procedury, definicje, zasady zachowania się w sieci.
* [219]RFC 2000 S J. Postel, "INTERNET OFFICIAL PROTOCOL
STANDARDS" , 02/24/1997. (Liczba stron - 56) (STD 1)
* [220]RFC 1983 I G. Malkin, Internet Users' Glossary 08/16/1996.
(Liczba stron - 62) (FYI 18) (Unieważnia RFC1392)
* [221]RFC 1935 I J. Quarterman, S. Carl-Mitchell, What is the
Internet, Anyway? , 04/10/1996. (Liczba stron - 11)
* [222]RFC 1855 I S. Hambridge Netiquette Guidelines 10/20/1995.
(Liczba stron - 21) (FYI 28)
* [223]RFC 2028 BC R. Hovey, S. Bradner, The Organizations
Involved in the IETF Standards Process 10/29/1996. (Liczba stron -
7)
* [224]RFC 2027 BC J. Galvin, IAB and IESG Selection,
Confirmation, and Recall Process: Operation of the Nominating and
Recall Committees 10/29/1996. (Liczba stron - 11)
* [225]RFC 2026 BC S. Bradner, The Internet Standards Process --
Revision 3 10/29/1996. (Liczba stron - 36) (Uaktualnia RFC1602)
(Unieważnia RFC1602)
* [226]RFC 1796 BC Huitema, C., J. Postel, and S. Crocker Not All
RFCs are Standards 10/04/1995.
3.2 HTML
* [227]HTML 3.2 Reference Specification
<http://www.w3.org/pub/WWW/TR/REC-html32.html> W3C Recommendation
14-Jan-1997 Dave Raggett [228]mailto:dsr@w3.org
* [229]RFC 1866 PS T. Berners-Lee, D. Connolly, Hypertext Markup
Language - 2.0 , 11/03/1995. (Liczba stron - 77)
* [230]RFC 1867 E E. Nebel, L. Masinter, Form-based File Upload in
HTML , 11/07/1995. (Liczba stron - 13)
* [231]RFC 1942 E D. Raggett HTML Tables 05/15/1996. (Liczba stron
- 30)
* [232]RFC 1980 I J. Seidman A Proposed Extension to HTML:
Client-Side Image Maps 08/14/1996. (Liczba stron - 7)
3.3 URL, URI
* [233]RFC 1738 PS T. Berners-Lee, L. Masinter, M. McCahill
Uniform Resource Locators (URL) 12/20/1994. (Liczba stron - 25)
* [234]RFC 1808 PS R. Fielding, Relative Uniform Resource Locators
06/14/1995. (Liczba stron - 16)
* [235]RFC 1700 S J. Reynolds, J. Postel ASSIGNED NUMBERS
10/20/1994. (Liczba stron - 230) (Unieważnia RFC1340) (STD 2)
* [236]RFC 1630 I T. Berners-Lee, Universal Resource Identifiers
in WWW: A Unifying Syntax for the Expression of Names and
Addresses of Objects on the Network as used in the World-Wide Web
06/09/1994. (Liczba stron - 28)
* [237]RFC 2017 PS N. Freed, K. Moore, A. Cargille, Definition of
the URL MIME External-Body Access-Type 10/14/1996. (Liczba stron -
5)
3.4 HTTP
* [238]RFC 2068 PS R. Fielding, J. Gettys, J. Mogul, H. Frystyk,
T. Berners-Lee, Hypertext Transfer Protocol -- HTTP/1.1
01/03/1997. (Liczba stron - 162)
* [239]RFC 1945 I T. Berners-Lee, R. Fielding, H. Nielsen,
Hypertext Transfer Protocol -- HTTP/1.0 05/17/1996. (Liczba stron
- 60)
3.5 MIME
*
* [240]RFC 2077 PS S. Nelson, C. Parks, Mitra, The Model Primary
Content Type for Multipurpose Internet Mail Extensions ,
01/10/1997. (Liczba stron - 13)
* [241]RFC 2045 DS N. Freed, N. Borenstein Multipurpose Internet
Mail Extensions (MIME) Part One: Format of Internet Message Bodies
12/02/1996. (Liczba stron - 31) (Unieważnia RFC1521)
* [242]RFC 2046 DS N. Freed, N. Borenstein, Multipurpose Internet
Mail Extensions (MIME) Part Two: Media Types 12/02/1996. (Liczba
stron - 44) (Unieważnia RFC1521)
* [243]RFC 2047 DS K. Moore, MIME (Multipurpose Internet Mail
Extensions) Part Three: Message Header Extensions for Non-ASCII
Text 12/02/1996. (Liczba stron - 15) (Unieważnia RFC1522)
* [244]RFC 2048 BC N. Freed, J. Klensin, J. Postel Multipurpose
Internet Mail Extensions (MIME) Part Four: Registration Procedures
01/28/1997. (Liczba stron - 21) (Unieważnia RFC1590)
* [245]RFC 2049 DS N. Freed, N. Borenstein, Multipurpose Internet
Mail Extensions (MIME) Part Five: Conformance Criteria and
Examples 12/02/1996. (Liczba stron - 24) (Unieważnia RFC1521)
* [246]RFC 2110 PS J. Palme, A. Hopman, MIME E-mail Encapsulation
of Aggregate Documents, such as HTML (MHTML), 03/12/1997.
(Stron=19) (Format=.txt)
* [247]RFC 2112 PS E. Levinson, The MIME Multipart/Related
Content-type, 03/12/1997. (Stron=9) (Format=.txt) (Anuluje
RFC1872)
3.6 Gopher
* [248]RFC 1436 I F. Anklesaria, M. McCahill, P. Lindner, D.
Johnson, D. John, D. Torrey, B. Alberti, The Internet Gopher
Protocol (a distributed document search and retrieval protocol)
03/18/1993. (Liczba stron - 16)
3.7 VRML
* [249]VRML 1.0 - Specyfikacja
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/3d/VRML.spec>
* [250]VRML 2.0 - Specyfikacja (vag.vrml.org)
<http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/>
3.8 Java
* James Gosling, Bill Joy, Guy Stele The Java Language Specification
(ISBN 0-201063451-1)
* Tim Lindholm, Frank Yellin, The Java Virtual Machine Specification
(ISBN 0-20163452-X)
3.9 CGI
* D.R.T.Robinson [251]draft-robinson-www-interface-01.html
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/internet-drafts/> The WWW Common
Gateway Interface Version 1.1 (15.02.1996)
3.10 UsenetNews i E-Mail
* [252]RFC 822 S D. Crocker, Standard for the format of ARPA
Internet text messages , 08/13/1982. (Pages=47) (Format=.txt)
(Unieważnia RFC0733) (STD 11) (Updated by RFC1327, RFC0987)
* [253]RFC 822 S J. Postel, Simple Mail Transfer Protocol ,
08/01/1982. (Pages=58) (Format=.txt) (Unieważnia RFC0788) (STD 10)
* [254]RFC 1123 S R. Braden Requirements for Internet hosts -
application and support , 10/01/1989. (Pages=98) (Format=.txt)
(STD 3)
* [255]RFC 1036 M. Horton, R. Adams, Standard for interchange of
USENET messages , 12/01/1987. (Pages=19) (Format=.txt) (Unieważnia
RFC0850)
* [256]RFC 2076 I J. Palme Common Internet Message Headers
02/00/1997. (stron 26) (Format=.txt)
3.11 Grafika
* [257]GIF - GRAPHICS INTERCHANGE FORMAT(sm) Version 89a
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/>
* [258]JPEG Specification <http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/>
* [259]RFC 2083 I T. Boutell, PNG (Portable Network Graphics)
Specification Version 1.0 , 01/16/1997. (Liczba stron - 102)
3.12 Wielojęzyczność Sieci
* [260]ISO 639:1988
<http://www.cm.spyglass.com/unicode/Languages.html> Language Codes
* [261]ISO 3166:1993
<http://www.cm.spyglass.com/unicode/Countries.html> Country Codes
* [262]RFC 1766 PS H. Alvestrand, Tags for the Identification of
Languages , 03/02/1995. (Pages=9) (Format=.txt)
* [263]RFC 2070 PS F. Yergeau, G. Nicol, G. Adams, M. Duerst,
Internationalization of the Hypertext Markup Language 01/06/1997.
(Liczba stron - 43)
* [264]RFC 1815 I M. Ohta Character Sets ISO-10646 and
ISO-10646-J-1 08/01/1995. (Liczba stron - 6)
Patrz też:
* [265]The Official Documents Defining the Web
<http://www.utoronto.ca/webdocs/Official/overview.html> Iana
Grahama
* [266]IETF Working Groups <http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/>
4. Nawigacja
4.1 Pajęczarki
DOS
Wbrew temu co mogłoby się wydawać jest całkiem dużo przeglądarek
działających w ,,gołym'' DOSie (przypominam że poza MS-DOSem istnieją
i inne systemy działające w tym trybie, np. [267]Caldera OpenDOS (nb.
niedługo ma być wyposażony nie tylko w klienta [268]NetWare, ale i w
stos TCP/IP)). Dostępne dla DOSa przeglądarki wymienione zostały pod
adresem [269]http://www.fdisk.com/doslynx/.
MS-Windows i OS/2
Najprostszą formą zaopatrzenia się w przeglądarkę jest zajrzenie do
jednego z archiwów oprogramowania Winsock:
* [270]The Ultimate Collection of Winsock Software
<http://www.tucows.com/> [271](mirrory: SunSite.ICM
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/> i [272]IT.PWaw)
<http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/>
* [273]The CWSApps List
<http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html> Indeks
Aplikacji Sieciowych dla Windows
* [274]Papa's Anonymous FTP <ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/>
i tam można znaleźć tak Netscape Navigatora, MS IExplorera, jak i NSCA
Mosaics i wiele, wiele innych.
Unix
O ile UNIX i pochodne do tej pory dominują na rynku serwerów, to
systemem przeglądarek stał się [275]MS Windows.
<http://www.microsoft.com/> Tym nie mniej jest kilka wartościowych
produktów. Takich jak:
* [276]Arena (W3C i Yggdrasil)
<http://www.yggdrasil.com/Products/Arena/>
* [277]Amaya (W3C) <http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/> [278](mirror
na SunSite ICM) <http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/amaya/>
* [279]Netscape Navigator (mirror na SunSite.ICM)
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/netscape/navigator/3.01/unix/>
* [280]Netscape Communicator (mirror na SunSite.ICM)
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/netscape/communicator/> (istnieją
też pliki pozwalające stworzyć ,,polską'' wersję produktów
[281]Netscape
<http://disneyland.mif.pg.gda.pl/%7Eabagi/Netscape_pl/> autorstwa
[282]Andrzeja Bagińskiego)
<http://disneyland.mif.pg.gda.pl/%7Eabagi/>
* [283]niezastąpiony Lynx <http://lynx.browser.org/> [284](mirror na
SunSite.ICM) <http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/lynx/>
* [285]NSCA Mosaic <http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/ncsa/Mosaic/>
* [286]Chimera <http://www.unlv.edu/chimera/>
* [287]MNEMONIC <http://oloon.student.utwente.nl/~mnemonic/> {
Multilithic, Non-dependant, Extensible, Modular, Objective,
Network-aware, Internet Client }: w trakcie powstawania.
W Polsce podstawowym archiwum jest ,,sansajt''
[288]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/
Patrz też:
[289]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/WWW-HOWTO
.html
Apple
Ciężko... ciężko... Niestety daleki jestem od używania ,,makówek''. A
szkoda. {Wszelkie oferty opisania narzędzi dla produktów [290]Apple,
<http://www.apple.com/> oferty sprzętowe itd. mile widziane ;-))) }
Patrz też:
* [291]http://www.tucows.com/
* [292]http://www.boutell.com/faq/
Inne
[293]http://www.boutell.com/faq/
4.2 Poszukiwanie informacji
Wyszukiwanie w informacji w pajęczynie nadal jest koszmarem z reklamy
Novella: zalew papierem i danymi... Pomagają w tym katalogi
tematyczne, przeszukiwarki czy też specializowane usługi dostarczania
informacji.
Katalogi tematyczne
* [294]Wirtualna Polska <http://wp.cnt.pl/>
* [295]WOW! <http://www.wawa.wow.pl/>
* [296]Onet <http://www.optimusnet.pl/>
* [297]PolishWorld <http://www.polishworld.com/>
* [298]NASK <http://www.nask.pl/Resources/>
* [299]oficjalna Polska Strona <http://www.polska.pl/> [300](po
angielsku) <http://www.poland.pl/>
* [301]oryginalna (i pierwsza) Polska Strona na info.fuw.edu.pl
<http://info.fuw.edu.pl/pl/PolandHome.html>
i światowe
* [302]Yahoo <http://www.yahoo.com/>
* [303]WWW Virtual Library
<http://www.w3.org/hypertext/DataSources/bySubject/Overview.html>
* [304]WebCrawler <http://www.webcrawler.com/> (skromny
objętościowo, za to bardzo starannie opracowany)
* [305]Galaxy EINET <http://www.einet.net/>
* [306]http://www.lycos.com/
Przeszukiwarki
* [307]ICMowy serwer archie (PL) <http://archie.ICM.edu.pl/>
* [308]InfoSeek na ICM (PL) <http://infoseek.ICM.edu.pl:8000/>
* [309]AltaVista w TPnet (PL) <http://www.altavista.tpnet.pl:8080/>
(po okresie eksperymentów zamknięta ;-(
* [310]Sieciowid (PL) <http://sieciowid.pol.pl/> Polski OnLine
* [311]Netoscop (PL) <http://netoskop.chip.pl/> istniejący w ramach
serwisu sieciowego [312]CHiPa <http://www.chip.pl/>
* [313]DEC Alta Vista <http://www.altavista.digital.com/> (patrz
też: [314]Telia (PL też) <http://altavista.telia.com/>
* [315]Lycos <http://fuzine.mt.cs.cmu.edu/mlm/lycos-home.html>
* [316]WebCrawler <http://webcrawler.com/>
* [317]World Wide Web Worm
<http://www.cs.colorado.edu/home/mcbryan/WWWW.html>
* [318]InfoSeek <http://infoseek.com/>
* [319]OpenText <http://www.opentext.com/>
* [320]Exite <http://www.exite.com/>
* [321]HotBot <http://www.HotBot.com/search.html>
* [322]DOGPILE <http://www.dogpile.com/> (za CW 17/1997)
* i inne ... :-) większość dostawców usług Internetowych dostarcza
odp. formularzy do wyszukiwania na najpopularniejszych
przeszukiwarkach.
Patrz też:
* [323]Panorama wyszukiwania w Internecie
<http://winter.it.com.pl/szukacz.htm> w Projekcie Winter
Przypominacze, serwisy informacyjne
Istnieje już kilkanaście różnych specjalizowanych w wyszukiwaniu i
śledzeniu informacji serwisów. Często są one dostępne za darmo (czyli
za przeczytanie załączonych reklam ;-). Należą do nich np.:
* [324]http://www.pointcast.com/
* [325]http://www.netmind.com/
Poza tym przy obecnym rozwoju pajęczyny stoimi już o krok od miejsca
gdy (np. wykorzystując bibliotekę libwww-perl każdy (no... każdy
programujący w perlu) będzie w stanie przygotować własnego robota. Już
w tej chwili można zaprząc do sprawdzania nowości odpowiedni program
(np. [326]urlmon
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/sunsite/apps/www/mirroring/>
zapuszczany w crontabie, zaś używając [327]ht:/diga
<http://htdig.sdsu.edu/> ściągać strony do lokalnego przeszukiwania.
Dlatego też tak ważne jest, aby uczynić swoje produkty (dokumenty w
HTMLu) bogatymi w ,,metainformacje'' - przy pomocy <META
NAME="DESCRIPTION" CONTENT="OPIS"> lub <LINK REV="TOC"
CONTENT="Spis_Treści.html">
4.3 Wielojęzyczność sieci - dlaczego widzę krzaczki?
Dlaczego często widzę ,,krzaczki'' zamiast polskich liter?
Jest kilka możliwości rozwiązania tego problemu:
* Masz niewłaściwą przeglądarkę, tj. nie obsługującą polskich liter
w standardzie ISO-8859-2. W miarę możliwości wymień ją na coś
innego lub sprawdź czy nie można tego jakoś poprawić:
[328]http://www.agh.edu.pl/ogonki/ .
* Twoja przeglądarka obsługuje polskie literki, ale ty nic o tym nie
wiesz. Np. nie ustawiłeś w Netscape Navigatorze 3.0 opcji:
Options|Document Ecoding|Central European (ISO-8859-2) i
odpowiedniej czcionki w Options|General_Preferences|Fonts|Latin-2
* Wina leży po stronie autora strony:
+ ani w nagłówku http: Content-type: text/html;
charset=ISO-8859-2 (np. deklaracją w pliku mime.types)
+ ani w nagłówku strony przy pomocy komendy <meta
http-equiv="content-type" content="text/html;
charset=iso-8859-2">
+ ani nawet nie użył atrybutu LANG=PL w wyrażeniu <BODY ... nie
zadeklarował polskości dokumentu, ani nawet używanej strony
kodowej
* po ostatnich poprawkach poczynionych przy pomocy jakiegoś dziwnego
edytora (najczęściej typu: Zobaczysz_Coś_Innego_Niż_Inni) wszytkie
polskie literki zostały zamienione na tzw. latin-1 entity (np.
ó czyli ó - jednakowe w obu standardach) które są
siedmiobitowymi mnemonikami dla znaków z zakresu 128-255 zestawu
znaków ISO-8859-1 (czyli zachodnioeuropejskiego).
* wina leży po stronie autora strony: używa CP 1250 :-(
Patrz też:
* [329]Tworzenie wielojęzyczność
* [330]Polska Strona Ogonkowa <http://www.agh.edu.pl/ogonki/>
* [331]W jaki sposób poprawnie serwować polskie dokumenty?
<http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html> Pawła
Więcka
4.4 Przyśpieszanie pracy (W3cache)
Co to jest i dlaczego należy używać W3cache-proxy?
Dlaczego? Przecież to oczywiste... ;-) Jednym ze skutków coraz
gwałtowniejszego rozwoju usług WWW jest saturacja łącz sieci
rozległych. O ile przepustowości łącz sieci lokalnych i miejskich są
zwykle nadmiarowe, to łącza międzynarodowe (znacznie bardziej
kosztowne) stanowią zazwyczaj wąskie gardła Internetu. Szybkość
wzrostu zapotrzebowania na pasmo znacznie przekracza wszelkie
możliwości inwestycyjne. Analiza ruchu wskazuje przy tym, że
procentowo coraz większy udział stanowią w nim transmisje WWW. Polska,
jako jeden z pierwszych krajów zbudowała strukturę tzw. cache WWW,
która pozwala na lokalne buforowanie najczęściej żądanych dokumentów
WWW, a tym samym:
* zmniejszenie obciążenia łącz międzynarodowych,
* skrócenie średniego czasu dostępu do informacji,
* zoptymalizowanie wykorzystania łącz krajowych.
[332]Hierarchia W3cache <http://w3cache.ICM.edu.pl/sites_pl.html>
obejmuje wszystkie ważniejsze sieci miejskie oraz działa w
bezpośredniej współpracy z podobnymi projektami poza Polską. W3cache
wymienia także informacje z pojedynczymi serwerami cache tam, gdzie
nie istnieją jeszcze struktury ogólnokrajowe. Przy czym użytkownicy
takich ogólnopolskich sieci jak TPnet, lub Telebank powinni ustawić
parametry swojego proxy cache na lokalny cache, a jeśli nie ma (a nie
ma) to na w3cache.ICM.edu.pl:8080 jako najbliższy sieciowo ich
sieciom, nie zaś na cache np. krakowskie. (choć ostatnio w związku z
zaistnieniem [333]http://w3cache.ICM.edu.pl/ w TPnecie, powstawaniem
,,lokalnych'' połaczeń TPnetu z NASKnetem (np. w Krakowie) sytuacja
się zmienia).
(WojSyl+ZMB)
Patrz też:
* [334]Propagation, Caching and Replication on the Web
<http://www.w3.org/pub/WWW/Propagation/>
* [335]http://w3cache.ICM.edu.pl/
4.5 Praca off-line
W naszej sytuacji, gdy łącząc się linią telefoniczną za każde trzy
minuty połączenia trzeba zapłacić (bagatela) 17 groszy coraz
istotniejsze stają się metody zmnieszania kosztów, przez gromadzenie
dokumentów na dyskach lokalnych.
Eksploracja cache dyskowego
Jest to najprostsza (koncepcyjne ;-) metoda pracy. Moża
specjalizowanym programem kopiować pliki gromadzone przez przeglądarkę
(w NN w katalogu Cache lub ~/.netscape/cache/, w IE`95 w
c:\windows\Temporary Internet Files) do innych katalogów (tworząc przy
okazji indeksy).
* [336]Unmozify <http://www.evolve.co.uk/unmozify/> na Windowsowej
Netszkapy (tak 3.1 jak i 32bit).
* [337]IE lub NN Cache Explorer
<http://ourworld.compuserve.com/homepages/M_Wolf/> Marcusa Wolfa
dla Windows 95.
* [338]about:cache w prawie każdym Netscape Navigatorze.
* [339]NSCA Mosaic <http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/> potrafi prawie
wszystko co przeglądarka powinna robić, ma więc i wbudowane
narzędzia do eksploracji chache.
Roboty gromadzące drzewo dokumentów
Na pierwszy rzut oka jest to wyśmienity pomysł: zatrudnić kogoś, coś
do odwalenia za nas w roboty w czasie najmniejszego obciążenia sieci,
pozwalając nam przejżeć wyniki szukania w wolnej chwili. Ale (o ile
używa się robota stosującego się do [340]konwencji - a innych nie
warto nawet uruchaniać) rozwiązanie to ma swoją wadę: do wielu części
nie rozmaitych serwerów masz dostępu (np. do wyniku działania katalogu
/cgi-bin/ )
* [341]wget <ftp://gnjilux.cc.fer.hr/pub/unix/util/wget/> dla Unixów
i Linuxa (z Chorwacji, ale serwer jest dość słaby więc trasmisja
potrafi długo trwać) (mirror: [342]SunSite.AUC.DK)
<http://SunSite.auc.dk/ftp/pub/infosystems/wget/>
* [343]Lynx powyżej 2.6 <http://lynx.browser.org/> ponoć to
potrafi... ale jak... nie wiem (zapewne przy pomocy kombinacji
opcji lynx -source -traversal lub lynx -crawl -traversal
* [344]SurfBot <http://www.surflogic.com/products.html> dla Windows
* [345]Teleport Pro Version 1.13 for Windows 95/NT
<http://www.tenmax.com/> (ponoć najlepszy w tej kategorii)
* [346]WebWracker i Grab-A-Net z ForeFront <http://www.ffg.com/>
[347](kopia z Tucows)
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/acc95.html>
* [348]Mosaic <http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/> potrafi wszystko.
Wspólny W3cache
Rozwiązanie to należy do wymagających trochę większego doswiadczenia,
ale też daje (zwłaszcza w powiązaniu z przeszukiwaniem dokumentów)
największe możliwości tak wzbogacenia form pracy (np WWWOFLE może
pełnić i rolę robota) jak i zaoszczędzenia (wpólne zasoby dla
wszystkich komputerów, możliwość monitorowania najczęściej
uszczęczanych miejsc, w przeciwieństwie do części robotów zachowuje (i
utrzymuje) powiązania między dokumentami w sieci i na dysku.
* [349]WWWOFFLE - World Wide Web Offline Explorer
<http://www.gedanken.demon.co.uk/> dedykowany dla współużytkowania
ini telefonicznej (wraz z diald) przez kilka komputerów w sieci.
* [350]Squid <http://squid.nlanr.net/Squid/>
* [351]Harvest Project <http://harvest.transarc.com/>
4.6 Niebezpieczeństwa - wirusy i inne
Czy używając WWW mogę narazić się na zniszecznie zawartości dysku,
bądź inną formę destabilizacji pracy komputera?
Oczywiście :-(. A poważnie: o ile masz wyłączoną JAVA, JavaScript,
ActiveX i nie ładujesz plików z danymi zawierającymi makroinstrukcje,
PostScript oraz wykonywalnych - nie możesz. W pozostałych wypadkach:
* pliki MS Worda, MS Excella (i innych programów mogących zawierać
makroinstrukcje) i wykonywalne - wiadomo - mogą być zakażone i to
nie zależy od medium przesyłowego.
* w Javie i JavaScript znaleziono (w niektórych wersjach
implementacjach np.: Netscape Navigatorze 2.0.0) jakieś usterki na
tyle poważne, że ponoć zagrażające bezpieczeństwu systemów.
* PostScript, TeX i inne programy/dokumenty - mogą zawierać
niebezpieczne operacje, które pewne przeglądarki mogą próbować
wykonać: kasowanie plików albo ustawienie/zmiana hasła drukarki.
* W wypadku Lynxa istnieje coś takiego (tzw. trusted hosts) co
pozwala wykonywać polecenia wydawane ze zdalnego komputera na
lokalnym.
Patrz też: [352]Sekcja: Bezpieczeństwo WWW
4.7 Poszczególne przeglądarki
Netscape Navigator, Communicator
W jaki sposób zapobiec ,,wywracaniu się'' NN 3.0 na stronach z appletami?
Patrz [353]Linux+ 2/1997.
5. Tworzenie ogólnie
5.1 Warunki publikowania
Aby móc publikować potrzeba odpowiedniego typu konta: najlepiej na
komputerze gdzie jest zainstalowany serwer httpd. W wypadku dostawców
komercyjnych należy wykupić odpowiednią usługę. Na większości uczelni
istnieje możliwość założenia własnej strony i to często nawet bez
ingerencji administratora (zazwyczaj należy założyć w swoim katalogu
domowym katalogu public_html lub www (zwykle jest to ustawialne w
pliku srm.conf dyrektywą UserDir lub podobną. . Istnieje także kilka
serwerów komercyjnych umożliwiających publikowanie materiałów
niekomercyjnych bez wnoszenia opłat. Istnieją też serwery
umożliwiające ,,darmowe'' usługi: e-mail i niekomercyjne publikowanie
na WWW. Darmowe tzn. nie płacisz firmie, ale za to firma może
udostępniać (lub w inny sposób wykorzystywać) Twój adres innym (co
powoduje zalew śmieciem reklamowym).
* [354]http://free.polbox.pl/
* [355]http://friko.onet.pl
* [356]http://www.pocketpress.com/free/index.html
* [357]http://www.hotmail.com/
* [358]http://www.geocities.com/
i na trochę innych zasadach: [359]QDnet <http://www.QDnet.pl/>
Patrz też:
* [360]Darmowe usługi w/g Pawła Więcka
<http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/freenet.html.po>
* [361]lista dostawców Internetu Jarka Rafy
<http://www.wsp.krakow.pl/providers/>
* [362]IPS w Polsce @ Biz.Net
<http://www.biz.net.pl/netprov/prvISO.html>
* [363]Lista providerów Tomka Kokowskiego
<http://www.put.poznan.pl/%7Etommy/provider/provider.html>
5.2 Prawa autorskie
Należy przyjąć, że (przynajmniej w wypadku polskich stron) obowiązują
przepisy [364]Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z
04.02.1995
<http://ramzes.umcs.lublin.pl/users/mkrzysz/ustawy/paipp.txt> Przy
czym (na podstawie art. 1 punkt 1 i punkt 2 ustawy), o ile autor nie
zaznaczył inaczej wszystkie strony są domyślnie oznaczone jako Š bądź
(C) i można podawać do nich odniesienie, nie można natomiast ich
wykorzystywać we własnej pracy (tj. treści powiązanej z formą,
ponieważ czystej informacji to już nie dotyczy) bez zgody (najlepiej
pisemnej) autora (właściciela (C)). Ochronie podlegają również znaki
firmowe (lecz można ich użyć w celach informacyjnych).
Nie można jednak popadać w przesadę: ze wględu na rodzaj medium nie
można domagać się pełnej integralności i nienaruszalności dzieła.
* Nie można zakazać kopiowania dokumentu w jakiejkolwiek formie.
(wystarczy że przeglądarka musi ściągnąć dokument na komputer
lokalny)
* Nie można domagać się by dokument zachował swą integralność i
identyczność graficzną (bo nie możemy wymagać był przeglądany w
zadanych ustawieniach przeglądarki jeśli np. został przeskanowany
przez [365]robota , albo jest interpretowany przez przeglądarkę
dla niewidomych (np. z syntezatorem mowy).
Patrz też:
* Świat Wiedzy 9/96
5.3 Terminologia
WWW
Wszechnica Wiedzy Wszelakiej {Marka Cara}, pajęczyna ,
site
miejsce w Internecie {Microsoftu} ośrodek w Webie {PC Magazine
PL} węzeł sieci , serwer
link
odnośnik , odwołanie {są też stanowczo przeze mnie odradzane:
hiperpołączenie , łącznik , skrót
service
usługa
download
załaduj , ściągnij , zapamiętaj
upload
załaduj na serwer
serwer
serwer , sztafarz
browser
przeglądarka , pajęczarka
applet
?
bookmark
zakładka
Patrz też:
* ???
5.4 Wielojęczyna pajęczyna - polskie znaki diakrytyczne
W jaki sposób mogę tworzyć poprawne strony z polskimi znakami
diakrytycznymi?
Przede wszystkim należy używać kodowania w ISO-8859-2. Poza tym jeśli
nie jesteś administratorem i nie możesz spowodować, żeby serwer
dodawał do nagłówka stron z polskimi literami deklaracji typu
dokumentu:
text/html; charset=iso-8859-2
należy dodać w nagłówku strony (pomiędzy <HEAD> i </HEAD>, a przed
<TITLE> ) następującą instrukcję: <META HTTP-EQUIV="content-type"
CONTENT="text/html; charset=iso-8859-2"> nie jest to rozwiązanie
najbardziej eleganckie: powoduje (na niektórych serwerach i z
niektórymi przeglądarkami (np. Netscape Navigator) dwukrotne
interpretowanie zawartości dokumentu, nie jest w pełni uwzględnione w
specyfikacji HTML. Tym nie mniej dopóki nie doczekamy się (bądź, sami
nie przyczynimy się ;-) do uznania przez grona normalizacyjne i
producentów oprogramowania faktu, że w WWW stosuje się i inne, poza
anglosaskim zestawy znaków, pozostaje nam stosowanie półśrodków.
Patrz też:
* [366]Sekcja: Standardy: Wielojęzyczność
* [367]Polska Strona Ogonkowa <http://www.agh.edu.pl/ogonki/>
* [368]Apache - wielojęzyczny serwer w/g Pawła Więcka
<http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html>
5.5 Jakie formaty plików?Czy mogę w Pajęczynie umieszczać dokumenty winnym
formacie niż HTML?
Tak. Ale trzeba pamiętać o tym, aby nie były ograniczone tylko do
jednej platformy sprzętowej/systemowej. I dlatego nie należy używać
surowych plików MS Worda czy QuattroPro. Warto je przełożyć na jakiś
powszechnie uznany standard taki jak PostScript, RichTextFormat, CVS,
PDF, HTML.
Jeśli nie jest to możliwe? W takim razie należy dodać odpowiednie
deklaracje MIME types serwera. Oznaczenia typów plików znajdują się w
[369]comp.mail.mime FAQ
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/comp.mail.mime/>
5.6 Dostawca usług internetowych Czy na publikowanie czegoś w Sieci muszę
mieć jakąś koncesję?
O ile nie świadczysz telekomunikacyjnych usług powszechnych, nie
sprzedajesz dostępu do sieci, ani nie łączysz sieci w budynkach
mieszkalnych - nie potrzebujesz. Ale to temat na [370]inną grupę
<news:pl.listserv.polip> .
6. Tworzenie - HTML
6.1 Zasady składni HTML
HTML jest aplikacją [371]SGMLa . Składnia dokumentu HTML jest
definiowana przez kombinację deklaracji SGML (definującej m.in. zakres
dopuszczalnych znaków) oraz DTD . Wyrażenia znakujące składają się z
częściej otwierającej a zamykającej. W pierwszej części jest to
sekwencja
<znacznik>
zaś w drugiej jest to
</znacznik>
(< to znak mniejszości zaś > to znak większości i są to HTML (i w
większości języków opartych na SGMLu) znaki zastrzeżone do
znakowania). Po właściwym poleceniu mogą następować jego atrybuty
(wraz z wartościami)
<znacznik atrybut=wartosc>
Nie są istotne typowe elementy sterujące: spacje, tabulatory, znaki
końca linii (ogólnie znaki o kodzie ASCII poniżej 32) (są one zbijane
w jeden). W niektórych przypadkach nie jest wymagane zamkięcie
polecenia znakującego.(np.<P>, <LI>) choć czasem może się to
nieciekawie skończyć (zwłaszcza nie-kończenie poleceń
,,wymieniających'' takich jak <UL>, <OL>).
Część przydatnych na codzień znaków używanych przez polecenia
znakujące została zastąpiona przez tzw. entries rozpoczynających się
od znaczka & (Ampersand):
* < - < - znak mniejszości
* > - > - znak większości
* " - " - znak cala (stosowany powszechnie jako cudzysłów)
* " " - - znak krótkiej spacji
* & - &
* oraz znaki z zakresu powyżej 127 w tablicy ISO-8859-2 (Latin-1)
W parametrach atrybutów mogą (bez ujęcia w " lub ') występować jedynie
znaki z zakresu a-Z, poza tym kropki, znak myślnika (przeniesienia).
(występują przy tym problemy związane z literką ą w atrybutach (nawet
ujętą w cudzysłowy np. <IMG SRC="foo" ALT="ąąą">). Istotna jest
kolejność zagnieżdzeń znaczników (ew. patrz [372]przegląd składni
Coguara <http://dtd.digilab.com.pl/Coguar/DTD-HOME.html> być może
rozwinę z tego kurs HTMLa ;-)
6.2 Najkrótszy dokument
Według specyfikacji HTML 3.2 najkrótszy dokument wygląda w tak:
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2 Final//EN">
<TITLE>Tytuł dokumentu</TITLE>
choć zwykle stosuje się:
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2 Final//EN">
<HTML>
<HEAD>
<META HTTP-EQUIV="Content-type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-2">
<!--komentarz: to polski dodatek, niezyt elegancki -->
<TITLE>Tytuł dokumentu</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
zawartość dokumentu
</BODY>
</HTML>
6.3 Podstawowe znaczniki
<HTML>
oznaczenie początku dokumentu HTML
<HEAD>
sekcja nagłówkowa (definicje dotyczące całego dokumentu,
miejsce na wsadzenie informacji o stosowanych stylach,
relacjach między dokumentami itd).
<BODY>
sekcja główna dokumentu (cała reszta ;-)
<TITLE>
tytuł dokumentu
<A>
(od ANCHOR) wymaga co najmniej jednego z dwóch atrybutów:
HREF=" [373]URL " lub name="punkt" oraz zakończenia (to co
znajduje się pomiędzy początkiem a końcem wyrażenia stanowi
obszar aktywny połączenia (czyli trzeba kliknąć myszką na
tekście z wyrażenia aby uruchomić odnośnik i przenieść się do
innego dokumentu).
<LINK>
pozwala na zdefiniowanie zależności między dokumentami.
<META>
wnosi dodatkowe informacje na temat dokumentu.
<STONG>
wyróżnienie
<EM>
wyróżnienie
<H1>
nagłówek 1 stopnia
Patrz też:
* [374]rekomendacja dla HTML 3.2
* [375]RFC 1886
* [376]opis Wilbura czyli HTML 3.2
<http://htmlhelp.com/reference/wilbur/> autorstwa Gallacusa [377]a
także wersja offline <http://htmlhelp.com/distribution/>
* [378]WWW FAQ Thomasa Boutella <http://www.boutell.com/faq/>
* [379]Kurs HTML Pawła Wimmera z Wydawnictwa Lupus
<http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm>
* [380]Panorama HTML <http://winter.it.com.pl/html.htm> z Projektu
Winter
* [381]WWWhowto - Jak zrobić swoja strone WWW? Tomasza Piłata
<http://PocLAND.xyz.lublin.pl/WWWhowto/> (jest tam też działający
on-line validating parser HTML Wilbur [382]SWAT
<http://PocLAND.xyz.lublin.pl/SWAT/>
* [383]Trzy, Cztery ! URL, HTML
<http://info.fuw.edu.pl/~bogusz/HTML> Wojtka Bogusza autora (lub
administratora) m.in. [384]Instalacja i konfiguracja serwera WWW
<http://info.fuw.edu.pl/tech-doc/serwery.html> oraz [385]Polskiej
Strony Domowej <http://plwww.fuw.edu.pl/> (w wersji oryginalnej:
[386]http://info.fuw.edu.pl/pl/PolskaHome.html)
* [387]Jak stworzyć własną stronę WWW (Grzegorza Wójcika)
<http://www.ia.pw.edu.pl/pl-iso/homepage-info.html>
* [388]Jak zrobić własną stronę WWW
<http://www.pk.edu.pl/sysdocs/howto.html> (wskazówki dla
użytkowników z PK) (Szymona Sokoła i Grzegorza Muchy)
* [389]Opis poleceń języka HTML z przykładami
<http://www.wibro.agh.edu.pl/info/www/html/reference/> Roberta
Pająka
* [390]KROTKI KURS HTML
<http://panda.bg.univ.gda.pl:80/%7Ekrabek/kurs.html>
* [391]Jak zrobić swoja własną HomePage ?
<http://zeus.polsl.gliwice.pl/%7Ebort/local/how-to.html> Andrzeja
Borta
* [392]Opis HTML autostwa ,,Statoma''
<http://www.polsl.gliwice.pl/%7Estatom/HTML/HTML.html> czyli
Tomasza Stankiewicza
* [393]The Bare Bones Guide to HTML <http://werbach.com/barebones/>
krótki (15kb) spis wszystkich komend HTML wraz z netscapizmami
(zaznaczonymi)
* [394]Beginner's Guide to HTML
<http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html> z
NCSA (autorstwa Marka Andersena)
* [395]Creating HTML Documents
<http://www.ncsa.uiuc.edu/SDG/Software/Mosaic/Docs/d2-htmlinfo.htm
l> (też NCSA)
* [396]Introduction to HTML Iana Grahama
<http://www.utoronto.ca/webdocs/HTMLdocs/NewHTML/book.html>
(włącznie z rozbiorem HTML 2.0 DTD)
* Włodzimierz Macewicz HTML. Język opisu dokumentu hperstekstowego
[397]Zakład Naucznia Informatyki ,,MiKOM''
<http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/> (ISBN 83-7158-035-5) (dość
dobra ściąga do pisania HTML ,,z palca'' jednak brakuje w niej
informacji o SGML, nie do końca jest też sens opisywać co jaka
przegladarka akceptuje - choć kiedyś podobało mi się to)
* [398]HTML Charter
<http://www.ietf.cnri.reston.va.us/html.charters/html-charter.html
> - poświęcona HTMLowi grupa robocza [399]IETF
<http://www.ietf.org/>
6.4 Przydatne wskazówki
* gdy tworzysz większy zestaw dokumentów warto najpierw stworzyć
projekt (w tym graficzny), szablon dokumentu. Nie od rzeczy jest
tutaj użycie technologii CSS1 (w celu zapewnienia spójnej szaty
graficznej serwisu - a to że jeszcze nie obsługują jej niektóre
przeglądarki - nie szkodzi niedługo będą)
* staraj się tworzyć dokumenty ,,znaczeniowe'' a ,,wyglądowe''.
* pamiętaj o tym by w dokumencie (niekoniecznie w jego jawnej
części) znalazła się informacja o:
+ adresie pocztowym autora <link REV="MADE"
HREF="mailto:ziembor@digilab.com.pl">
+ dacie aktualizacji,
+ miejscu planowanej publikacji (choć nie koniecznie trzeba do
tego celu używać kontrukcji <BASE *>),
+ prawach autorskich (zwłaszcza nie swoich)
* [400]Style guide for online hypetext @ WDG - htmlhelp
<http://htmlhelp.com/style/>
* [401]Złote zasady dla projektantów serwisów @ Winter
<http://winter.it.com.pl/24fe.htm>
* [402]Style Guide for online hypertext @ W3C
<http://www.w3.org/pub/WWW/Provider/Style/> - Tim BL
6.5 Współpraca z przeszukiwarkami
Warto dostosować swoje dokumenty do istnienia przeszukiwarek i innych
robotów przez zdefiniowanie dodatkowej informacji o dokumencie:
krótki opis
<META name="Description" CONTENT="To jest krótki opis ">
słowa kluczowe
<META name="Keywords" CONTENT="WWW, FAQ ">
informacja o prawch autorskich
<META name="CopyRight" CONTENT="Ziemek Borowski (GNU v.2.0) ">
informacja o autorze
<META name="Author" CONTENT="Ziemek Borowski ">
informacja o adresie pocztowym autora
<LINK REV="MADE" HREF="mailto:ziembor@digilab.com.pl">
data powstania dokumentów
<META name="Create" CONTENT="Sat 15 Mar 1997 19:26:58 ">
data ostatniej modyfikacji dokumentu
<META name="Modification" CONTENT="Sat 15 Mar 1997 19:26:58 ">
Patrz też:
* [403]Opis META <>
6.6 Dlaczego standardy są takie ważne?
Netscapizmami zwie się popularnie te rozszerzenia akceptowane tylko i
wyłącznie przez przeglądarki firmy Netscape Communications Corporation
, i ostatnio przez MS Internet Explorer, nie zarejestrowane w
oficjalnej specyfikacji (bądź jej propozycji) języka HTML. Nie należy
ich używać ponieważ:
* nie ma możliwości sensownego sprawdzenia parserem/validatorem SGML
takiego dokumentu (zazwyczaj brak jest oficjalnych DTD (i nawet
nieoficjalnych, np. dla IE 3.0, lub NN 3.0) dla takich rozszerzeń
choć to się powoli zmienia).
* dokumenty te nie zawsze mogą być poprawnie wyświetlane w
przeglądarkach innych producentów. A HTML będący (zwłaszcza w
wersjach 2.0 i Wilbur) bardzo ubogim znaczeniowo zastosowaniem
SGML-a, został stworzony po to, by istniała wspólna, niezależna od
sprzętu i systemu platforma informacyjna.
* niektóre rozszerzenia nie mieszczą się w żaden sposób w składni
istniejących DTD HTMLowych ;-) np. te związane z ramkami...
(FRAMES)
Patrz też:
* [404]Netscape @ Hall of Shame
<http://www.meat.com/netscape_hos.html>
* [405]WebAlert
<http://www.axismundi.org/Cf/spiraea/amigaphil/WebAlert.html>
6.7 Jak kontrolować poprawność kodu?
Dlaczego: to chyba oczywiste każdy chyba chce żeby rzeczywisty efekt
pokrywał się z planowanym, tak treraz jak i w przyszłości, gdy
przeglądarki będą np. ściślej trzymać się standardu. Powszechnie
stosowaną metodą jest ,,ręczne'' sprawdzanie za pomocą wybranej
dowolnie ,,przeglądarki testowej'' takiej jak np. Lynx, Netscape, lub
MS IE. Jest to działanie co najmniej wątpliwe: przeglądarka powinna
wyświetlać wszystkie (nawet z błędami składniowymi) strony poprawnie,
choć niekoniecznie zgodnie z intencjami jej autorów. Właściwą formą
sprawdzania strony jest raczej użycie parsera/validatora SGML takiego
jak na przykład [406]SP <http://www.jclark.com/sp/> Jamesa Clarka
(dostępny tak dla DOS (32-ext.) Win32, jak i UNIXa wraz z odpowiednim
[407]DTD dla stosowanego dialektu HTMLa
<http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html-pubtext/> W wyniku kontroli np.
nsgmls -m /usr/lib/pubtext/catalog -f nazwa.err -o nazwa.out nazwa.htm
powstaje lista błędów (przez skierowanie potoku błędów do pliku) na
podstawie, której należy ,,ręcznie'' poprawić dokument. Dopiero potem
warto sprawdzić w przeglądace, czy przypadkiem czegoś istotnego nie
przeoczyliśmy...
Dobrą metodą jest użycie jednego z wielu zdalnych weryfikatorów kodu
HTMLa (patrz niżej), lub jednego z dostępnych weryfikatorów
,,lokalnych'':
* [408]weblint (PERL) <http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/>
* [409]SQ Panorama <http://www.sq.com/> dla MS Windows
Odradzałbym stanowczo używnie rozmaitych wynalazków przyjaznych ale
nie do końca wiedzących co to są na przykład opcje minimalizacji.
Patrz też:
* [410]Validation-HTML
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/HTML
-Validation>
* [411]Validations Services (WDG)
<http://htmlhelp.com/links/validators.htm>
* [412]A Kinder, Gentler Validator - oparty na nsgmls J. Clarka
<http://ugweb.cs.ualberta.ca/%7Egerald/validate.cgi> - klasyka
gatunku.
* [413]SWAT Tomasza (Ponckiego) Piłata
<http://PocLAND.xyz.lublin.pl/SWAT/> - bardzo dobre narzędzie dla
tych którzy tworzą w HTML 3.2
6.8 Ramki? Nie stosować!!!
Stosowanie ramek (polecenie <FRAME *>) w prezentacjach Internetowych
jest nieskazane. Dlaczego?
* nie ma ich w ostatniej zatwierdzonej przez IETF specyfikacji
* nadal bardzo trudno umieścić jakąś stronę w zakładkach,
* starsze przeglądarki nie akceptują,
* łatwo zapomnieć o poleceniu <NOFAMES>
Jeśli juz musisz używać ramek... poczytaj proszę:
* [414]WDG Introduction to Frames (Gallacusa)
<http://htmlhelp.com/design/frames/>
* [415]Frames - Netscape HELPSite
<http://home.netscape.com/assist/net_sites/frames.html>
* [416]http://dtd.digilab.com.pl/Coguar/
6.9 Pytania różne
Czy mogę ukryć kod źródłowy dokumentu?
Nie. I bardzo dobrze. Po prostu kod źródłowy dokumentu w HTML musi być
zakodowany bez żadnych ograniczeń, aby można było czytać dokumenty nie
do końca sprowadzone na lokalny komputer.
7. Narzędzia do tworzenia HTML
Gdy mowa o narzędziach służących do kreowania dokumentów w HTMLu
często trudno dojść do porozumienia. Część ludzi twierdzi, że
najlepszym narzędziem jest... Windowsowy Notatnik . Inni twierdzą, że
ma za małe możliwości wyszukiwania i zamiany więc zalecają Vi;-) Są to
zwolennicy edytorów poziomu ,,ręcznego'' . Są tacy którzy chcieli by
jednak mieć jakąś formę spomagania tworzenia dokumentów przez
podświetlanie składni i możliwośc wybrania z listy dobranych
znaczników. Ci są zwolennikami ,,edytorów niskiego poziomu'' . Są
jednak też zwolennicy edytorów graficznych tzw. WYSIWYG czyli
,,wysokiego poziomu''. Lecz bardzo często zapomina się o innego typu
narzędziach np. konwerterach z innych formatów (w tym SGMLowych)
rozmaitych preprocesorach (zwykle pisanych ,,wieloplatformowo'' w C
lub perlu) ułatwiająch tworzenie dużych ośrodków:
* [417]Orb <http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html>
* [418]HTXP <http://www.mcs.anl.gov/home/kwong/>
* [419]DocuGen <http://www.sil.org/sgml/> czyli ,,Document
Preparation Aids for Non-Major Languages''
* [420]CVS i RCS <http://www.loria.fr/%7Emolli/cvs-index.html> ;-)
7.1 MS-Windows
Gdy mowa o narzędziach pomagających tworzyć dokumenty hipertekstowe w
środowisku MS Windows (TM) zawsze mam ochotę stwierdzić, że można użyć
[421]Emacsa <http://www.XEmacs.org/> lub [422]ViMa . Ale nie tego się
po mnie oczekuje. Niestety ;-). To co osobiście mogę zalecić to:
* [423]SQ HoToMetaL PRO 3.0 <http://www.sq.com/> ew. jeśli mamy
mniej pieniędzy: [424]SQ HoToMetaL Free 2.0 <http://www.sq.com/>
* do pewnego typu prac, i ze sporymi zastrzeżeniami (natury, mhyyy,
składniowej) [425]MS FrontPage <http://www.microsoft.com/poland/>
* [426]TextPad <http://www.textpad.com/> jako dobry, i ,,czysty'' a
jednocześnie dostosowywalny edytor tekstowy.
* [427]Super NoteTab
<http://SunSite.ICM.edu.pl/tucows/htmltext95.html#notetab>
* [428]HotDog PRO 3.0 <http://www.sausage.com/>
* [429]HomeSiteX 2.5
<http://www.allaire.com/products/homesite/overview.cfm>
Odradzam natomiast (zwłaszcza do szybkich poprawek) dobrą
przeglądarkę, ale gorszy edytor: [430]Netscape Navigatora Gold
<http://www.netscape.com/> (zostawia za dużo własnego, niepoprawnego,
kodu przy każdym zapamiętaniu).
Patrz też:
* [431]The Ultimate Collection Of Winsock Software
<http://www.tucows.com/> (bliżej są mirory: [432]Tucows na SunSite
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/> i [433]Tucows na PW
<http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/> )
* [434]The CWSApps List
<http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html> - Indeks
Aplikacji Sieciowych dla Windows (mirror w Poznaniu)
* [435]Papa's Anonymous FTP <ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/>
(w Poznaniu)
* [436]www.Windows95.com shareware and freeware
<http://www.windows95.com/>
7.2 Unix
Wbrew temu co niektórzy mówią dla Unixie jest mnóstwo cennych narzędzi
do edycji HTML (i generalnie SGMLa). Poczynając od:
* spreparowanych pod kątem HTML plików startowych Vi
* [437]ViMa <http://www.math.fu-berlin.de/%7Eguckes/vim/>
* joe
* [438]Emacsa <http://www.santafe.edu/%7Enelson/tools/>
* i [439]XEmacsa, <http://www.XEmacs.org/>
* dochodząc do dedykowanych HTMLowi [440]asWedita
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/asWedit/>
* i edytora z [441]Ayamayi (W3C)
<http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/User/BinDist.html>
* Istotne są też liczne narzędzia skryptowe takie jak na przykład
[442]WebLint <http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/> (do
kontroli poprawności),
* [443]Latex2HTML
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/> ,
* [444]SGML-Tools
<http://web.inter.nl.net/users/C.deGroot/sgmltools/> ,
* [445]perlSGML, <http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlSGML.html>
* [446]sdc,
<ftp://ftp.inria.fr/INRIA/Projects/icsla/Implementations>
* oraz preprocesory takie jak [447]Orb
<http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html>
* lub [448]HTXp <http://www.mcs.anl.gov/home/kwong/>
7.3 Konwersja LaTeX - HTML
Subject: LaTeX a HTML
From: W.Myszka@immt.pwr.wroc.pl
System LaTeX jest popularnym (zwłaszcza na uczelniach technicznych)
systemem przygotowywania tekstów. Mają one bardzo profesjonalny wygląd
i niejednokrotnie używane są do publikacji artykułów, raportów i
tekstów technicznych.
Tekst przygotowany ,,w LaTeXu'' może być bardzo łatwo (i stosunkowo
ładnie) przetłumaczony. Użyć do tego celu można programu LaTeX2html.
Program wymaga zainstalowanego Perla i interpretuje zarówno dialekt
LaTeX2.09 jak i LaTeX2e.
Dokumentem w całości przetłumaczonym do HTML z LaTeXa za pomocą tego
programu są [449]Narzędzia sieciowe
<http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/>
Nieco mniej elegenckie wyniki daje program TeX2RTF (wbrew nazwie
pozwala on tłumaczyć dokumenty w LaTeXu do jednej z następujących
postaci: RTF, HTML, Windows Help).
* [450]LaTeX2html - CTAN
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/>
* [451]TeX2RTF - CTAN
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/tex2rtf>
A ja nie byłbym sobą gdybym nie skomentował: a nie prościej pisać w
SGML (np. używając LinuxDOC DTD) a potem kowertować do: LaTeXa,
GNUinfo, man-a, HTMLa, RTF... (wystarczy jeszcze trochę popracować nad
SGML-Tools aby go przystosować do własnych potrzeb... ;-) Ale czasem
prościej jest pisać w LaTeXu...
8. Tworzenie - sterowanie wyglądem strony
8.1 Formaty graficzne
Istnieje kilka uznanych formatów grafiki służących do prezentacji w
pajęczynie:
* [452]GIF
<ftp://x2ftp.oulu.fi/pub/msdos/programming/formats/gif87a.zip>
- stworzony przez [453]CompuServe INC.
<http://www.compuserve.com/> w 1987 roku [454](GIF87a)
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF87a.txt> a następnie w
1989 r. zrewidowany [455](GIF89a).
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF89a.txt> W tej chwili
używa się tej drugiej wersji. Podstawowe cechy GIFów to:
+ 256 kolorów
+ rozdzielczość dostosowana do przeciętnej rozdzielczości
ekranu (72dpi)
+ kompresja z użyciem [456]LZ
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF-comp.txt> (więc
chyba dość skuteczna - z ,,wiernym'' odtwarzaniem)
+ możliwość zdefiniowania jednego z kolorów jako
przeźroczystego [457](patrz Sekcja: ... Efekty Specjalne)
+ możliwość składowania w jednym pliku następujących po sobie w
określonym porządku rysunków [458](patrz Sekcja: ... Efekty
Specjalne: Animacje)
* [459]JPEG File Interchange Format (V1.02)
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/JPEG.txt>
nadający się bardziej do zdjęć i obrazów welobarwnych. Stosuje
algorytmy z utratą danych.
* [460]PNG <http://www.boutell.com/boutell/png/>
* [461]XBM - X BitMap Format
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XBM.txt> i [462]XPM - X
PixelMap Format
<http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XPM.ps.gz>
* i inne, ale już tylko przy pomocy [463]wtyczek (plug-inów)
Przy czym rozgraniczenie pomiędzy ,,normalnymi'' formatami a tymi
obsługiwanym przez ,,wtyczki'' nie wynika ze standardów i specyfikacji
technicznych, co raczej z ograniczeń przeglądarek (w zasadzie każdy
zarejestowany przez IANA format plików, powinien być w ten czy w inny
sposób obsłużony - choćby przez zapamietanie obrazka z CorelDraw na
dysku).
Patrz też:
* [464]Understanding Image File Formats
<http://www.cobb.com/tma/9508/tma89501.htm>
* [465]W3C Activity: Real-Time Multimedia
<http://www.w3.org/pub/WWW/Consortium/Prospectus/RealTime.html>
* [466]Graphics Format Enciclopediae <http://www.ora.com/GFE>
8.2 Zasady umieszczania grafiki
* Pamiętaj o tym by nie zamieszczać na stronie startowej wielkich
(tj. razem powyżej 20 kb) elementów graficznych. Możesz tym
odstraszyć (wolne/przełnione łącza)
* Pamiętaj o atrybucie ALT poleczenia IMG
* Niech grafiki stanowią drobne urozaicenie tekstu, immanetną całość
jako ilustracje a nie jakość samą w sobie: Patrzcie co potrafię
zrobić PhotoShopem
* Staraj się nie robić elementów zawierających napisy jako grafikę.
A nuż ktoś to będzie chciał obejrzeć na monitorze 21 calowym nie w
formacie 600x800 ;-) Pomijając fakt, że to uniemożliwia normalne
indeksowanie takich napisów (niektóre roboty nie czytują nawet
tego co jest zamieszczone jako ALT ).
8.3 Efekty specjalne
,,Przeźroczyste grafiki''
Aby przygotować przeźroczyste grafiki, tj. w kolorze dowolnie
definiowanego tła lub podkładu, należy zapamiętać je w formacie GIF
89a
* [467]LView Pro 1.0 dla Windows
<http://world.std.com/%7Emmedia/lviewp.html> (lub z mirrora:
[468]http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/ )
* giftrans [469]dla DOSa
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.exe>
i/lub [470]UNIX
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.1.gz>
* [471]zdalna konwersja GIFów do przeźroczystych
<http://www.mit.edu:8001/transweb.html>
* [472]Transparent/Interlaced GIF Resources
<http://www.put.poznan.pl/hypertext/Internet/faq/t-gif/transparent
.html>
Animacje
Więcej informacji na stronie: [473]Animated GIF Resources.
<http://www.webreference.com/graphics/animation.html> Do tworzenia
animowanych rysunków mogą służyć:
* [474]Gif Construction Set dla Windows
<http://www.mindworkshop.com/alchemy/gifcon.html>
* [475]WebPaint - shareware dla W95
<http://www.barentsnett.no/webpaint/>
* [476]GifMerge dla UNIXa
<http://www.iis.ee.ethz.ch/%7Ekiwi/GIFMerge/>
8.4 Pytania różne
9. Tworzenie - Java, JavaScript, CGI, SSI
9.1 Po co stosować programy w przekazie informacji
Czasem trzeba. I to nie po to by uatrakcyjnyć statyczne strony Web a
po to by
* zapewnić dostęp do danych z bazy
* umożliwić wyszukiwanie
* zapewnić informację zwrotną
* ułatwić autentyfikację
9.2 Statyczne - dynamiczne
Nie wiem czemu wszelkie pisma mówiąc o Pajęczynie i Javie piszą o
statycznych dokumentach HTML i wnoszeniu ruchu do nich... Uważam za
haniebną praktykę tworzenie latających ramek, spodków i napisów.
Uważam, że wszelkie stosowanie oprogramowania powinno dotyczyć
sytuacji, gdy dane są po prostu oprawiane w formę HTMLową.
9.3 Bazy danych
Jakie są dostępne bazy danych możliwe do stosowania w Pajęczynie?
Odpowiedź brzmni pewnie: wszystkie poważne w tej chwili produkowane.
Ale trzeba wybrać jeden produkt. Ja osobiście polecałbym [477]Postgres
<http://www.postgresql.org/> na Unixie (a zwłaszcza [478]Linuxie).
Dlaczego?
* długa historia (10 lat - początek prac na zlecenia DARPA i NSF)
* relacyjna
* rozszerzalna
* cechy obiektowe
* dostęp przy pomocy podzbioru SQL
* istnieje interface do WWW
Poza tym niektórzy zalecają:
* [479]mSQL <http://hughes.com.au/> (choć baza ta dostępna jest za
darmo jedynie dla instytucji edukacyjnych),
* [480]miniSQL - T.c.X. Data Konsult <http://www.tcx.se/>
* dostępny teoretycznie za darmo choć na dziwnych zasadach
[481]MICRO/CDS/ISIS <http://www.medianet.com.pl/%7Ecc/> rodem z
UNESCO.
* [482]Oracle <http://www.oracle.com.pl/>
* [483]Essentia <http://www.inter-soft.com/products/essentia/>
Patrz też:
* Michał Mosiewicz Linux i bazy danych {w:} [484]Linux+
<http://www.Linux.com.pl/> 3/1997 (ISSN 1427-55-62)
9.4 Przeszukiwanie
Aby udostępnić przeszukiwanie swojego serwera można:
instalować search-engine
oczywiście taka czynność wiąże się z ryzykiem dociążenia maszyny. Ale
czego się nie robi dla odbiorców naszej informacji ;-). Z czego można
wybierać?
* [485]SWISH <http://www.eit.com/software/swish/>
* [486]GlimpseHTTPd <http://glimpse.cs.arizona.edu/ghttp/>
[487](kopia na SunSite.ICM)
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/unix/glimpse/>
* [488]ht://Dig <http://htdig.sdsu.edu/> [489](RPM na SunSite.ICM)
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/redhat-contrib/RPMS/>
* [490]freeWais
<http://ls6-www.informatik.uni-dortmund.de/ir/projects/freeWAIS-sf
/>
* [491]Exite <http://www.exite.com/> (choć jeszcze nie na Linuxa)
* [492]DEC AltaVista <http://www.altavista.software.digital.com/>
zmusić publicznie dostępne roboty do indeksowania naszych zasobów
W wypdaku niektórych publicznie dostępnych usług przeszukiwawczych
możliwe jest zawężenie poszukiwań określonej klasy URL. Nic (poza
zdrowym rozsądkiem i potencjalnym protestem ich właścicieli) nie stoi
na przeszkodzie napisaniu odpowiedniej formatki wyszukującej
używającej np. [493]http://www.hotbot.com/ lub
[494]http://infoseek.ICM.edu.pl:8000 .
9.5 Latające spodki
W jaki sposób mam spowodować by odbiorcy mojej strony mogli na niej
pograć w kółko i krzyżyk?
Nie wiem. Najlepiej byłoby chyba zaprząc do tego celu Javę.
Patrz też:
* ????
9.6 W jaki sposób mogę zainstalować licznik na stronie?
Nie należy tego robić ponieważ, zazwyczaj, liczniki kłamią, nie
uwzględniając odwołań do strony przez Proxy-Cache, powodują
niepotrzebne obciążenie serwera (graficzne), i jest przejawem
niepotrzebnego efekciarstwa. Jeśli jednak te argumenty są
nieprzekonujące polecam:
* [495]http://www.webtools.org/counter/
* [496]http://icount.com/
* [497]http://www.fxweb.holowww.com/tracker/index.shtml
albo skorzystanie z opisu autorstwa Tomasza Piłata (sprawdzony jedynie
z NSCA HTTPd 1.4. i działający na bazie Server Side Include ): należy
założyć w katalogu gdzie mamy stronę, do której chcemy liczyć dostępy
plik .htaccess
AddType text/x-server-parsed-html index.html
AddType application/x-httpd-cgi count.cgi
- gdzie index.html to nazwa tej strony, a count.cgi nazwa pliku
programu licznika (obie linijki powinny być zakończone Enterem). Oto
zawartość tego drugiego:
#!/usr/bin/perl
open (COUNT,"count") ;
$counter =<COUNT>;
close (COUNT) ;
open (COUNT, ">count") ;
print COUNT +($counter+1) ;
close (COUNT) ;
print $counter;
exit(0) ;
może zaistnieć potrzeba zmiany ścieżki do PERLa (to jest
#!/usr/bin/perl). Najłatwiej sprawdzić, gdzie jest PERL pisząc:
whereis perl lub which perl Wykonujemy co następuje:
touch count
chmod 777 count
chmod 505 .htaccess
chmod 505 count.cgi
W pliku count znajdować się będzie liczba odwiedzin. Umieszczamy na
stronie cos takiego:
Te strone odwiedzilo juz
<!-#exec cmd="/usr/bin/perl count.cgi"->
gosci!
Uwaga cenzora: powinno być:
Te strone pobrano juz <!-#exec cmd="/usr/bin/perl count.cgi"-> razy od dnia
zainstalowania licznika lub jego resetowania.
(TP)
9.7 Jak rozpoznać w jakiej przeglądarki używa odwiedzający?
Date: Wed, 09 Apr 1997 02:53:21 +0200
From: Michał Mosiewicz <mimo@lodz.pdi.net>
Re: Redirection - bez klikania
_________________________________________________________________
#!/usr/bin/perl
$ENV{'HTTP_USER_AGENT'} =~ /MSIE/ && do {
print "Location: http://specjalnie.dla.misia/\n\n";
exit;
}
print "Location: http://dla.innych/\n\n";
_________________________________________________________________
10. Serwery
10.1 Jakie serwery WWW (HTTP) są dostępne?Jaki serwer wybrać?
Pytanie rzeka... najlepiej spojrzeć na stronę [498]WebCompare
<http://webcompare.iworld.com/> gdzie szczegółowo opisano (i
porównano) większość dostępnych serwerów WWW.
Ja osobiście używam [499]boa <http://www.boa.org/> - małego, taniego
(GNU) i chodzącego (niezależnie od ustawień) jako nobody nie zaś jako
root.
Inni preferują [500]Apache 1.2b
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/> lub 1.1.3 i wcale się im
nie dziwię - potężne narzędzie, z dość łatwą integracją z bazami
danych, opcjami takimi jak: wirtualny serwer i używane na tyle
powszechnie (podobnie jest z [501]sendmailem
<http://www.SendMail.org/> ), że skutecznie przetestowane (
[502]Netcraft <http://www.netcraft.com/> donosi że Apache stanowi
ponad 40% wszystkich używanych w Internecie serwerów HTTPd - a
następny developer, Microsoft, ma tylko 10% udziałów w rynku ;-). A
potencjalne niebezpieczeństwa można zwalczać przez zainstalowanie
,,wrapperów'' i ścian ognia. (wersje 1.2.* - jeszcze beta - działają w
trybie HTTP/1.1)
Wartym uwagi produktem (choć po części testowym) jest napisany przez
zespół z [503]W3C serwer [504]Jigsaw
<http://www.w3.org/pub/WWW/Jigsaw/> (w Javie więc naprawdę
wieloplatformowy, a w dodatku jako jeden z pierwszych prawie w pełni
realizujący HTTP/1.1).
Ci którzy używają w swojej sieci [505]Novella
<http://www.Novell.com.pl/> powinni przyjrzeć się serwerowi [506]YAWN
<http://www.cpu.lublin.pl/yawn/> napisanemu w Lublinie przez
[507]Artura Urbanowicza <mailto:artur@golem.umcs.lublin.pl> (a
pozostali powinni to zobaczyć, choćby dla dokumentacji)
Są wreszcie tacy, którzy lubią płacić za... coś co mogą otrzymać
niemal za darmo... Tym polecam { ;-)))) } produkty firm:
* [508]Microsoft <http://www.microsoft.com/poland/> (gdy mowa o
serwerach mamy do wyboru Personal Web Serwer , albo Internet
Information Serwer )
* [509]NetScape Comunication <http://home.netscape.com/>
* [510]Lotus/IBM <http://www.notes.net/> i Lotus Notes wraz serwerem
HTTP [511]Domino <http://domino.lotus.com/>
Patrz też:
* [512]http://www.webcompare.com/
10.2 Platforma sprzętowa
Obojętna... Na pytanie: Jaką platformę sprzętową wybrać? odpowiedź
brzmi: Nie Unixa, nie MacIntosha, nie MS Windows, a tę na której się
najlepiej znasz i której ufasz... Ważne przy tym by była to platforma
stabilna (tj. żeby serwer WWW był dostępny co najmniej przez 23.5
godziny na dobę ;-).
Patrz też:
* [513]http://www.webcompare.com/
10.3 Obsługa błędów
O klasie danego serwisu (serwera) decyduje nie tylko to jakie usługi
proponuje, ale także to jak sobie radzi z sytuacjami nietypowymi - czy
gdy użytkownik źle wpisze adres krzyczy na niego Bad URL , czy też
stwierdza Chyba się pomyliłeś. Masz oto skrócony spis mojej zawarości,
i wybierz proszę, to czego szukałeś. Możesz także skorzystać z moich
usług wyszukiwawczych
Sposób reakcji na najbardziej podstawowe błędy (typu 404: file not
found lub 403: Forbiden można ustawić w pliku srm.conf (w rodzinie
serwerów z NSCA).
Patrz też:
* [514]NCSA httpd
<http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/docs/setup/ConfigureInfo.html#Directi
ve>
10.4 Implementacja SSL (by KravietZ)
Q: Jak nawiązuje się połączenie SSL?
Podając w URLu protokół "https". Np. [515]https://www.verisign.com/ .
Oczywiście, nie z każdym serwerem WWW można się połączyć przez SSL.
Jednak praktycznie wszystkie serwery mające coś wspólnego z zakupami
przez Internet na to pozwalają. W Netscape i MSIE bezpieczne
połączenie jest oznaczane przez złączenie złamanego kluczyka w lewym
dolnym rogu ekranu.
Q: Które przeglądarki obsługują SSL?
Z najpopularniejszych: Netscape, MSIE i Lynx 2.7 (od niedawna).
Niestety amerykańskie prawo nakłada ograniczenia (ITAR) na eksport
programów zawierających zaawansowane algorytmy kryptograficzne, wobec
czego Netscape i MSIE są rozpowszechniane w dwóch wersjach:
eksportowej (klucz 40-to bitowy) i amerykańskiej (128-mio bitowy).
Ostatnimi czasy klucze 40-bitowe kilkukrotnie złamano dla wykazania
niesłuszności ITAR i należy je uznawać za niepewne.
Oficjalnie wersji 128-mio bitowych nie wolno eksportować ze Stanów,
ale oczywiście już dawno zostało to zrobione i można je sobie ściągnąć
z Europy.
Lynx-SSL (v2.7) jest dostępny na razie tylko w postaci RPMów pod
Redhata (Linux) i używa kluczy 128-mio bitowych. Obsługa SSL w Lynxie
jest w tej chwili bardzo ograniczona (brak zarządzania certyfikatami
lub jakiejkolwiek konfiguracji SSL).
Jest jeszcze jeden program z kluczem 128-mio bitowym - WorkHorse (pod
MS Windows), przeznaczony z założenia do home-bankingu. Z tego powodu
ma słabo rozbudowane wodotryski i obsługę HTMLa, za to bardzo bogate
funkcje zabezpieczania transakcji (PGP, PEM, ECheque, SSL) i inne,
równie interesujące.
Wszystkie wymienione programy można ściągnąć z
[516]ftp://ftp.replay.com/pub/replay/pub/ (Holandia) lub z mirrora na
[517]ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/replay/ Na obu serwerach można
też sobie wypróbować połączenie SSL.
Q: Jak postawić bezpieczny serwer WWW?
Trzeba uruchomić serwer WWW z wbudowaną obsługą SSL, wygenerować
klucze dla serwera i kupić (lub wygenerować sobie) dla nich certyfikat
od jednej z zajmujących się tym firm CA (certyfying authorities).
Koszt tej operacji zaczyna się od ok. 100 USD.
Jeśli chodzi o serwer, to poza kilkunastoma komercyjnymi istnieje
darmowe Apache-SSL, opierające się o także darmową implementację SSL -
SSLeay. SSLeay obsługuje klucze 128-mio bitowe i ma wszystkie funkcje
generowania oraz certyfikacji kluczy tak, że można zostać swoim
własnym CA.
Na Apache-SSL jest oparte są popularne komercyjne serwery Stronghold
oraz Sioux.
Certyfikat dla serwera można sobie wygenerować samemu przy użyciu
SSLeay (czyli zostać swoim własnym CA), ale wiążą się z tym
niedogodność opisana w następnym pytaniu. Decydując się na komercyjny
serwer należy się dokładnie dowiedzieć czy nie jest on objęty
ograniczeniami eksportowymi, żeby nie kupić kota w worku (czyli
serwera obsługującego klucze max. 40-to bitowe).
Q: Czy wszystkie przeglądarki akceptują wszystkie certyfikaty?
Nie. Najpopularniejszym - i jednym z najdroższych CA - jest
[518]Verisign <http://www.verisign.com/> . Jego certyfikaty akceptują
wszystkie wersje Netscape i MSIE. Netscape od wersji 2.0 przyjmuje
certyfikaty nieznanych sobie CA, po zatwierdzeniu przez użytkownika.
MSIE 3.0 jest ,,mądrzejsze'' i czegoś takiego nie pozwala robić.
Obecnie najtańszym CA jest [519]Thawte Consulting
<http://www.thawte.com/> , która bierze za to 100 USD i jej
certyfikaty są rozpoznawane przez wszystkie przeglądarki. Thawte
certyfikuje także Apache-SSL.
10.5 Strony na hasło
W danym katalogu należy umieścić plik .htaccess o zawartości:
AuthName this page
AuthType basic
AuthUserFile /home/looser/.htpasswd
AuthGroupFile /dev/null
<Limit GET PUT>
require user secret
</Limit>
opis do kodu:
* tekst ,,this page'' można zastąpić czymkolwiek.
* /dev/null z AuthGroupFile należy zastąpić nazwą pliku (o ile
chcemu stworzyć grupę)
* plik wymieniony w AuthUserFile powinien znajdować się w katalogu
domowym użytkownika, nie zaś w public_html lub innym powszechnie
dostępnym.
Hasła dodaje się odpowiednim programem:
htpasswd -c /home/looser/.htpasswd secret (-c jeśli tworzymy nowy
plik) htpasswd jest w dystrybucji NCSA i Apache, w katalogu support .
W przypadku gdy użytkowników ma być więcej niż kilkudziesięciu, należy
przejść na format DB lub DBM. Przeszukiwanie plików DB i DBM jest
znacznie szybsze niż zwykłego tekstowego .htpasswd Ustawienia są
analogiczne, tylko że zamiast zbioru funkcji Auth* mamy AuthDB* lub
AuthDBM* i do zarządzania
10.6 Wirtualny serwer
W bardzo wielu przypadkach istnieje potrzeba wykorzystania jednego
komputera do obsługiwania informacji dostarczonych przez kilku różnych
klientów. Problem można rozwiązać na kilk różnych sposobów:
1. Informacje każdego klienta umieszczamy w innej kartotece i
propagujemy odsyłacze:
* [520]http://www.nasz.serwer.com.pl/klient1/
<http://www.polbox.com.pl/lupus/index.html>
* [521]http://www.nasz.serwer.com.pl/klient2/
<http://www.digilab.com.pl/~janekp/>
* ...
* [522]http://www.nasz.serwer.com.pl/klientN/
<http://www.digilab.com.pl/pcw/>
2. Informacje umieszczamy w osobnych kartotekach i uruchamiamy kilka
serwerów http; każdy korzystający z innego portu. Odsyłacze będą
wyglądały wówczas tak:
* [523]http://www.nasz.serwer.com.pl:8001/
<http://www.digilab.com.pl/> dla klient1
* [524]http://www.nasz.serwer.com.pl:8002/
<http://www.digilab.com.pl/> dla klient2
* ...
* [525]http://www.nasz.serwer.com.pl:800n/
<http://www.digilab.com.pl/> dla klientn
lub jeżeli zarejestrujemy w DNS jako aliasy dla naszego serwera nazwy
www.klient1.com.pl, ... , www.klientn.com.pl
* http://www.klient1.com.pl:8001/ dla klient1,
* http://www.klient2.com.pl:8002/ dla klient2
* ...
* http://www.klientn.com.pl:800n/ dla klientn
Rozwiązania oba są bardzo proste, ale niezbyt eleganckie. Klient może
domagać się występowania pod własną nazwą i nie godzić się na żadne
"dopiski". W takiej sytuacji musimy uruchomić "serwery wirtualne".
Musimy:
* mieć n wolnych numerów IP,
* zarejestrować serwery www.klient1.com.pl, ... , www.klient.com.pl
używając tych numerów
* zdobyć odpowiednie oprogramowanie [526]serwera
<http://www.webcompare.com/> pozwalającego na jednym komputerze
obsłużyć kilka różnych adresów. Na przykład [527]Apache
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/> .
* spowodować, by komputer rozpoznawał jako swoje własne wszystkie
powyższe adresy. Można to (lub nie można) zrealizować na kilka
różnych sposobów. Zależy to od konkretnej wersji systemu
operacyjnego i jest poza zakresem zainteresowania niniejszego FAQ.
Najelegantszym rozwiązaniem jest zainstalwanie w komputerze kilku
wirtualnych interfejsow sieciowych. Najmniej eleganckim -
zainstalowanie kilku kart sieciowych :-)
* odpowiednio skonfigurować i uruchomić serwer WWW.
W ostatecznym układzie sytuacja będzie wyglądać tak: na naszym
komputerze będzie pracował jeden serwer www, który, w zależności od
tego do jakiego adresu "zapuka" klient serwował będzie inny zestaw
informacji...
Aby dodać alias IP w Linuxie (z jądrem 2.0) wystarczy (przy
odpowiednio skompilowanym jądrze - opcje Network Aliasing i IP
Aliasing w make config) wydać polecenie:
/sbin/ifconfig eth0:10 192.168.17.1 broadcast 192.168.17.255 \
netmask 255.255.255.0
Apache (nie rozgryzłem jeszcze do końca mechanizmu działania) pozawala
poza tym zdefiniować kilka serwerów wirtualnych na jednym nr. IP.
_________________________________________________________________
<VirtualHost nazwa_wirtualnego>
ServerAdmin webmaster@nazwa_wirtualnego
DocumentRoot /gdzieś/w/systemie/
ServerName nazwa_wirtualnego
ErrorLog logs/nazwa_wirtualnego.errors
TransferLog logs/nazwa_wirtualnego.errors
</VirtualHost>
_________________________________________________________________
Patrz też:
*
[528]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/V
irtual-Web
* [529]wirtualny serwer w NCSA <http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/>
* [530]wirtualny serwer w Apache
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/docs/mod/core.html#virtu
alhost>
10.7 Robot exlusion
Należy pogodzić się z istnieniem rozmaitych robotów w pajęczynie ;-).
To dzięki nim można przeszukiwać pajęczynę, to dzięki nim możliwe jest
tworzenie indywidualizowanych usług dostarczających informacje a nie
dane, wreszcie sprawdzanie powprawności powiązań pomiędzy dokumentami.
A to że czasem mają ochotę ścignąć, dynamicznie tworzone strony, albo
rozmaite niepowołane zasoby (jak na przykład nieopatrznie
,,odsłonięty'' katalog z wszystkimi RFC?) Jest na to rada. Już w
początkach WWW (czyli w lipcu 1994 r. ;-) został opracowany
nieformalny standard for Robot Exclusion do które stosują się
[531]wszystkie ,,przyzwoite''
<http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html> roboty.
Opiera się on na sprawdzaniu przez robota istnienia pliku
[532]/robots.txt <http://www.webcrawler.com/robots.txt> zawierającego
polecenia:
* User-agent: (jako parametr [533]nazwa robota
<http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/active.html> *
znaczy - wszystkie)
* Disallow: /nazwa/zasobu (jeśli bez nazwy znaczy, że robot może
indeksować wszystko)
. Poza tym istnieją (jeszcze niezbyt powszechnie uznane) zaklęcia
<META takie jak np <META name="robots" CONTENT="NOINDEX">
Patrz też:
* [534]http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html
* [535]The Standard for Robot Exclusion
<http://www.archive.org/robotexclusion.html>
* [536]Standard for Robot Exclusion Revised
<http://www.kollar.com/robots.html>
* [537]Hypertext Links in HTML - W3C Working Draft
<http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-htmllink>
10.8 Zagadnienia specyficzne dla poszczególnych serwerów
Apache
O konfiguracji Apache można przeczytać w następujących dokumentach:
* [538]http://SunSite.icm.edu.pl/pub/www/apache/
* [539]Internetowy Indianin, czyli instalacja APACHE'a
<http://www.filg.uj.edu.pl/~lb/apache/>
11. Bezpieczeństwo WWW
Trzy podstawowe rady:
* czytaj [540]CERT Advisories
<ftp://ftp.cert.org/pub/cert_advisories/> (mirror:
[541]SunSite.ICM)
<http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/cert/cert_advisories/>
* uruchamiaj jedynie tu usługi które są niezbędne
* staraj się uruchamiać daemony z jak najmniejszymi uprawnieniami
(najlepiej jako nobody )
* [542]The World Wide Web Security FAQ
<http://www.genome.wi.mit.edu/WWW/faqs/www-security-faq.html>
[543]Lincoln D. Stein <mailto:lstein@genome.wi.mit.edu>
* [544]Almost Everything You Ever Wanted To Know About Security
<news:comp.security.misc> (FAQ)
* [545]CERT/CC <http://www.cert.org/>
* [546]NASK CERT <http://www.nask.pl/NASK/CERT/> ;-)
11.1 Java
Teoretycznie w [547]Javę <http://www.javasoft.com/> (podobnie jak w
[548]ActiveX <http://www.ActiveX.com/> wbudowane są mechanizmy
ograniczające możliwości destabilizacji pracy systemu. Jednak nie ma
oprogramowania bez błędów. Więc najlepiej (na codzień) wyłączyć we
własnej przeglądarce możliwość interpretowania obiektów JAVY i ActiveX
Patrz też:
* [549]The World Wide Web Security FAQ
<http://www.genome.wi.mit.edu/WWW/faqs/www-security-faq.html>
[550]Lincoln D. Stein <mailto:lstein@genome.wi.mit.edu>
* [551]JavaSoft Security Forum <http://www.javasoft.com/security/>
* [552]IE Bugs <http://www.microsnot.com/>
* [553]Java Security: From HotJava to Netscape and Beyond
<http://www.cs.princeton.edu/sip/pub/secure96.html> Drew Dean,
Edward W. Felten, and Dan S. Wallach.
11.2 CGI
Patrz też:
* [554]Safe CGI FAQ <http://www.cerf.net/%7Epaulp/cgi-security/>
* [555]CGI Security Tutorial
<http://www.thinkage.on.ca/%7Emlvanbie/cgisec/>
* [556]CGI Security Tutorial
<http://www.csclub.uwaterloo.ca/u/mlvanbie/cgisec/>
11.3 Serwery
Patrz też:
* [557]Serwer Security - NCSA
<http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/security/> [558]IETF - HTTPd Security
WG <http://www.ietf.org/>
12. Dziękuję:
* [559]Rafałowi Maszkowskiemu <http://www.torun.pdi.net/%7Erzm/> za
uwagi i zapuszczenie robota wysyłającego tekst na grupę
pl.comp.www
* [560]Markowi Bączkowi <http://www.QDnet.pl/%7Emgb/> za miejsce w
pajęczynie
* [561]Grzegorzowi Staniakowi <mailto:gstaniak@golem.umcs.lublin.pl>
za cenne uwagi (zwłaszcza o SGMLu)
* [562]Piotrowi Tęczyńskiemu <http://hum.amu.edu.pl/%7Epteczyn/> za
tropienie błędów i błędzików (nie tylko merytorycznych)
* [563]Arturowi Czechowskiemu <http://www.cyf.gov.pl/%7Earturcz/>
* [564]Wojciechowi Myszce <mailto:W.Myszka@immt.pwr.wroc.pl> za
uwagi i podejście do problemów polskiej Sieci ;-)
* [565]Pawłowi Więckowi <http://www.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/> za
informacje o serwerach, ViMie i [566]Linux Debian/GNU
<http://www.debian.org/> ...
* [567]Wojtkowi Sylwestrzakowi <mailto:wojsyl@ICM.edu.pl> za W3
cache i fragmenty tekstu mu poświęcone.
* [568]Jerzemu Pankiewiczowi <mailto:pankiewicz@pwr.wroc.pl> za
uwagi
* [569]Tomaszowi (Ponckiemu) Piłatowi
<http://PocLAND.xyz.lublin.pl/> za fragment o licznikach, URLe i
wiele innych rzeczy ;-)
* [570]Marcinowi Cieślakowi <mailto:saper@sgh.waw.pl> za uwagi
* [571]Bogusławowi Friesowi <mailto:fries@digilab.com.pl>
* [572]Jarosławowi Zielińskiemu <mailto:jz@it.com.pl> za cenne uwagi
i [573]http://winter.it.com.pl/
* [574]Pawłowi Krawczykowi (KravietZ)
<http://www.ceti.com.pl/%7Ekravietz/> za fragmenty tekstu
poświęcone SSL i ograniczaniu dostępu do serwera.
* [575]Pawłowi Wimmerowi <http://www.polbox.com.pl/lupus/index.html>
za Kurs HTMLa i niezrozumiałe uwielbienie dla Windy
* [576]Krzysiowi Leszczyńskiemu <http://www.camk.edu.pl/%7Echris/>
za listę [577]sgml@camk.edu.pl <mailto:sgml-request@camk.edu.pl>
* [578]Linusowi Torvalds <mailto:linus@linux.helsinki.fi> :-) za
Linuxa
* [579]Free Software Foundation <http://www.gnu.ai.mit.edu/> za GNU
Public Licence (GPL) v. 2.0
* [580]Charlesowi F. Goldfarb <http://www.SGMLsource.com/> za SGML
* [581]Timowi Berners-Lee za pomysł pajęczyny...
* pracującym nad [582]SGML-Tools
<http://web.inter.NL.net/users/C.deGroot/sgmltools/>
+ [583]Tees A. de Groot <mailto:C.deGroot@Inter.nl.net>
+ [584]Ulrich Windl <mailto:ulrich.windl@rz.uni-regensburg.de>
+ [585]Tom Gordon <mailto:thomas.gordon@gmd.de>
+ [586]Matt Welsh <mailto:mdw@SunSite.unc.edu>
+ [587]Greg Hankins <mailto:gregh@cc.gatech.edu>
+ i innym którzy wnieśli weń swój wwkład
* [588]Bramowi Moolenaarowi za ViMa a zwłaszcza wersję 4.x.
* [589]Jimowi Clarkowi <mailto:jclark@jclark.com> za [590]SP
* [591]Tillmannowi Steinbrechergowi za [592]UNTGZ
<http://privat.schlund.de/tst/untgz.htm>
References
1. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.htm
2. http://www.QDnet.pl/%7EZiemBor/pl.comp.www/faq.htm
3. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html
4. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/wwwfaqpl.txt
5. http://www.digilab.com.pl/pcw/wwwfaqpl.tgz
6. http://www.digilab.com.pl/pub/tar.gz/untgz094.zip
7. http://www.digilab.com.pl/pcw/wwwfaqpl.zip
8. http://pcw.ziembor.waw.pl/
9. mailto:ziembor@digilab.com.pl
10. news:pl.comp.www
11. news:pl.anwsers
12. http://www.digilab.com.pl/~ziembor/
13. news:pl.comp.www
14. news:pl.comp.www
15. news:pl.comp.lang.java
16. news:pl.listserv.polip
17. news:pl.comp.ogonki
18. http://www.DejaNews.com/
19. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/
20. http://web1.dejanews.com/forms/dnsetfilter.html
21. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#nawigacja-katalogi
22. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#nawigacja-przeszukiwarki
23. news:pl.comp.www
24. news:pl.internet.nowosci
25. http://zeus.polsl.gliwice.pl:9999/FAQ/polip.html
26. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-url
27. http://spam.abuse.net/spam/
28. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#html-kursy
29. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1462.txt
30. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-infostrada
31. http://www.isoc.org/
32. http://www.psi.org.pl/
33. http://www.internic.net/
34. http://www.cto.us.edu.pl/eleminte/ei.html
35. http://www.ict.pwr.wroc.pl/doc/iwpl/
36. http://www.agh.edu.pl/opisy.html
37. http://www.gumbeers.elka.pg.gda.pl/WA/KTI/
38. http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/tool.html
39. http://www.eff.org/pub/Net_info/EFF_Net_Guide/Other_versions/Polish/
40. http://alicja.ci.pwr.wroc.pl/internet/
41. http://winter.it.com.pl/intranet.htm
42. http://www.intranetjournal.com/
43. http://intrack.com/intranet/
44. http://home.netscape.com/comprod/at_work/white_paper/intranet/
45. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-www
46. http://winter.it.com.pl/2e1a.htm
47. ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/fido/pracamgr.zip
48. http://www.ispo.cec.be/
49. http://shum.cc.huji.ac.il/jcmc/rudybib.html
50. http://www.iitf.doc.gov/
51. http://www.digilab.com.pl/%7Eziembor/internet/
52. http://www.is.uw.edu.pl/
53. http://www.w3.org/pub/WWW/
54. http://www.boutell.com/faq/
55. http://www.eit.com/goodies/www.guide/
56. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-sgml
57. http://www.cern.ch/CERN/WorldWideWeb/WWWandCERN.html
58. http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/
59. http://htmlhelp.com/
60. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#html
61. http://www.hwg.org/
62. http://www.sil.org/sgml/
63. http://www.gca.org/publicid/
64. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-dsssl
65. http://www.SGMLsource.com/
66. http://www.sil.org/sgml/
67. http://www.SGMLopen.org/sgml/docs/getstart.htm
68. http://itrc.uwaterloo.ca/%7Eengl210e/BookShelf/Tutorials/SGML/
69. mailto:papresco@calum.csclub.uwaterloo.ca
70. http://www.omnimark.com/resources/white/dec/
71. http://sable.ox.ac.uk/ota/teip3sg
72. http://info.fuw.edu.pl/%7Eksiezyk/sgml.html
73. mailto:M.Olko@Litterae.com.pl
74. news:comp.text.sgml
75. mailto:sgml-request@camk.edu.pl
76. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-bledy
77. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-http
78. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery
79. http://webcompare.iworld.com/
80. http://www.w3.org/pub/WWW/Protocols/
81. http://www.jmarshall.com/easy/http/
82. mailto:james@jmarshall.com
83. http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/http/
84. http://www.ietf.org/
85. http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html3/
86. http://ds.internic.net/rfc/rfc1942.txt
87. http://server.berkeley.edu/~cdaveb/anybrowser.html
88. http://la.ists.pwr.wroc.pl/~coven/tech/mbc.html.po
89. http://home.netscape.com/assist/net_sites/html_extensions.html
90. http://www.microsoft.com/
91. http://www.phone.net/%7Emwm/Netscape/
92. http://www.earth.com/bad-style/
93. http://cast.stanford.edu/cast/www/donts.html
94. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-url
95. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-gopher
96. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-http
97. http://www.ict.pwr.wroc.pl/cgi-bin/tswais
98. file://localhost/etc/services
99. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1700.txt
100. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-url
101. http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html
102. http://www.crl.com/%7Esubir/lynx/lynx_help/lynx_url_support.html
103. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#interakcja
104. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#bezpieczenstwo-cgi
105. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/cgi/
106. http://www.vservers.com/reference/cgi.html
107. http://www.best.com/%7Ehedlund/
108. http://htmlhelp.com/faq/cgifaq.html
109. http://www.cgi-resources.com/
110. http://www.perl.com/perl/faq/perl-cgi-faq.html
111. news:comp.infosystems.www.authoring.cgi
112. http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/
113. news:comp.lang.vrml
114. http://vrml.wired.com/
115. http://www.sdsc.edu/vrml/
116. http://vrml.sgi.com/vrml97/courses/compel/
117. http://www.sgi.com/
118. http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/
119. http://andante.iss.uw.edu.pl/obuz/vrmlp/index.html
120. http://math.amu.edu.pl/ftp/windows/
121. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#interakcja-bazy_danych
122. http://officeforjava.corel.com/
123. http://java.sun.com/
124. http://SunSite.ICM.edu.pl/java/
125. http://www.javasoft.com/hooked/
126. http://www.helion.com.pl/
127. http://www.aw.com/devpress/
128. http://arrow.uci.agh.edu.pl/%7Ejava/index-p.html
129. http://www.orbits.com/software/Java_CGI.html
130. mailto:dhs@orbits.com
131. http://home.netscape.com/
132. http://www.microsoft.com/
133. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-java
134. http://home.netscape.com/eng/mozilla/Gold/handbook/javascript/index.html
135. http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm
136. mailto:pawel.wimmer@lupus.waw.pl
137. http://epublica.pol.pl/
138. http://rummelplatz.uni-mannheim.de/%7Eskoch/js/script.htm
139. http://www.imastudios.com/
140. http://www.ora.com/
141. http://www.ora.com/
142. http://www.netmanage.com/
143. http://www.microsoft.com/activeplatform/default.asp
144. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-broadway
145. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-java
146. http://www.microsoft.com/activex/actx-gen/awhatis.asp
147. http://www.netmanage.com/
148. http://www.X.org/
149. http://www.folkarts.com/journals/activex/
150. http://www.shorrock.u-net.com/
151. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/docs/tutorials/includes.html
152. http://www.dnai.com/%7Ethomst/
153. http://hopf.math.nwu.edu/docs/parse.html
154. http://www.sigma.net/tdunn/ssi/
155. http://help.netscape.com/kb/server/960513-109.html
156. http://www.commerce.net/
157. http://www.eit.com/
158. http://www.terisa.com/
159. http://www.commerce.net/
160. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-ssl
161. http://home.netscape.com/newsref/std/SSL.html
162. http://www.terisa.com/
163. http://developer.netscape.com/library/one/
164. http://www.medianet.com.pl/%7Ecc/
165. http://home.netscape.com/newsref/std/cookie_spec.html
166. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2109.txt
167. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-cgi
168. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CPAN/
169. http://www.perl.org/
170. http://www.perl.com/perl/
171. mailto:chris@camk.edu.pl
172. http://www.Linux.com.pl/
173. http://www.ora.com/catalog/pperl2/
174. http://www.ora.com/catalog/lperl/
175. http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlWWW/
176. news:pl.comp.lang.perl
177. http://www.boutell.com/cgibook/
178. http://www.aw.com/devpress/
179. http://www.iso.ch/cate/d17782.html
180. news:comp.lang.awk
181. http://www.iicm.edu/hgcourse/
182. mailto:kandrews@iicm.edu
183. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Hyper-G/
184. news:comp.infosystems.hyper-g
185. http://www.iso.ch/cate/d18834.html
186. http://www.drmacro.com/
187. http://www.Techno.com/
188. http://www.softquad.com/panorama/viewer/
189. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#grafika-css
190. http://occam.sjf.Novell.com:8080/dsssl/dsssl96
191. http://itrc.uwaterloo.ca/%7Epapresco/dsssl/tutorial.html
192. mailto:papresco@calum.csclub.uwaterloo.ca
193. http://www.jclark.com/jade/
194. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/REC-CSS1
195. mailto:howcome@w3.org
196. mailto:bert@w3.org
197. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-positioning
198. http://htmlhelp.com/reference/css/
199. http://webreference.com/dev/style/evolution.html
200. http://grid.let.rug.nl/%7Ebert/Stylesheets/
201. http://www.microsoft.com/opentype/css/gallery/
202. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-sgml
203. http://www.microsoft.com/standards/
204. http://winter.it.com.pl/
205. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-xml
206. http://www.textuality.com/xml/
207. http://www.X.org/consortium/broadway.html
208. http://x500.ICM.edu.pl/
209. http://www.umich.edu/%7Ersug/ldap/
210. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1777.txt
211. http://home.netscape.com/newsref/ref/ldap.html
212. http://www-leland.stanford.edu/group/networking/directory/x500ldapfaq.html
213. http://www.unicode.org/
214. news:pl.comp.ogonki
215. news:comp.text
216. http://www.aw.com/devpress/
217. http://www.agh.edu.pl/ogonki/pl.html
218. news:pl.comp.networking
219. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2000.txt
220. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1983.txt
221. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1935.txt
222. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1855.txt
223. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2028.txt
224. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2027.txt
225. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2026.txt
226. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1796.txt
227. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/REC-html32.html
228. mailto:dsr@w3.org
229. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1866.txt
230. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1867.txt
231. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1942.txt
232. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1980.txt
233. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1738.txt
234. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1808.txt
235. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1700.txt
236. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1630.txt
237. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2017.txt
238. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2068.txt
239. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1945.txt
240. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2077.txt
241. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2045.txt
242. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2046.txt
243. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2047.txt
244. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2048.txt
245. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2049.txt
246. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2110.txt
247. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2112.txt
248. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1436.txt
249. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/3d/VRML.spec
250. http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/
251. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/internet-drafts/
252. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc822.txt
253. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc822.txt
254. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1123.txt
255. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1036.txt
256. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2076.txt
257. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/
258. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/
259. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2083.txt
260. http://www.cm.spyglass.com/unicode/Languages.html
261. http://www.cm.spyglass.com/unicode/Countries.html
262. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1766.txt
263. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2070.txt
264. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1815.txt
265. http://www.utoronto.ca/webdocs/Official/overview.html
266. http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/
267. http://www.caldera.com/
268. http://www.Novell.com.pl/
269. http://www.fdisk.com/doslynx/
270. http://www.tucows.com/
271. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/
272. http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
273. http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html
274. ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/
275. http://www.microsoft.com/
276. http://www.yggdrasil.com/Products/Arena/
277. http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/
278. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/amaya/
279. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/netscape/navigator/3.01/unix/
280. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/netscape/communicator/
281. http://disneyland.mif.pg.gda.pl/%7Eabagi/Netscape_pl/
282. http://disneyland.mif.pg.gda.pl/%7Eabagi/
283. http://lynx.browser.org/
284. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/lynx/
285. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/ncsa/Mosaic/
286. http://www.unlv.edu/chimera/
287. http://oloon.student.utwente.nl/~mnemonic/
288. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/
289. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/WWW-HOWTO.html
290. http://www.apple.com/
291. http://www.tucows.com/
292. http://www.boutell.com/faq/
293. http://www.boutell.com/faq/
294. http://wp.cnt.pl/
295. http://www.wawa.wow.pl/
296. http://www.optimusnet.pl/
297. http://www.polishworld.com/
298. http://www.nask.pl/Resources/
299. http://www.polska.pl/
300. http://www.poland.pl/
301. http://info.fuw.edu.pl/pl/PolandHome.html
302. http://www.yahoo.com/
303. http://www.w3.org/hypertext/DataSources/bySubject/Overview.html
304. http://www.webcrawler.com/
305. http://www.einet.net/
306. http://www.lycos.com/
307. http://archie.ICM.edu.pl/
308. http://infoseek.ICM.edu.pl:8000/
309. http://www.altavista.tpnet.pl:8080/
310. http://sieciowid.pol.pl/
311. http://netoskop.chip.pl/
312. http://www.chip.pl/
313. http://www.altavista.digital.com/
314. http://altavista.telia.com/
315. http://fuzine.mt.cs.cmu.edu/mlm/lycos-home.html
316. http://webcrawler.com/
317. http://www.cs.colorado.edu/home/mcbryan/WWWW.html
318. http://infoseek.com/
319. http://www.opentext.com/
320. http://www.exite.com/
321. http://www.HotBot.com/search.html
322. http://www.dogpile.com/
323. http://winter.it.com.pl/szukacz.htm
324. http://www.pointcast.com/
325. http://www.netmind.com/
326. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/sunsite/apps/www/mirroring/
327. http://htdig.sdsu.edu/
328. http://www.agh.edu.pl/ogonki/
329. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#tworzenie-ogonki
330. http://www.agh.edu.pl/ogonki/
331. http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html
332. http://w3cache.ICM.edu.pl/sites_pl.html
333. http://w3cache.ICM.edu.pl/
334. http://www.w3.org/pub/WWW/Propagation/
335. http://w3cache.ICM.edu.pl/
336. http://www.evolve.co.uk/unmozify/
337. http://ourworld.compuserve.com/homepages/M_Wolf/
338. about:cache
339. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/
340. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-roboty
341. ftp://gnjilux.cc.fer.hr/pub/unix/util/wget/
342. http://SunSite.auc.dk/ftp/pub/infosystems/wget/
343. http://lynx.browser.org/
344. http://www.surflogic.com/products.html
345. http://www.tenmax.com/
346. http://www.ffg.com/
347. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/acc95.html
348. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/
349. http://www.gedanken.demon.co.uk/
350. http://squid.nlanr.net/Squid/
351. http://harvest.transarc.com/
352. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#bezpieczenstwo
353. http://www.linux.com.pl/
354. http://free.polbox.pl/
355. http://friko.onet.pl/
356. http://www.pocketpress.com/free/index.html
357. http://www.hotmail.com/
358. http://www.geocities.com/
359. http://www.QDnet.pl/
360. http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/freenet.html.po
361. http://www.wsp.krakow.pl/providers/
362. http://www.biz.net.pl/netprov/prvISO.html
363. http://www.put.poznan.pl/%7Etommy/provider/provider.html
364. http://ramzes.umcs.lublin.pl/users/mkrzysz/ustawy/paipp.txt
365. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-roboty
366. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-multilang
367. http://www.agh.edu.pl/ogonki/
368. http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html
369. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/comp.mail.mime/
370. news:pl.listserv.polip
371. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-sgml
372. http://dtd.digilab.com.pl/Coguar/DTD-HOME.html
373. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-url
374. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-wilbur
375. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc1886
376. http://htmlhelp.com/reference/wilbur/
377. http://htmlhelp.com/distribution/
378. http://www.boutell.com/faq/
379. http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm
380. http://winter.it.com.pl/html.htm
381. http://PocLAND.xyz.lublin.pl/WWWhowto/
382. http://PocLAND.xyz.lublin.pl/SWAT/
383. http://info.fuw.edu.pl/~bogusz/HTML
384. http://info.fuw.edu.pl/tech-doc/serwery.html
385. http://plwww.fuw.edu.pl/
386. http://info.fuw.edu.pl/pl/PolskaHome.html
387. http://www.ia.pw.edu.pl/pl-iso/homepage-info.html
388. http://www.pk.edu.pl/sysdocs/howto.html
389. http://www.wibro.agh.edu.pl/info/www/html/reference/
390. http://panda.bg.univ.gda.pl/%7Ekrabek/kurs.html
391. http://zeus.polsl.gliwice.pl/%7Ebort/local/how-to.html
392. http://www.polsl.gliwice.pl/%7Estatom/HTML/HTML.html
393. http://werbach.com/barebones/
394. http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html
395. http://www.ncsa.uiuc.edu/SDG/Software/Mosaic/Docs/d2-htmlinfo.html
396. http://www.utoronto.ca/webdocs/HTMLdocs/NewHTML/book.html
397. http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/
398. http://www.ietf.cnri.reston.va.us/html.charters/html-charter.html
399. http://www.ietf.org/
400. http://htmlhelp.com/style/
401. http://winter.it.com.pl/24fe.htm
402. http://www.w3.org/pub/WWW/Provider/Style/
403. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html
404. http://www.meat.com/netscape_hos.html
405. http://www.axismundi.org/Cf/spiraea/amigaphil/WebAlert.html
406. http://www.jclark.com/sp/
407. http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html-pubtext/
408. http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/
409. http://www.sq.com/
410. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/HTML-Validation
411. http://htmlhelp.com/links/validators.htm
412. http://ugweb.cs.ualberta.ca/%7Egerald/validate.cgi
413. http://PocLAND.xyz.lublin.pl/SWAT/
414. http://htmlhelp.com/design/frames/
415. http://home.netscape.com/assist/net_sites/frames.html
416. http://dtd.digilab.com.pl/Coguar/
417. http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html
418. http://www.mcs.anl.gov/home/kwong/
419. http://www.sil.org/sgml/
420. http://www.loria.fr/%7Emolli/cvs-index.html
421. http://www.XEmacs.org/
422. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#vim
423. http://www.sq.com/
424. http://www.sq.com/
425. http://www.microsoft.com/poland/
426. http://www.textpad.com/
427. http://SunSite.ICM.edu.pl/tucows/htmltext95.html#notetab
428. http://www.sausage.com/
429. http://www.allaire.com/products/homesite/overview.cfm
430. http://www.netscape.com/
431. http://www.tucows.com/
432. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/
433. http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
434. http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html
435. ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/
436. http://www.windows95.com/
437. http://www.math.fu-berlin.de/%7Eguckes/vim/
438. http://www.santafe.edu/%7Enelson/tools/
439. http://www.XEmacs.org/
440. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/asWedit/
441. http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/User/BinDist.html
442. http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/
443. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/
444. http://web.inter.nl.net/users/C.deGroot/sgmltools/
445. http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlSGML.html
446. ftp://ftp.inria.fr/INRIA/Projects/icsla/Implementations
447. http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html
448. http://www.mcs.anl.gov/home/kwong/
449. http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/
450. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/
451. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/tex2rtf
452. ftp://x2ftp.oulu.fi/pub/msdos/programming/formats/gif87a.zip
453. http://www.compuserve.com/
454. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF87a.txt
455. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF89a.txt
456. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF-comp.txt
457. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#grafika-spec-przezroczyste
458. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#grafika-spec-animacje
459. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/JPEG.txt
460. http://www.boutell.com/boutell/png/
461. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XBM.txt
462. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XPM.ps.gz
463. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-plug_in
464. http://www.cobb.com/tma/9508/tma89501.htm
465. http://www.w3.org/pub/WWW/Consortium/Prospectus/RealTime.html
466. http://www.ora.com/GFE
467. http://world.std.com/%7Emmedia/lviewp.html
468. http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
469. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.exe
470. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.1.gz
471. http://www.mit.edu:8001/transweb.html
472. http://www.put.poznan.pl/hypertext/Internet/faq/t-gif/transparent.html
473. http://www.webreference.com/graphics/animation.html
474. http://www.mindworkshop.com/alchemy/gifcon.html
475. http://www.barentsnett.no/webpaint/
476. http://www.iis.ee.ethz.ch/%7Ekiwi/GIFMerge/
477. http://www.postgresql.org/
478. http://www.Linux.org.pl/
479. http://hughes.com.au/
480. http://www.tcx.se/
481. http://www.medianet.com.pl/%7Ecc/
482. http://www.oracle.com.pl/
483. http://www.inter-soft.com/products/essentia/
484. http://www.Linux.com.pl/
485. http://www.eit.com/software/swish/
486. http://glimpse.cs.arizona.edu/ghttp/
487. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/unix/glimpse/
488. http://htdig.sdsu.edu/
489. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/redhat-contrib/RPMS/
490. http://ls6-www.informatik.uni-dortmund.de/ir/projects/freeWAIS-sf/
491. http://www.exite.com/
492. http://www.altavista.software.digital.com/
493. http://www.hotbot.com/
494. http://infoseek.ICM.edu.pl:8000/
495. http://www.webtools.org/counter/
496. http://icount.com/
497. http://www.fxweb.holowww.com/tracker/index.shtml
498. http://webcompare.iworld.com/
499. http://www.boa.org/
500. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/
501. http://www.SendMail.org/
502. http://www.netcraft.com/
503. http://www.w3.org/pub/WWW/
504. http://www.w3.org/pub/WWW/Jigsaw/
505. http://www.Novell.com.pl/
506. http://www.cpu.lublin.pl/yawn/
507. mailto:artur@golem.umcs.lublin.pl
508. http://www.microsoft.com/poland/
509. http://home.netscape.com/
510. http://www.notes.net/
511. http://domino.lotus.com/
512. http://www.webcompare.com/
513. http://www.webcompare.com/
514. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/docs/setup/ConfigureInfo.html#Directive
515. https://www.verisign.com/
516. ftp://ftp.replay.com/pub/replay/pub/
517. ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/replay/
518. http://www.verisign.com/
519. http://www.thawte.com/
520. http://www.polbox.com.pl/lupus/index.html
521. http://www.digilab.com.pl/~janekp/
522. http://www.digilab.com.pl/pcw/
523. http://www.digilab.com.pl/
524. http://www.digilab.com.pl/
525. http://www.digilab.com.pl/
526. http://www.webcompare.com/
527. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/
528. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/Virtual-Web
529. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/
530. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/docs/mod/core.html#virtualhost
531. http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html
532. http://www.webcrawler.com/robots.txt
533. http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/active.html
534. http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html
535. http://www.archive.org/robotexclusion.html
536. http://www.kollar.com/robots.html
537. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-htmllink
538. http://SunSite.icm.edu.pl/pub/www/apache/
539. http://www.filg.uj.edu.pl/~lb/apache/
540. ftp://ftp.cert.org/pub/cert_advisories/
541. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/cert/cert_advisories/
542. http://www.genome.wi.mit.edu/WWW/faqs/www-security-faq.html
543. mailto:lstein@genome.wi.mit.edu
544. news:comp.security.misc
545. http://www.cert.org/
546. http://www.nask.pl/NASK/CERT/
547. http://www.javasoft.com/
548. http://www.ActiveX.com/
549. http://www.genome.wi.mit.edu/WWW/faqs/www-security-faq.html
550. mailto:lstein@genome.wi.mit.edu
551. http://www.javasoft.com/security/
552. http://www.microsnot.com/
553. http://www.cs.princeton.edu/sip/pub/secure96.html
554. http://www.cerf.net/%7Epaulp/cgi-security/
555. http://www.thinkage.on.ca/%7Emlvanbie/cgisec/
556. http://www.csclub.uwaterloo.ca/u/mlvanbie/cgisec/
557. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/security/
558. http://www.ietf.org/
559. http://www.torun.pdi.net/%7Erzm/
560. http://www.QDnet.pl/%7Emgb/
561. mailto:gstaniak@golem.umcs.lublin.pl
562. http://hum.amu.edu.pl/%7Epteczyn/
563. http://www.cyf.gov.pl/%7Earturcz/
564. mailto:W.Myszka@immt.pwr.wroc.pl
565. http://www.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/
566. http://www.debian.org/
567. mailto:wojsyl@ICM.edu.pl
568. mailto:pankiewicz@pwr.wroc.pl
569. http://PocLAND.xyz.lublin.pl/
570. mailto:saper@sgh.waw.pl
571. mailto:fries@digilab.com.pl
572. mailto:jz@it.com.pl
573. http://winter.it.com.pl/
574. http://www.ceti.com.pl/%7Ekravietz/
575. http://www.polbox.com.pl/lupus/index.html
576. http://www.camk.edu.pl/%7Echris/
577. mailto:sgml-request@camk.edu.pl
578. mailto:linus@linux.helsinki.fi
579. http://www.gnu.ai.mit.edu/
580. http://www.SGMLsource.com/
581. http://www.w3.org/pub/WWW/People/Berners-Lee/
582. http://web.inter.NL.net/users/C.deGroot/sgmltools/
583. mailto:C.deGroot@Inter.nl.net
584. mailto:ulrich.windl@rz.uni-regensburg.de
585. mailto:thomas.gordon@gmd.de
586. mailto:mdw@SunSite.unc.edu
587. mailto:gregh@cc.gatech.edu
588. mailto:mool@oce.nl
589. mailto:jclark@jclark.com
590. http://www.jclark.com/sp/
591. mailto:tst@pizza.omnilink.net
592. http://privat.schlund.de/tst/untgz.htm
--
Rafal Maszkowski rzm@torun.pdi.net http://www.torun.pdi.net/~rzm
Opinia publiczna powinna byc zaalarmowana swoim nieistnieniem - St. J. Lec
Technical Details
Message-ID:
<pl.comp.www-1-866600544@torun.pdi.net>Path:
mbox-mo1.pugleaf.net!news-archive.icm.edu.pl!pingwin.icm.edu.pl!news.icm.edu.pl!news.man.torun.pl!mat.uni.torun.pl!torun.pdi.net!torun.pdi.net!not-for-mailShow Full Headers
Complete Article Headers
Path: mbox-mo1.pugleaf.net!news-archive.icm.edu.pl!pingwin.icm.edu.pl!news.icm.edu.pl!news.man.torun.pl!mat.uni.torun.pl!torun.pdi.net!torun.pdi.net!not-for-mail From: Ziemek Borowski <ziembor@qdnet.pl> Newsgroups: pl.comp.www,pl.answers Subject: pl.comp.www FAQ Supersedes: <pl.comp.www-1-865215794@torun.pdi.net> Followup-To: poster Date: 18 Jun 1997 02:22:27 -0000 Organization: Rafal Maszkowski Lines: 3384 Sender: rzm@rymunda.torun.pdi.net Approved: rzm@adm.usenet.pl Distribution: world Message-ID: <pl.comp.www-1-866600544@torun.pdi.net> Reply-To: ziembor@qdnet.pl (Ziemek Borowski) NNTP-Posting-Host: localhost.torun.pdi.net Keywords: WWW World Wide Web X-Posting-Frequency: Posted on 1st and 15th day of each month MIME-Version: 1.0 Content-Type: text/plain; charset=UTF-8 Content-Transfer-Encoding: 8bit