Article View: pl.answers
Article #172pl.comp.www FAQ
From: Ziemek Borowski
Date: Thu, 01 May 1997 00:00
Date: Thu, 01 May 1997 00:00
3009 lines
138216 bytes
138216 bytes
Posted-By: auto-faq 3.1.1.2
Archive-name: pl.comp.www
pl.comp.www FAQ
Ziemek Borowski
Wersja 0.8 $Revision: 1.32 $ z dnia $Date: 1997/04/29 13:11:27 $
_________________________________________________________________
,,WWW w Polsce i po polsku'' - ,,przegl�d pyta� pospolitych'', lub
takich kt�re powinny pa�� a nie pad�y ;-) w grupie pl.comp.www z
uwgl�dnieniem zagadnie� publikacji elektronicznych wykraczaj�cych poza
paj�czyn�.
_________________________________________________________________
1. Zasady, deklaracje
1.1 Dost�pno��
Dokument ten jest osi�galny za pomoc� nast�puj�cych URLi:
* [1]http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.htm w wersji ,,do
przegl�dania'' (mirror:
[2]http://www.QDnet.pl/%7EZiemBor/pl.comp.www/faq.htm )
* [3]http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html wersja
,,jednostronnicowa'' (wszystko w jednym dokumencie - cho� na razie
bez spisu tre�ci)
* [4]http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/wwwfaqpl.txt wersja
tekstowa (bez polskich liter)
* [5]http://www.digilab.com.pl/pcw/wwwfaqpl.tgz wersja skompresowana
(do dekompresji wymaga w DOSie programu UNTGZ (GNU)): [6]pe�na
skompresowana wersja (ZIP) (148kb)
1.2 O tym dokumencie
* Je�li nie znalaz�e� tu odpowiedzi na swoje pytanie przepraszam...
I mam pro�b�: jak znajdziesz, prze�lij uzupe�nienie do odpowiedzi
na istniej�ce pytanie, b�d� [7]napisz (wraz z odpowiedzi�) nowe.
* Dokument ten b�dzie wysy�any do grup [8]pl.comp.www oraz
[9]pl.anwsers raz na dwa tygodnie, pierwszego i pi�tnastego dnia
ka�dego miesi�ca.
* B�d� dok�ada� stara�, aby dokument ten by� w miar� systematycznie
uzupe�niany i w miar� pojawiania si� nowych pyta� publikowane by�y
jego kolejne wydania.
* Autorzy nie ponosz� �adnej odpowiedzialno�ci za efekty dzia�ania
spowodowane stosowaniem si� do zalece� zawartych w dokumencie.
* Wszystkie zastrze�one znaki firmowe zosta�y u�yte jedynie w celach
informacyjnych.
* Dokument nie ma �adnej mocy prawnej b�d� administracyjnej i
powo�ywanie si� na udzielone w nim odpowiedzi oraz porady jest
bezpodstawne.
* Dokument mo�e by� dowolnie u�ywany i rozpowszechniany, jednak w
wypadku publikacji prosz� o poinformowanie o tym fakcie, a w
wypadku zamieszczenia w Internecie, t�umacze� itp. prosz� ponadto
o zobowi�zanie si� do systematycznego uaktualniania.
* Dokonywanie zmian bez zgody i wiedzy autora dokumentu jest
niewskazane, cho� dopuszczalne, przy zachowaniu praw autoskich i
zaznaczeniu jakie fragmenty uleg�y zmianie.
* Wi�kszo�� tekst�w jest autorstwa [10]Ziemka Borowskiego, cho�
bardzo cz�sto oparte s� na lekturze, np. artyku��w w grupie
[11]pl.comp.www. Je�li autorem danego fragmentu jest kto� inny,
jest to zaznaczone przez podanie inicja��w autora tego fragmentu
(*), lub uzupe�nienia (+*) poni�ej tre�ci. Tym nie mniej Ziemek
Borowski bierze na siebie odpowiedzialno�� za ca�o�� tekstu.
* Zawarto�� pl.comp.www FAQ opiera si� g��wnie na listach z grupy
usenetowej [12]pl.comp.www oraz ew. [13]pl.comp.java,
[14]pl.listserv.polip, [15]pl.comp.ogonki, je�li tylko maj�
zwi�zek z tematem.
1.3 Czy ta grupa ma swoje archiwum?
Nie... (ewentualnie mo�esz szuka� [16]w DejaNews ;-) Ale trzeba
uwa�a�: jest tam ustawiony nag��wek Pragma: NoCache i blokada dla
robot�w (wi�c nie mo�na �ci�gn�� ca�ego archiwum ,,do domu'').
1.4 Czy mog� zaprenumerowa� t� grup� tak jak normaln� list� dyskusyjn�?
Nie i bardzo dobrze... ;-) (sprz�enie z list� to tylko niepotrzebne
k�opoty z polskimi literkami oraz g�upie pytania: jak si� wypisa�? ;-)
1.5 W jaki spos�b zadawa� pytania, aby uzyska� odpowied�?
Daleki jestem od ods�dzania od czci wszystkich, kt�rzy zadaj� pytania
nie konkretne, b�d� takie na kt�re odpowied� znajduje si� na drugiej
stronie manuala, podr�cznika b�d� FAQ. Ale prosz�...
Zanim zadasz pytanie:
* zastan�w si�, czy to co ci� trapi jest rzeczywi�cie problemem. By�
mo�e spotka�e� si� ju� z podobn� sytuacj� i tylko co� Ci na chwil�
rozum za�mi�o :-)
* przejrzyj dost�pn� lokalnie dokumentacj�... (pliki *.htm , *.html
*.hlp , i man * od posiadanych program�w, zawarto�� katalog�w w
/usr/doc na Unixach). Po to si� j� tworzy.
* poszukaj FAQ (czyli zbioru najcz�ciej zadawanych pyta� wraz z
odpowiedziami) zwi�zanego z nurtuj�cymi ci� problemami... w Polsce
znajdziesz je pod adresem
[17]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/
* Sprawd� archiwa:
[18]http://web1.dejanews.com/forms/dnsetfilter.html i tam wpisuj�c
w filtrze grup�: pl.comp.www
* spytaj lokalnego administratora... chyba, �e ma Ci� ju� do��, b�d�
sam nim jeste� <SMIESZEK TYP="�yczliwie ironiczny"> ;-))))
</SMIESZEK>
* poszukaj przy pomocy katalogu [19]tematycznego b�d�
[20]wyszukiwarki.
Gdy nie masz innego wyj�cia...
to pytaj... Ale pami�taj, �e zadawanie pyta� te� jest sztuk�. Tutaj, w
grupie [21]news:pl.comp.www ograniczymy si� do wskaz�wek raczej
technicznych.
* napisz dok�adnie: jaki masz problem... (np. jakiego systemu
operacyjnego u�ywasz i z jakim programem (i jak� jego wersj�) masz
k�opoty ). I nie my�l, �e istniej� jedynie M$ Windbloze (Lufciki
;-).
* je�li szukasz jakiego� narz�dzia, napis jakie wymagania ma
spe�nia� i co najwa�niejsze w jakim systemie operacyjnym ma
dzia�a�...
* nie zaszkodzi poda� gdzie szuka�e�, najwy�ej inni si� czego�
naucz�.
* pomy�l, czy tematyka Twojego pytania jest dostosowana do tematyki
grupy (np. nie pisz o jakim� zasobie nie zwi�zanym z TECHNOLOGI�
World Wide Web tylko dlatego, �e znajduje si� on w Paj�czynie - od
tego typu og�osze� s� inne grupy np. [22]pl.internet.nowosci
(moderowana), inna grupa bli�ej zwi�zana z tematyk� witryny,
zasobu).
Poza tym je�li naprawd� uwa�asz, �e masz co� ciekawego do
powiedzenia to ,,zg�o� si�'' w istniej�cych katalogach sieciowych
i wyszukiwarkach... Naprawd�... og�aszanie si� na grupach
dyskusyjnych niewiele Ci da...
I pami�taj: to, �e kto� Ci odpowie to tylko i wy��cznie jego dobra
wola. I nie obra�aj si�, jesli kto� Ci odpisze np. [23]RTFM podaj�c
jakiego� [24]URLa, b�d� tyty� (zw�aszcza je�li z ISBNem ;-).
1.6 Co wywo�uje powszechny (i uzasadniony) gniew i irytacj�?
Wiele rzeczy.... Na przyk�ad:
* wysy�anie [25]spamu.
* wysy�anie plik�w binarnych (zw�aszcza wielkich i to takich kt�re
mo�naby umie�ci� gdzie� w paj�czynie, b�d� anonFTP i poda� URL)
* pytanie po raz n-ty jak zrobi� co� co jest opisane w ka�dym
[26]kursie HTMLa.
* pisanie, �e obowi�zuj�cym standardem kodowania polskich liter
powinno by� ANSI CP-1250 (bo ,,tak jest pro�ciej'', i ,,dla
ludzi'').
* skar�enie si� na jako�� darmowych us�ug i pytania ich dotycz�ce.
* ci�gle pro�by oce�cie moj� stron� b�d�ce zakamuflowan� reklam�
I m.in. dlatego pisz� to FAQ, aby unikn�� powtarzania zawsze tych
samych, nie posuwaj�ch do przodu dyskusji, pyta�.
2. Definicje
Co to jest: ...?
2.1 Internet
[27]RFC 1462 Internet zosta� zdefiniowany jako:
* sie� sieci komputerowych oparta na protoko�ach IP i TCP, UDP oraz
ICMP (TCP/IP)
* zasoby dost�pne na komputerach po��czonych z sieci� (tzw. hostach)
* spo�eczno��, wsp�lnota (community) ludzi u�ywaj�cych i
rozwijaj�cych t� sie�
Nie jest to wi�c, jakby ludzie Microfotu chcieli ,,taka ikonka na
pulpicie'' ani te� �adna z dominuj�cych w danej chwili us�ug
sieciowych.
Dla niekt�rych jest to potworna wizja porozumiewania si� ludzi za
po�rednictwem maszyn. Dla innych jest to przedsionek [28]infostrady,
czy og�lniej m�wi�c spo�ecze�stwa informacyjnego.
Patrz te�:
* [29]Internet Society
* [30]Polska Spo�eczno�� Internetu
* [31]InterNIC
* [32]Elementarz Internetu Macieja Uhliga
* [33]Podstawowe us�ugi Internetu Tomasza Surmacza
* [34]R�ne po�yteczne dokumenty w/g AGH
* [35]Wirtualna Akademia - Katedra Teleinformatyki
* [36]Narz�dzia sieciowe Wojciecha Myszki (jeden z lepszych
TECHNICZNYCH przewodnik�w po sieci).
* [37]EFFu Przewodnik po Internecie
2.2 Intranet
Jest pr�b� zastosowania technologii internetowych z poziomu
prezentacji i aplikacji (czyli przede wszystkim HTTP/HTML, poczty
elektronicznej i Usenet news) do sieci lokalnych i firmowych. Sieci
intranetowe wspomagane s� przez indeksy dokument�w i us�ugi
wyszukiwawcze pozwalaj�ce na tworzenie firmowej ,,bazy wiedzy''. (Ma
to zwi�zek koncepcj� odchudzenia stacji roboczych do wszechstronnie
zorientowanego (przegl�darka, edytor, poczta) acz odchudzonego klienta
i zwi�zanym z tym pomys�em na obni�anie koszt�w).
Patrz te�:
* [38]Panorama Intranetu (Projekt Winter)
* [39]IntranetJournal
* [40]Intranet Reference Site
* [41]Netscape: Full Service Intranet
2.3 Infostrada
Jest to jedna z nazw utopii (programu spo�ecznego, ideologii)
nazywanej te� czasem spo�ecze�stwem informacyjnym, g�osz�cej �e
podstawowym towarem staje si� wiedza i dost�p do niej. W tak
sformu�owany program spo�eczny doskonale wpisuje si� Internet [42](w
swej warstwie aplikacyjnej) b�d�c jednym z mo�liwych medi�w przekazu.
Patrz te�:
* Michael Sullivan-Trainor Infostrada ReadMe, IDGBooks,
ProgramersPress: Warszawa 1995 (ISBN 83-85769-95-1)
* [43]Uzale�nienie od Internetu J. Zieli�ski.
* Pawe� Bartuzi [44]FidoNet. Komputerowa sie� wymiany informacji.
Studium Socjologiczne
* [45]Information Society Project Office Unia Europejska.
* [46]Bibliography of Organizational Computer-Mediated Communication
* [47]The Information Infrastructure Task Force (USA)
* Ziemek Borowski [48]Ideologia spo�ecze�stwa informacyjnego a
Internet Warszawa 1996 (praca semestralna z EPC w [49]Instytucie
Socjologii UW
2.4 WWW
WWW (World Wide Web) , zwana inaczej Paj�czyn�, Webem jest
hipertekstowym, multimedialnym, sieciowym, opartym na TCP/IP systemem
informacyjnym.
hipertekstowym
czyli takim gdzie istniej� zdefiniowane zale�no�ci miedzy
poszczeg�lnymi dokumentami, mo�liwo�ci dowolnego
przemieszczania si� pomi�dzy nimi, oraz zdefinowane znaczeniowo
wyr�niki tekstu.
multimedialnym
czyli dopuszczaj�cym stosowanie r�nych �rodk�w przekazu:
tradycyjnych tekst�w, d�wi�k�w, grafiki.
sieciowym
bo opartym na warstwie prezentacyjne/aplikacyjnej sieci
rozleg�ej Internet, a wi�c o zasi�gu praktycznie globalnym.
Patrz te�:
* [50]World Wide Web Consortium
* [51]WWW FAQ Boutella
* [52]Entering the World-Wide Web: A Guide to Cyberspace Kevina
Hungesa
2.5 HTML
HTML czyli Hypertext Markup Language jest (a w�a�ciwie by�) napisanym
w [53]SGML hipertekstowym j�zykiem kodowania dokument�w. Od roku 1990
(gdy zosta� zaprojektowany przez Tima Berners-Lee w [54]CERN ) w celu
szybszej i �atwiejszej wymiany dokument�w przeszed� d�ug� i kr�t�
drog� od prostego (w praktyce zawieraj�cego kilkana�cie wyra�e�)
j�zyka znakowania ZNACZE� dokument�w do j�zyka (a w�a�ciwie slangu ze
wzgl�du na zanik kluczowych elemnt�w gramatyki) opisu strony.
Podstawowe za�o�enia przy�wiecaj�ce powstaniu i rozwijaniu j�zyka:
* prostota (tak w sensie nauczenia si�, jak i realizacji przez
klient�w)
* niezale�no�� od platformy
* mo�liwo�� roszerzania o wsp�prac� z bazami danych i
niestandardowymi obiektami.
* elementy zale�no�ci mi�dzy dokumentami (i poszczeg�lnymi ich
fragmentami)
* r�ne poziomy ,,znaczeniowe'' j�zyka
+ poziom 0 podstawowy - nag��wki, listy, odniesienia
+ poziom 1 rysynki, podkre�lenia, wyr�znienia tekstu
+ poziom 2 formularze, definicje znak�w (SGML entries)
+ poziom 3 tabele,
+ poziom 4 formu�y matematyczne
Patrz te�:
* [55]Sekcja HTML na W3C
* [56]The Web Design Group (opisy HTML 3.2, CSS, Style Guide, spis
wa�nych odno�nik�w)
* [57]Sekcja: Tworzenie HTML
* [58]HTML Writers Guild
2.6 SGML
SGML czyli Standard Generalized Markup Language jest metaj�zykiem
(opisanym w standardzie mi�dzynarodowym [59](ISO 8879:1986) ) s�u��cym
do projektowania opisu dokument�w wed�ug okre�lonego zapotrzebowania
informacyjnego z u�yciem dowolnie dobranego zestawu znacznik�w i ich
sk�adni.
Dokument SGML sk�ada si� z kilku cz�ci:
deklaracji SGMLa
gdzie opisuje si� klas� dokumentu, podstawowe paramenty jego
budowy i przetwarzania: u�ywane zestawy znak�w, dopuszczalne
d�ugo�ci litera��w (np. nazwy znacznik�w czy d�ugo��
atrybut�w), opcje minimalizacji (np. czy mo�liwe jest i w
jakiej postaci pomijanie znacznik�w ko�cz�cych element).
Definicji Typu Dokumentu
(DTD, Document Type Definition) gdzie jest zakodowana
hierarchia element�w wraz z dopuszczalnymi atrybutami, ich
dopuszczalnymi i domy�lnymi warto�ciami, mo�liw� zawatro�ci�.
DTD jednoznacznie okre�la sk�adnie danego typu dokumentu.
zawarto�ci dokumentu
czyli tzw. DOCUMENT INSTANCE (w wypadku wielu typ�w dokument�w
zawieraj�ce tak�e ,,zewn�trzne'' elementy steruj�ce (np.
<?date>))
W wielu wypadkach deklaracj� stosuje si� domy�ln�, a zamiast ca�ego
DTD umieszcza si� Formal Public Indentifier (rozwi�zywany zwykle przez
parsery na w�a�ciwie DTD przy pomocy pliku catalog zawieraj�cego zbi�r
dopuszczalnych deklaracji wraz z ody�aczami do poszczeg�lnych plik�w).
Przy czym istnieje rozr�nienie na identyfikatory publiczne: <!DOCTYPE
PUBLIC HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2//EN"> czyli
[60]zarejestrowane i systemowe np: <!doctype linuxdoc system> .
Parser SGML (jak sama nazwa wskazuje) jest programem analizuj�cym
sk�adni� dokumentu i to (je�li mowa o tzw. validating parsers ) nie
tylko sam� jednorazow� dawk� informacji ale r�wnie� deklaracj� SGML i
DTD (wraz z jego sk�adni�). Wyj�cie z parsera ( ESIS, czyli Element
Structure Information Set ) mo�e stanowi� podstaw� konwersji czy
jakiejkolwiek obr�bki dokumentu (��cznie z (re)formatowaniem, przy
wykorzystaniu arkuszy stylistycznych [61]DSSSL ).
(GS + ZMB)
Patrz te�:
* [62]C. F. Goldfarb The SGML Handbook , Y. Rubinsky, Ed. Oxford
University Press, 1990
* [63]SGML HomePage (SIL)
* [64]Getting Started with SGML (SGMLopen)
* [65]SGML Introduction - [66]Paul Prescod
* [67]Understanding the SGML declaration (Omnimark)
* [68]Gentle Introduction to SGML (TEI)
* [69]SGML in Poland Rafa�a Ksi�yka (z WN PWN)
* [70]Litterae. Dokumenty Elektroniczne s.c. (polska firma
produkuj�ca m.im. ,,Edytor Sterowany Szablonem'' a dostosowalny do
ka�dego DTD).
* [71]comp.text.sgml
* [72]sg...@camk.edu.pl polskoj�zyczna lista dyskusyjna po�wi�cona
zastosowaniom SGMLa
2.7 HTTP
HTTP czyli HyperText Transfer Protocol jest protoko�em typu
klient-serwer warstwy aplikacyjnej (dzia�aj�cym w oparciu o protok�
TCP) s�u��cym do pobierania (i przy u�yciu niekt�rych (w pe�ni
realizuj�cych standard) serwer�w dostarczania) dokument�w
hipertekstowych (najcz�ciej w postaci HTML) a tak�e zbior�w binarnych
takich jak programy albo dokumenty pochodz�ce ze specjalizowanych
edytor�w tekst�w.
Procedura nawi�zywania po��czenia przebiega nast�puj�co:
* Klient przedstawia ��danie pobrania oke�lonego zasobu (w formie:
POLECENIE �cie�ka_do_zasobu protok�
$ telnet www 80
Trying 127.0.0.1...
Connected to localhost.
Escape character is '^]'.
GET /faq.htm HTTP/1.0
(po ��daniu nast�puje linijka wolna - wszystkie przyk�ady s� w
pokazywane w a) wersji HTTP/1.0 b) z niepe�nymi (jeszcze)
nag��wkami klienckimi)
* Na to serwer odpowiada: (o ile ��danie jest realizowalne)
HTTP/1.0 200 OK
Date: Sat, 05 Apr 1997 16:20:50 GMT
Server: Apache/1.1.1
Content-type: text/html
<HEAD><TITLE> Witajcie ;-) </TITLE></HEAD><BODY>
(........ i tak dalej ;-))
* nie zawsze wszystko przebiega tak pomy�lnie. Czasem pomylili�my
URI i zamiast potwierdzenia wys�ania strony, serwer odpowiada:
HTTP/1.0 404 Not found
Date: Sat, 05 Apr 1997 16:29:10 GMT
Server: Apache/1.1.1
Content-type: text/html
<HEAD><TITLE>File Not found</TITLE></HEAD>
<HEAD><H1>File Not found</H1>
The requested URL /pp was not found on this server.
</BODY>
(chyba wszystkie serwery pozwalaj� zmienia� zawarto�� p�l
[73]wy�wietlanych w wypadku b��d�w
Patrz te�:
* [74]Sekcja: Standardy: HTTP
* [75]Sekcja: Tworzenie: HTTP
* [76]WebCompare
* [77]Sekcja: HTTP na W3
* [78]HTTP Made Really Easy [79]James Marchall
* [80]HTTP WG w [81]IETF
2.8 Netscape-HTML i MS-HTML
S� to dialekty (slangi) HTMLa cechuj�ce si� z jednej strony rozmaitymi
rozszerzeniami (extensions) a z drugiej ignorowaniem proponowanych
przez innych (np. cia�a standaryzacyjne, konkurencj�) nowych
mo�liwo�ci np. proponowanych w szkicach dotycz�cych
* [82]obs�ugi r�wna� matematycznych w HTML 3.0
* [83]tabel w RFC 1942
Problem z tymi swoistymi rozszerzeniami polega na tym, �e przez
tworzenie nieprzemy�lanych fakt�w blokuj� one rozw�j j�zyka (trudno
zachowa� sp�jno�� logiczn� struktury dokumentu je�li w ka�dym jego
miejscu mo�e wyst�pi� jakie� polecenie (w tym wypadku chodzi o nikomu
w tej formie nie potrzebny znacznik <CENTER>).
Patrz te�:
* [84]Best Viewed With Any Browser
* [85]MultiBrowesr Compability Paw�a Wi�cka
* [86]Netscape HTML Extensions
* [87]Microsoft Corporation
* Jak nie nale�y robi�: [88]Use of Netscape tags in HTML.
* [89]HTML Bad Style Page
* [90]Top 10 Things NOT to do on a Web Page
2.9 URI, URL, URN
W sieci (zwaszcza przekszta�caj�cej si� z systemu menu (Gopher) do
heterogenicznego hipertekstu), zaistnia�a potrzeba jednoznacznego
identyfikowania zasob�w. Wychodz� temu naprzeciw rozmaitej mocy
,,uniwersalne wska�niki'' (cho� wymieniam je musz� przyzna�, �e nie do
ko�ca rozumiem czym si� r�ni� ;-() :
* URL Uniform Resource Locator
* URI Uniform Resource Indentificator
* URN Uniform Resource Name
* URC Uniform Resource Citation
Tutaj bli�ej om�wi� URL . URL sk�ada si� z w swej pe�nej wersji:
nazwy protoko�u
(a w�a�ciwie odpowiedniego mnemonika)
adresu w�z�a sieci
(czyli nazyw hosta, komputera w sieci)
portu przypisanego danej us�udze
standardowe numery port�w opisane s� w [91]innych dokumentach.
�cie�ki do pliku
(mo�e by� wirtualnej czyli okre�lanej w ustawieniach serwera,
nie za� w fizycznie istniej�cej)
paramentr�w pliku
(wymienianych po znaku " ; " - np. typ pliku w FTP)
opcji zapytania
(przekazywanych jako parametry do program�w, a wymienianych po
znaku zapytania " ? ")
fragmentu, w�z�a w pliku
wymienianych po znaku ,,hasha'' " # ")
czyli:
protok�://u�ytkownik:has�o@host:nr_portu/�cie�ka;parametr_obiektu?zapytanie#w�
ze�
Wida� wi�c, �e w bezpo�rednio w URLu mog� by� u�yte jedynie znaki ze
alfanumeryczne z zestawu ASCII (dost�pno�� wprowadzania) (czyli
{a-Z}{0-9} a tak�e znaki "+", "&", (wykorzystywane przez CGI) "-" i
"%" s�u��cy do zapisywania potrzebych znak�w w notacji szesnastowej
np. %7E znaczy ~ czyli tyld� stosowan� cz�sto jako skr�t dla kont
u�ytkownik�w).
Dost�pne us�ugi opatrzone s� nast�puj�cymi mnemonikami:
file://
odno�nik do zasob�w lokalnych komputera (nie nale�y chyba
u�ywa� w sieci :-) (zalecane je�li chcemy pokaza� jaki� plik
kt�ry musi istnie� na komputerze kilenta (np.
file://localhost/etc/resolv.conf
ftp://
odno�nik do zasob�w dost�pnych za pomoc� protoko�u FTP, z
wariantem ftp://u�ytkownik@... lub ftp://u�ytkownik:has�o@...
(cho� tej ostatniej wersji zdecydowanie nie polecam - o wiele
�atwiej ,,pods�ucha�'' tak przekazywane has�o)
gopher://
odno�nik do zasob�w [92]Gopher`a (standardowy port: 70)
http://
zas�b obs�ugiwany przez serwer [93]httpd (HTTPd) (standardowy
port: 80)
maito:
odno�nik powoduj�cy wys�anie listu pod podany adres (bez // po
dwukropku!!!) (dla wyspecyfikowania tematu listu mo�na
spr�bowa� doda� do komendy <A atrybut TITLE=" Tytu� listu " )
news: nazwa.grupy news:
odno�nik powoduj�cy uruchomienie przegl�darki USENETU (news)
u�ywaj�c domy�lnego serwera, i podanej grupy (ew. okre�lony
artyku� w/g identyfikatora).
telnet:
odno�nik do zdalnego komputera, zazwyczaj u�ywaj�c terminala
VT100 (bez // po dwukropku!!!) (standardowy port: 23)
tn3270:
odno�nik do zdalnego komputera IBM (np. 3090 na plearn.edu.pl)
terminala IBM-3270 (bez // po dwukropku!!!)
wais:
odwo�anie do systemu wyszukiwawczego [94]WAIS
newsrc:
odno�nik do okre�lonego pliku newsrc (jak rozumiem lokalnego)
nntp://
okre�la inny ni� domy�lnie u�ywany serwer news�w (port 119)
Adres komputera mo�e by� podany tak przy u�yciu nazwy zdefiniowanej w
DNS jak i jako numer IP. Numer portu o ile [95]standardowy czyli
opisany w odpowiednim RFC - [96]STD2 mo�e by� pomini�ty. �cie�ka
dost�pu do pliku mo�e ko�czy� si� na nazwie katalogu (o ile w katalogu
tym jest (zdefiniowany w ustawieniach serwera) plik ,,domy�lny''
zwykle o nazwie:
* index.html
* index.htm
* default.htm (to z MS)
jednak wtedy (aby nieco przy�pieszy� operacje - podw�jne odwo�ywanie
si� serweranajpierw do pliku, a potem do katalogu) warto zako�czy�
�cie�k� znakiem / (tzw. slash, ciach).
Parametr pliku jest (w tej chwili) istotny jedynie dla HTTPd.
(+PT)
Patrz te�:
* [97]Sekcja: Standardy: URL
* [98]Beginner's Guide to HTML (Marka Andersena)
* [99]URL Schemes Supported in Lynx
2.10 CGI
CGI czyli Common Gateway Interface jest specyfikacj� ( API -
Aplication Program Interface ) umo�liwiaj�c� komunikacj� przegl�darki
z programami uruchamianymi przez serwer. Pocz�tkowo tworzona przez
zesp� z NCSA, nie doczeka�a si� opisu jeszcze opisu w RFC.
W tej chwili b�d�c nieoficjalnym standardem (pochodz�cym z NSCA httpd,
a implementowanym przez wi�kszo�� dost�pnych serwer�w (nawet tych
nie-Unixowych w postaci tzw. WinCGI)) jest powoli wypierana przez
rozmaite specyfikacje programistyczne poszczeg�lnych serwer�w (firm
produkuj�cych) takie jak NetscapeAPI, MS IIS API, czy Apache CGI/PHF
Patrz te�:
* [100]Sekcja: Interacja
* [101]Sekcja: Bezpiecze�stwo: CGI
* [102]CGI Overview
* [103]CGI reference (VSerwers.com)
* [104]CGI Programmer`s Reference (FAQ) Marca Hedlunda
* [105]CGI Programing FAQ (WDG - htmlhelp.com) Nick Kew
* [106]CGI-resources wi�kszo�� rzeczy potrzebnych do tworzenia
program�w zgodnych z CGI (odsy�acze do specyfikacji, gotowych
darmowych program�w)
* [107]Perl/CGI programming FAQ Shishir Gundavaram and Tom
Christiansen
* [108]news:comp.infosystems.www.authoring.cgi (moderowana)
2.11 VRML
VRML czyli Vitual Reality Modeling Language jest to, wykorzystuj�cy
niekt�re mechanizmy WWW (takie jak httpd, czy URL), j�zyk opisu scen
tr�jwymiarowych oparty na formacie Open Inventor stworzonym przez
Silicon Graphics. Niekt�rzy wi��� z nim du�e nadzieje, uwa�aj�c �e
przekaz graficzny jest �atwiej przyswajalny, ale (przynajmniej dla
mnie) poziom skomplikowania j�zyka, wielko�� plik�w (i brak wyobra�ni
plastycznej) powoduj�, �e jest to raczej przysz�o�� ni�
tera�niejszo��.
Patrz te�:
* [109]VRML 2.0 - Specyfikacja (VRML Architecture Group)
* [110]news:comp.lang.vrml
* [111]VRML Forum (Wired)
* [112]VRML Repository (SDSC)
* [113]VRML 97 (w:) [114](Silicon Graphics)
* Piotr Gawrysiak VRML. Wirtualna rzeczywisto�� w Internecie
Warszawa 1995, 1996; [115]Zak�ad Nauczania Informatyki MIKOM
Wygl�da przyzwoicie - przy czym raczej jako podr�czna �ci�gawka
przy pisaniu skrypt�w (z dyskietk�)
* [116]VRML w Polsce (Instytut Studi�w Spo�ecznych UW)
* [117]AMU-NET's VRML Repository (Administrator: Klaudiusz
Modrzewski)
2.12 Java
Java jest obiektowym j�zykiem programowania stworzonym przez Sun INC.
(zesp� pod kierunkiem Jamesa Goslinga) do sterowania urz�dzeniami
elektronicznymi (,,niekomputerowymi''). Jednym z podstawowych za�o�e�
projektu by�o stworzenie przeno�nego kodu, nie wymagaj�cego powt�rnej
rekompilacji, przy zmianie architektury maszyny na kt�rej program ma
dzia�a�. Powsta�a w ten spos�b tzw. wirtualna maszyny javy - czyli
sztuczne �rodowisko, w jakim dzia�aj� programy, jest (powinnien by�
by�) niezale�na od platformy systemowej, stosowanego systemu
operacyjnego). Dzi�ki przeno�no�ci, wzgl�dnej prostocie, oraz
oczywi�cie promocji ze strony Suna (np. darmowa przegl�darka WWW
HotJava) zyska� sobie do�� powszechny odzew. Pomimo kr�tkiego cyklu
rozwojowego j�zyka (rozpocz�cie realizacji projektu ,,Green''to
kwiecie� 1991, za� �wiatowa premiera Javy i HotJavy to maj 1995 r.)
jest wykorzystywana do wielu r�nych zastosowa�: pocz�wszy od prostych
applet�w (czyli kr�tkich programik�w realizuj�cych pojedy�cze zadania
- zazwyczaj zagnie�d�one w HTMLu) przewijaj�cych tekst u do�u strony,
poprzez stosowanie jako interface do baz danych [118](poprzez Java
DataBase Conetivity) , do pot�nych aplikacji takich jak [119]Corell
Office for Java.
Patrz te�:
* [120]Java @ Sunie
* [121]Java @ SunSite ICM UW
* Artur van Hoff, Sami Shaio, Orcha Starkbuck Sun Microsystems INC
[122]Hooked on JAVA (ISBN 0-201-48837-X) (polskie wydanie: Java
[123]Wydawnictwo HELION (ISBN 83-86718-30-7)
* [124]Addison-Wesley Java Series
* [125]Java na UCI AGH
* [126]Linux: Java CGI HOWTO [127]David H. Silber
2.13 JavaScript
JavaScript (primo voto: Mocha ze stajni [128]Netscape Communication )
jest prostym j�zykiem podobnym do [129]MS VisualBasica, i
interpretowanym bezpo�rednio prze przegl�dark� WWW. Teoretycznie
zyska� akcepta Suna, jednak AFAIK ma tyle wsp�lnego z [130]JAV� co
pierwsze cztery literki w nazwie ;-))).
Patrz te�:
* [131]JavaScript Authoring Guide (Netscape)
* [132]polskie t�umaczenie [133](Paw�a Wimmera i [134]W�odzimierza
Wypycha) [135]kursu JavaScript Stefana Kocha
* [136]David Flanagan [137]JavaScript: the Definitive Guide, Beta
Edition stron 441, cena $30 [138]O`Reily&Associates
2.14 ActiveX
Jest wymy�lon� przez [139]NetManage a usilnie promowan� przez
[140]MicroSoft technologi� pozwalaj�ca na stosowanie obiekt�w OLE w
zastosowaniach sieciowych. Wywodzi si� od ,,dynamicznej wymiany
danych'' w MS Windows, poprzez OLE 1.0 i 2.0, VisualBasicove
komponenty VBX (16-bitowe) przekszta�cone na 32 bity OCX. A handlowa
nazwa OCX to w�a�nie ActiveX. Ale poniewa�:
* OLE jest stosowalne jedynie w MS Windows [TM]
* MS nie dotrzyma� obietnicy wypszczenia na rynek technologii
pozwalaj�cej na u�ycie obiekt�w ActiveX na Unixach (to znaczy: ja
niestety nie mam ani w domu, ani w pracy �adnego Suna, a Unixowa
implementacja A. pono� powsta�a i to jedynie na t� platform�).
* [141]Broadway jest pi�kny i wspania�y, ale jeszcze nie stosowany
(a pono� obs�uguje A.)
* nie posiada tych mo�liwo�ci wsp�pracy z bazami danych co
[142]JAVA
nie nale�y stosowa�
Patrz te�:
* [143]What is ActiveX? (Microsoft)
* [144]NetManage
* [145]http://www.X.org/
* [146]ActiveX Journal
* [147]Active X unoffical Guide
2.15 SSI
SSI czyli Serwer Side Included
Jest prostym mechanizmem dynamicznego tworzenia dokument�w opracowanym
(jak wiele innych, istotnych w paj�czynie technologii) w NSCA. Pozwala
m.in. na:
* do��cznie nag��wk�w i stopek dokument�w
* wprowadzanie daty utworzenia, modyfikacji, wielko�ci pliku
* w��czaniu standardowego wyj�cia z program�w do dokument�w
Wszystkie zlecenia dla dokument�w sk�adanych przez serwer znajduj� si�
w komentarzu SGMLa, tak wi�c w wypadku b��dnego wykonania zlecenia,
pozostaje nam puste miejsce.
Patrz te�:
* [148]NCSA httpd server side includes
* [149]@internet - What's Included in Server Side Includes?
* [150]Parsed Text and Server Side Includes
* [151]Server Side Includes Page
* [152]Server-parsed HTML (server-side includes) and how to use it @
Netscape
2.16 SSL, S-HTTP, Shen (z CERN)
SSL (Secure Socket Layer) - stworzony przez Netscape protok�
bezpiecznej komunikacji mi�dzy klientem a serwerem. Istniej�ce
implementacje: telnet, FTP i - najbardziej rozpowszechnione - HTTP.
SSL zapewnia trzy rzeczy: prywatno�� (po��czenie jest szyfrowane),
autoryzacj� (klient i serwer okre�la swoj� to�samo��) i niezmienno��
(przez sumy kontrolne).
Innymi implementacjami ,,bezpiecznego HTTP serwera'' s�: [153]S-HTTP
(stworzony przez [154]EIT, [155]Terisa Systems, i [156]ComerceNet
u�ywaj�cy szyfrowania danych, nie za� jak w wypadku SSL tworzenia
szyfrowanego kana�u przey�u danych wi�c wymagaj�cy dedykowanego
klienta) i Shen (CERN).
(KravietZ+ZMB)
Patrz te�:
* [157]Sekcja: Serwery: SSL
* [158]SSL Home Page (Netscape)
* [159]Terisa Systems
2.17 ONE i plug-in
ONE czyli Open Network Environment Netscape jest technologi�
(�rodowiskiem programistycznym) pozwalaj�c� �atwiejsze i szybsze
tworzenie dynamicznych, wieloplatformowych aplikacji sieciowych. W
swoich dokumentach NC pisze o tym, �e bazuj� na ,,otwartych,
publicznych standardach dost�pnych na ka�d� platform�''. (Je�li to s�
standardy internetu, to zazwyczaj do�� pokracznie interpretowane... -
jak cho�by rozmaite ,,extentions'' HTMLa).
Plug-In (wtyczka) jest technologi� pozwalaj�c� na rozszerzenie
mo�liwo�ci przegl�darki czytania rozmaitych format�w dokument�w - np.:
Anobe PDF, CorelDraw, rysunki wektorowe, pliki r�nych dziwnych
,,procesor�w tekst�w'', animacje.
Patrz te�:
* [160]Netscape ONE
* [161]lista plug-in�w wg firmy CC
2.18 Cookie
Cookie jest mechanizmem (wymy�lonym przez Netscape) przechowywania
stanu klienta przy kolejnych ��daniach kierowanych do serwera.
Powsta�a te� propozycja przechowywania stanu klienta firmowana przez
IETF (RFC).
Patrz te�:
* [162]Client Side State - HTTP Cookies - Netscape
* [163]RFC 2109 PS D. Kristol, L. Montulli, HTTP State Management
Mechanism, 02/18/1997. (Stron=21) (Format=.txt)
2.19 PERL, awk, C
Practical Extraction and Report Language czasem nazywany jest te� The
Pathologically Eclectic Rubbish Lister (z man perl) jest skryptowym
j�zykiem rozwijanym przez Larrego Walla pozwalaj�cym na �atwe, szybkie
operacje na tekstach, a tak�e (co stanowi jego przewag� nad tak
wspania�ym narz�dziem jakim jest awk (lub gawk )) na dost�p do
wszelkich fukcji systemu. Pozwala nie tylko na rozmaite dzia�ania na
dokumentach w trakcie ich przygotowywania, ale tak�e �atwe i wydajne
tworzenie program�w [164]uruchamianych przez serwer HTTPd
AWK a zw�aszcza gawk s� o wiele prostsze (a zastosowaniach typu
przetwarzanie tekst�w co najmniej r�wnie wydajne). Dodatkow� zalet�
jest to �e nale�y do standardowego wyposa�enia Unixa, a i DOSowe
implementacje s� i �adne (jak na DOSa) i szybkie ;-)
C jest pi�knym, g�upim narz�dziem... do wszystkiego, a zw�aszcza
przetwarzania tekst�w ;-).
Patrz te�:
* [165]CPAN - Comprehensive Perl Archive (Network?)
* [166]Perl Institute
* [167]The Perl Home Page
* [168]Krzysio Leszczy�ski PERL {w:} [169]Linux+ 2/ 3/1997 (ISSN
1427-55-62)
* [170]Programming Perl (the Camel Book)
* [171]Learning Perl (the Lama Book)
* [172]perlWWW
* Thomas Boutell [173]CGI Programing in C & Perl [174]Addison-Wesley
Publishing Comp.INC (ISBN 0-201-42219-0)
* [175]ISO/IEC 9899:1990 C Language
* [176]news:pl.comp.lang.perl
* [177]news:comp.lang.awk
* man perl, man awk
2.20 HyperG, HyperWave
HyperG , a tak�e HyperWave s� pomys�em na rozszerzenie mo�liwo�ci HTTP
o:
* pe�n� (przeszukiwaln�) baz� serwowanych dokument�w (z
,,kolekcji'') (.htz) (wraz z mo�liwo�ci� podzielenia tej bazy na
wiele maszyn)
* wielowariantowo�� dokument�w (po to by wst�pnie zapozna� si� z
tre�ci� serwowany jed dokument tekstowy, do wydruku idzie DVI, lub
PostScript)
* okre�lona stuktura (hierarchia) dokument�w
* serwowanie i pobieranie dokument�w tak w ramach standardu HyperG
jak i standard�w okre�laj�cych WWW.
Patrz te�:
* [178]Kurs Hyper-G [179]Keitha Andrewsa
* [180]archiwa HyperG na SunSite.ICM.edu.pl
* [181]news:comp.infosystems.hyper-g
2.21 HyTime
HyTime czyli Hypermedia/Time-based Structuring Language. jest
przemys�owym, mi�dzynarodowym [182](ISO/IEC 10744:1992) standardem
dystrybucji i tworzenia dokument�w multimedialnych.
Patrz te�:
* [183]Eliot Kimber's HyTime Course
* HyMinder: [184]TechnoTeacher, Inc
* [185]SoftQuad Panorama
2.22 DSSSL, CSS
DSSSL czyli Document Style Semantics and Specification Language jest
specyfikacj� s�u��c� formatowaniu dokument�w SGML. Mo�na w ten spos�b
rozdzieli� ,,znaczeniowe'' ,,tagowanie'' tekstu, od projektowania jego
wygl�du.
Z DSSSL wywodzi si� koncepcja CSS1 czyli Cascading Style Sheets Level
1 b�d�cego (jak dla mnie) pr�b� opanowania rozwoju stosowanego przez
niekt�rych producent�w ,,znakowania typograficznego'' (wielce przy tym
zawodnego bo zale�nego nie tylko od przegl�darki ale i systemu
operacyjnego i innych czynnik�w) czyli np <CENTER>, <BODY
BACKGROUND="red.gif"> i powrotu do HTMLa znaczeniowego. Posiada przy
tym tak prost� (nazwa_opdowiedniego_znacznika_HTML { atrybut_1:
warto��, atrybut_2: warto�� /** komentarz z C **/}) sk�adni�,
elastyczno�� (np. o wiele dok�adniejsze ni�by to by�o mo�liwe w HTMLu
pozycjonowanie element�w, mo�liwo�� automatycznego do��czania arkuszy
z osobnych plik�w), �e stanowi powa�n� konkurencj� dla NHTMLa i innych
wodotrysk�w.
Warty tutaj uwagi jest fakt, �e prawid�owo napisany dokument
HTML/SGML+CSS/DSSSL w wypadku kontaktu z z przegl�dark� nie u�ywaj�ca
,,styli'' (-�w?) powinien by� w dalszym ci�gu czytelny (cho� mo�e
mniej kolorowy i bez nadzwyczajnych efekt�w, zw�asza w wypadku
drukowania).
Patrz te�:
* [186]Sekcja: CSS
* [187]ISO/IEC 10179:1996 Information technology - Processing
languages - Document Style Semantics and Specification Language
(DSSSL) @ Novell
* [188]DSSSL Tutorial [189]Paul Prescod (DSSSL)
* [190]JADE J. Clarka (DSSSL)
* [191]Cascading Style Sheets, level 1 - W3C Recommendation 17 Dec
1996 [192]Hakon Wium Lie [193]Bert Bos
* [194]Positioning HTML Elements with Cascading Style Sheets @ W3C
* [195]WDG CSS1 Reference
* [196]The Evolution of Style Sheets @ webreference.com
* [197]Bert Bos' listing of historical SGML and HTML style proposals
* [198]Cascading Style Sheets Gallery @ Microsoft
2.23 XML
XML czyli eXtensible Markup Language jest uproszczon� specyfikacj�
[199]SGMLa umo�liwiaj�c� tworzenie i dodawanie w�asnych znacznik�w do
dokument�w. Nie ma na celu zast�pienia ani SGMLa ani HTML. Jest (ma
by�) raczej etapem po�rednim - rozszerzeniem mo�liwo�ci o tworzone
niemal ad hoc zestawy znacznik�w.
Pojawi�y si� ju� pierwsze incjatywy jego wykorzystania:
* [200]Microsoft Channel Definition Format maj�cy (we wsp�pracy ze
,,standardowym'' HTMLem) s�u�y� tworzeniu cz�sto uaktualniach
kolekcji dokument�w, lub kana��w informacyjnych pomi�dzy serwerami
HTTPd a stacjami klienckimi - tak zwane kana�y tematyczne. (wi�cej
w [201]Winter)
Patrz te�:
* [202]W3C XML Working Draft
* [203]XML @ textuality.com
2.24 Broadway
Broadway jest opart� na X-Windows technlogi� zdalnego dost�pu do
aplikacji. Jest (w przeciwie�stwie do poprzednich wersji X11)
optymalizowane do pracy w sieciach o niskiej przepustowo�ci, wi�c
mo�liwa jest praca zdalna w sieciach rozleg�ych, lub przez modem.
Patrz te�:
* [204]BroadWay na X.org
2.25 LDAP
Jest uproszczon� wersj� us�ugi s�ownikowej [205]X.500 pozwalaj�cej
lokalizowa� osoby, obiekty w sieci rozproszonej. Rozwijane na
[206]Uniwersytecie Michigan - UMICH
Patrz te�:
* [207]RFC 1777 DS W. Yeong, T. Howes, S. Kille, Lightweight
Directory Access Protocol, 03/28/1995. (stron=22) (Format=.txt)
(Uniewa�nia RFC1487)
* [208]LDAP @ Netscape Communication
* [209]LDAP FAQ @ Stanford
2.26 Unicode
Jest 16 bitowym (z przeciwie�stwie do powszechnie dzi� stosowanych 8
bitowych) systemem kodowania znak�w diakrytycznych maj�cym umo�liwi�
u�ywanie w ramach jednego zestawu znak�w wielu r�nych zestaw�w.
Niekt�re nacje pok�adaj� w nim du�e nadzieje (nareszcie narzucony
standard wybawi nas od 18 ,,standard�w''), inne nie wiedzie� czemu
ignoruj�... ;-)))) A powa�nie: Unicode jest w tej chili obecny raczej
w wewn�trzych (j�drze czy jako� tak) tablicach kodowania w Linuxie,
pono� w M$ NT, ale jeszcze na tereny paj�czyny nie wkroczy�o (g��wnie
z powodu s�abej kompatybilno�ci z innnym normami typu ASCII i
pochodne).
Patrz te�:
* [210]Unicode Consorium
* [211]news:pl.comp.ogonki
* [212]news:comp.text
* The Unicode Standard Ver. 2.0 The Unicode Consortium [213]Addison
Wesley DevelopersPress (ISBN 0-201-48395-9)
* [214]Polska Strona Ogonkowa - cho� wiele tam nie, ma to wierz�, �e
si� co� pojawi. ;-)))
* norma ISO/IEC 10646
3. Standardy i informacje dla Internetu
Internet nie posiada scentralizowanej stuktury. Jednak posiada do��
dobrze udokumentowan� stron� techniczn�. Paradoks? Oczywi�cie. Jak
ca�a sie�. Odpowiednie informacje na temat zasad tworzenia standard�w,
cia� nad nimi (standardami) debatuj�cych itd. mo�na znale�� w
dokumentach wymienionych w cz�ci pierwszej tego rozdzia�u. W
kolejnych paragrafach wymieniam te standardy i specyfikacje kt�re
wydaj� mi si� wa�ne dla rozwoju paj�czyny, pomijaj�c istotne kwestie
np. DNSu, czy szyfrowania (kt�re s� istotne i zamierzam doda� je w
przys�o�ci), czy te� protoko�y trasowania (routingu), zmiany adres�w
przentowych na IP (kt�re s� istotne ale stanowi� raczej wdzi�czny
temat dla FAQ grupy [215]news:pl.comp.networking)
3.1 Dokumenty og�lne - procedury, definicje, zasady zachowania si� w sieci.
* [216]RFC 2000 S J. Postel, "INTERNET OFFICIAL PROTOCOL STANDARDS"
, 02/24/1997. (Liczba stron - 56) (STD 1)
* [217]RFC 1983 I G. Malkin, Internet Users' Glossary 08/16/1996.
(Liczba stron - 62) (FYI 18) (Uniewa�nia RFC1392)
* [218]RFC 1935 I J. Quarterman, S. Carl-Mitchell, What is the
Internet, Anyway? , 04/10/1996. (Liczba stron - 11)
* [219]RFC 1855 I S. Hambridge Netiquette Guidelines 10/20/1995.
(Liczba stron - 21) (FYI 28)
* [220]RFC 2028 BC R. Hovey, S. Bradner, The Organizations Involved
in the IETF Standards Process 10/29/1996. (Liczba stron - 7)
* [221]RFC 2027 BC J. Galvin, IAB and IESG Selection, Confirmation,
and Recall Process: Operation of the Nominating and Recall
Committees 10/29/1996. (Liczba stron - 11)
* [222]RFC 2026 BC S. Bradner, The Internet Standards Process --
Revision 3 10/29/1996. (Liczba stron - 36) (Uaktualnia RFC1602)
(Uniewa�nia RFC1602)
* [223]RFC 1796 BC Huitema, C., J. Postel, and S. Crocker Not All
RFCs are Standards 10/04/1995.
3.2 HTML
* [224]HTML 3.2 Reference Specification W3C Recommendation
14-Jan-1997 Dave Raggett [225]mailto:d...@w3.org
* [226]RFC 1866 PS T. Berners-Lee, D. Connolly, Hypertext Markup
Language - 2.0 , 11/03/1995. (Liczba stron - 77)
* [227]RFC 1867 E E. Nebel, L. Masinter, Form-based File Upload in
HTML , 11/07/1995. (Liczba stron - 13)
* [228]RFC 1942 E D. Raggett HTML Tables 05/15/1996. (Liczba stron -
30)
* [229]RFC 1980 I J. Seidman A Proposed Extension to HTML:
Client-Side Image Maps 08/14/1996. (Liczba stron - 7)
3.3 URL, URI
* [230]RFC 1738 PS T. Berners-Lee, L. Masinter, M. McCahill Uniform
Resource Locators (URL) 12/20/1994. (Liczba stron - 25)
* [231]RFC 1808 PS R. Fielding, Relative Uniform Resource Locators
06/14/1995. (Liczba stron - 16)
* [232]RFC 1700 S J. Reynolds, J. Postel ASSIGNED NUMBERS
10/20/1994. (Liczba stron - 230) (Uniewa�nia RFC1340) (STD 2)
* [233]RFC 1630 I T. Berners-Lee, Universal Resource Identifiers in
WWW: A Unifying Syntax for the Expression of Names and Addresses
of Objects on the Network as used in the World-Wide Web
06/09/1994. (Liczba stron - 28)
* [234]RFC 2017 PS N. Freed, K. Moore, A. Cargille, Definition of
the URL MIME External-Body Access-Type 10/14/1996. (Liczba stron -
5)
3.4 HTTP
* [235]RFC 2068 PS R. Fielding, J. Gettys, J. Mogul, H. Frystyk, T.
Berners-Lee, Hypertext Transfer Protocol -- HTTP/1.1 01/03/1997.
(Liczba stron - 162)
* [236]RFC 1945 I T. Berners-Lee, R. Fielding, H. Nielsen, Hypertext
Transfer Protocol -- HTTP/1.0 05/17/1996. (Liczba stron - 60)
3.5 MIME
*
* [237]RFC 2077 PS S. Nelson, C. Parks, Mitra, The Model Primary
Content Type for Multipurpose Internet Mail Extensions ,
01/10/1997. (Liczba stron - 13)
* [238]RFC 2045 DS N. Freed, N. Borenstein Multipurpose Internet
Mail Extensions (MIME) Part One: Format of Internet Message Bodies
12/02/1996. (Liczba stron - 31) (Uniewa�nia RFC1521)
* [239]RFC 2046 DS N. Freed, N. Borenstein, Multipurpose Internet
Mail Extensions (MIME) Part Two: Media Types 12/02/1996. (Liczba
stron - 44) (Uniewa�nia RFC1521)
* [240]RFC 2047 DS K. Moore, MIME (Multipurpose Internet Mail
Extensions) Part Three: Message Header Extensions for Non-ASCII
Text 12/02/1996. (Liczba stron - 15) (Uniewa�nia RFC1522)
* [241]RFC 2048 BC N. Freed, J. Klensin, J. Postel Multipurpose
Internet Mail Extensions (MIME) Part Four: Registration Procedures
01/28/1997. (Liczba stron - 21) (Uniewa�nia RFC1590)
* [242]RFC 2049 DS N. Freed, N. Borenstein, Multipurpose Internet
Mail Extensions (MIME) Part Five: Conformance Criteria and
Examples 12/02/1996. (Liczba stron - 24) (Uniewa�nia RFC1521)
* [243]RFC 2110 PS J. Palme, A. Hopman, MIME E-mail Encapsulation of
Aggregate Documents, such as HTML (MHTML), 03/12/1997. (Stron=19)
(Format=.txt)
* [244]RFC 2112 PS E. Levinson, The MIME Multipart/Related
Content-type, 03/12/1997. (Stron=9) (Format=.txt) (Anuluje
RFC1872)
3.6 Gopher
* [245]RFC 1436 I F. Anklesaria, M. McCahill, P. Lindner, D.
Johnson, D. John, D. Torrey, B. Alberti, The Internet Gopher
Protocol (a distributed document search and retrieval protocol)
03/18/1993. (Liczba stron - 16)
3.7 VRML
* [246]VRML 1.0 - Specyfikacja
* [247]VRML 2.0 - Specyfikacja (vag.vrml.org)
3.8 Java
* James Gosling, Bill Joy, Guy Stele The Java Language Specification
(ISBN 0-201063451-1)
* Tim Lindholm, Frank Yellin, The Java Virtual Machine Specification
(ISBN 0-20163452-X)
3.9 CGI
* D.R.T.Robinson [248]draft-robinson-www-interface-01.html The WWW
Common Gateway Interface Version 1.1 (15.02.1996)
3.10 UsenetNews i E-Mail
* [249]RFC 822 S D. Crocker, Standard for the format of ARPA
Internet text messages , 08/13/1982. (Pages=47) (Format=.txt)
(Uniewa�nia RFC0733) (STD 11) (Updated by RFC1327, RFC0987)
* [250]RFC 822 S J. Postel, Simple Mail Transfer Protocol ,
08/01/1982. (Pages=58) (Format=.txt) (Uniewa�nia RFC0788) (STD 10)
* [251]RFC 1123 S R. Braden Requirements for Internet hosts -
application and support , 10/01/1989. (Pages=98) (Format=.txt)
(STD 3)
* [252]RFC 1036 M. Horton, R. Adams, Standard for interchange of
USENET messages , 12/01/1987. (Pages=19) (Format=.txt) (Uniewa�nia
RFC0850)
* [253]RFC 2076 I J. Palme Common Internet Message Headers
02/00/1997. (stron 26) (Format=.txt)
3.11 Grafika
* [254]GIF - GRAPHICS INTERCHANGE FORMAT(sm) Version 89a
* [255]JPEG Specification
* [256]RFC 2083 I T. Boutell, PNG (Portable Network Graphics)
Specification Version 1.0 , 01/16/1997. (Liczba stron - 102)
3.12 Wieloj�zyczno�� Sieci
* [257]ISO 639:1988 Language Codes
* [258]ISO 3166:1993 Country Codes
* [259]RFC 1766 PS H. Alvestrand, Tags for the Identification of
Languages , 03/02/1995. (Pages=9) (Format=.txt)
* [260]RFC 2070 PS F. Yergeau, G. Nicol, G. Adams, M. Duerst,
Internationalization of the Hypertext Markup Language 01/06/1997.
(Liczba stron - 43)
* [261]RFC 1815 I M. Ohta Character Sets ISO-10646 and ISO-10646-J-1
08/01/1995. (Liczba stron - 6)
Patrz te�:
* [262]The Official Documents Defining the Web Iana Grahama
* [263]IETF Working Groups
4. Nawigacja
4.1 Paj�czarki
DOS
Wbrew temu co mog�oby si� wydawa� jest ca�kiem du�o przegl�darek
dzia�aj�cych w ,,go�ym'' DOSie (przypominam �e poza MS-DOSem istniej�
i inne systemy dzia�aj�ce w tym trybie, np. [264]Caldera OpenDOS (nb.
nied�ugo ma by� wyposa�ony nie tylko w klienta [265]NetWare, ale i w
stos TCP/IP)). Dost�pne dla DOSa przegl�darki wymienione zosta�y pod
adresem [266]http://www.fdisk.com/doslynx/.
MS-Windows i OS/2
Najprostsz� form� zaopatrzenia si� w przegl�dark� jest zajrzenie do
jednego z archiw�w oprogramowania Winsock:
* [267]The Ultimate Collection of Winsock Software [268](mirrory:
SunSite.ICM i [269]IT.PWaw)
* [270]The CWSApps List Indeks Aplikacji Sieciowych dla Windows
* [271]Papa's Anonymous FTP
i tam mo�na znale�� tak Netscape Navigatora, MS IExplorera, jak i NSCA
Mosaics i wiele, wiele innych.
Unix
O ile UNIX i pochodne do tej pory dominuj� na rynku serwer�w, to
systemem przegl�darek sta� si� [272]MS Windows. Tym nie mniej jest
kilka warto�ciowych produkt�w. Takich jak:
* [273]Arena (W3C i Yggdrasil)
* [274]Amaya (W3C) [275](mirror na SunSite ICM)
* [276]Netscape Navigator (mirror na SunSite.ICM)
* [277]Netscape Communicator (mirror na SunSite.ICM) (istniej� te�
pliki pozwalaj�ce stworzy� ,,polsk�'' wersj� produkt�w
[278]Netscape autorstwa [279]Andrzeja Bagi�skiego)
* [280]niezast�piony Lynx [281](mirror na SunSite.ICM)
* [282]NSCA Mosaic
* [283]Chimera
* [284]MNEMONIC { Multilithic, Non-dependant, Extensible, Modular,
Objective, Network-aware, Internet Client }: w trakcie
powstawania.
W Polsce podstawowym archiwum jest ,,sansajt''
[285]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/
Patrz te�:
[286]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/WWW-HOWTO
.html
Apple
Ci�ko... ci�ko... Niestety daleki jestem od u�ywania ,,mak�wek''. A
szkoda. {Wszelkie oferty opisania narz�dzi dla produkt�w [287]Apple,
oferty sprz�towe itd. mile widziane ;-))) }
Patrz te�:
* [288]http://www.tucows.com/
* [289]http://www.boutell.com/faq/
Inne
[290]http://www.boutell.com/faq/
4.2 Poszukiwanie informacji
Wyszukiwanie w informacji w paj�czynie nadal jest koszmarem z reklamy
Novella: zalew papierem i danymi... Pomagaj� w tym katalogi
tematyczne, przeszukiwarki czy te� specializowane us�ugi dostarczania
informacji.
Katalogi tematyczne
* [291]Wirtualna Polska
* [292]WOW!
* [293]Onet
* [294]PolishWorld
* [295]NASK
* [296]oficjalna Polska Strona [297](po angielsku)
* [298]oryginalna (i pierwsza) Polska Strona na info.fuw.edu.pl
i �wiatowe
* [299]Yahoo
* [300]WWW Virtual Library
* [301]WebCrawler (skromny obj�to�ciowo, za to bardzo starannie
opracowany)
* [302]Galaxy EINET
* [303]http://www.lycos.com/
Przeszukiwarki
* [304]ICMowy serwer archie (PL)
* [305]InfoSeek na ICM (PL)
* [306]AltaVista w TPnet (PL) (po okresie eksperyment�w zamkni�ta
;-(
* [307]Sieciowid (PL) Polski OnLine
* [308]Netoscop (PL) istniej�cy w ramach serwisu sieciowego
[309]CHiPa
* [310]DEC Alta Vista (patrz te�: [311]Telia (PL te�)
* [312]Lycos
* [313]WebCrawler
* [314]World Wide Web Worm
* [315]InfoSeek
* [316]OpenText
* [317]Exite
* [318]HotBot
* [319]DOGPILE (za CW 17/1997)
* i inne ... :-) wi�kszo�� dostawc�w us�ug Internetowych dostarcza
odp. formularzy do wyszukiwania na najpopularniejszych
przeszukiwarkach.
Patrz te�:
* [320]Panorama wyszukiwania w Internecie w Projekcie Winter
Przypominacze, serwisy informacyjne
Istnieje ju� kilkana�cie r�nych specjalizowanych w wyszukiwaniu i
�ledzeniu informacji serwis�w. Cz�sto s� one dost�pne za darmo (czyli
za przeczytanie za��czonych reklam ;-). Nale�� do nich np.:
* [321]http://www.pointcast.com/
* [322]http://www.netmind.com/
Poza tym przy obecnym rozwoju paj�czyny stoimi ju� o krok od miejsca
gdy (np. wykorzystuj�c bibliotek� libwww-perl ka�dy (no... ka�dy
programuj�cy w perlu) b�dzie w stanie przygotowa� w�asnego robota. Ju�
w tej chwili mo�na zaprz�c do sprawdzania nowo�ci odpowiedni program
(np. [323]urlmon zapuszczany w crontabie, za� u�ywaj�c [324]ht:/diga
�ci�ga� strony do lokalnego przeszukiwania. Dlatego te� tak wa�ne
jest, aby uczyni� swoje produkty (dokumenty w HTMLu) bogatymi w
,,metainformacje'' - przy pomocy <META NAME="DESCRIPTION"
CONTENT="OPIS"> lub <LINK REV="TOC" CONTENT="Spis_Tre�ci.html">
4.3 Wieloj�zyczno�� sieci - dlaczego widz� krzaczki?
Dlaczego cz�sto widz� ,,krzaczki'' zamiast polskich liter?
Jest kilka mo�liwo�ci rozwi�zania tego problemu:
* Masz niew�a�ciw� przegl�dark�, tj. nie obs�uguj�c� polskich liter
w standardzie ISO-8859-2. W miar� mo�liwo�ci wymie� j� na co�
innego lub sprawd� czy nie mo�na tego jako� poprawi�:
[325]http://www.agh.edu.pl/ogonki/ .
* Twoja przegl�darka obs�uguje polskie literki, ale ty nic o tym nie
wiesz. Np. nie ustawi�e� w Netscape Navigatorze 3.0 opcji:
Options|Document Ecoding|Central European (ISO-8859-2) i
odpowiedniej czcionki w Options|General_Preferences|Fonts|Latin-2
* Wina le�y po stronie autora strony:
+ ani w nag��wku http: Content-type: text/html;
charset=ISO-8859-2 (np. deklaracj� w pliku mime.types)
+ ani w nag��wku strony przy pomocy komendy <meta
http-equiv="content-type" content="text/html;
charset=iso-8859-2">
+ ani nawet nie u�y� atrybutu LANG=PL w wyra�eniu <BODY ... nie
zadeklarowa� polsko�ci dokumentu, ani nawet u�ywanej strony
kodowej
* po ostatnich poprawkach poczynionych przy pomocy jakiego� dziwnego
edytora (najcz�ciej typu: Zobaczysz_Co�_Innego_Ni�_Inni) wszytkie
polskie literki zosta�y zamienione na tzw. latin-1 entries (np.
ó czyli � - jednakowe w obu standardach) kt�re s�
siedmiobitowymi mnemonikami dla znak�w z zakresu 128-255 zestawu
znak�w ISO-8859-1 (czyli zachodnioeuropejskiego).
* wina le�y po stronie autora strony: u�ywa CP 1250 :-(
Patrz te�:
* [326]Tworzenie wieloj�zyczno��
* [327]Polska Strona Ogonkowa
* [328]W jaki spos�b poprawnie serwowa� polskie dokumenty? Paw�a
Wi�cka
4.4 Przy�pieszanie pracy (W3cache)
Co to jest i dlaczego nale�y u�ywa� W3cache-proxy?
Dlaczego? Przecie� to oczywiste... ;-) Jednym ze skutk�w coraz
gwa�towniejszego rozwoju us�ug WWW jest saturacja ��cz sieci
rozleg�ych. O ile przepustowo�ci ��cz sieci lokalnych i miejskich s�
zwykle nadmiarowe, to ��cza mi�dzynarodowe (znacznie bardziej
kosztowne) stanowi� zazwyczaj w�skie gard�a Internetu. Szybko��
wzrostu zapotrzebowania na pasmo znacznie przekracza wszelkie
mo�liwo�ci inwestycyjne. Analiza ruchu wskazuje przy tym, �e
procentowo coraz wi�kszy udzia� stanowi� w nim transmisje WWW. Polska,
jako jeden z pierwszych kraj�w zbudowa�a struktur� tzw. cache WWW,
kt�ra pozwala na lokalne buforowanie najcz�ciej ��danych dokument�w
WWW, a tym samym:
* zmniejszenie obci��enia ��cz mi�dzynarodowych,
* skr�cenie �redniego czasu dost�pu do informacji,
* zoptymalizowanie wykorzystania ��cz krajowych.
[329]Hierarchia W3cache obejmuje wszystkie wa�niejsze sieci miejskie
oraz dzia�a w bezpo�redniej wsp�pracy z podobnymi projektami poza
Polsk�. W3cache wymienia tak�e informacje z pojedynczymi serwerami
cache tam, gdzie nie istniej� jeszcze struktury og�lnokrajowe. Przy
czym u�ytkownicy takich og�lnopolskich sieci jak TPnet, lub Telebank
powinni ustawi� parametry swojego proxy cache na lokalny cache, a
je�li nie ma (a nie ma) to na w3cache.ICM.edu.pl:8080 jako najbli�szy
sieciowo ich sieciom, nie za� na cache np. krakowskie. (cho� ostatnio
w zwi�zku z zaistnieniem [330]http://w3cache.ICM.edu.pl/ w TPnecie,
powstawaniem ,,lokalnych'' po�acze� TPnetu z NASKnetem (np. w
Krakowie) sytuacja si� zmienia).
(WojSyl+ZMB)
Patrz te�:
* [331]Propagation, Caching and Replication on the Web
* [332]http://w3cache.ICM.edu.pl/
4.5 Praca off-line
W naszej sytuacji, gdy ��cz�c si� lini� telefoniczn� za ka�de trzy
minuty po��czenia trzeba zap�aci� (bagatela) 17 groszy coraz
istotniejsze staj� si� metody zmnieszania koszt�w, przez gromadzenie
dokument�w na dyskach lokalnych.
Eksploracja cache dyskowego
Jest to najprostsza (koncepcyjne ;-) metoda pracy. Mo�a
specjalizowanym programem kopiowa� pliki gromadzone przez przegl�dark�
(w NN w katalogu Cache lub ~/.netscape/cache/, w IE`95 w
c:\windows\Temporary Internet Files) do innych katalog�w (tworz�c przy
okazji indeksy).
* [333]Unmozify na Windowsowej Netszkapy (tak 3.1 jak i 32bit).
* [334]IE lub NN Cache Explorer Marcusa Wolfa dla Windows 95.
* [335]about:cache w prawie ka�dym Netscape Navigatorze.
* [336]NSCA Mosaic potrafi prawie wszystko co przegl�darka powinna
robi�, ma wi�c i wbudowane narz�dzia do eksploracji chache.
Roboty gromadz�ce drzewo dokument�w
Na pierwszy rzut oka jest to wy�mienity pomys�: zatrudni� kogo�, co�
do odwalenia za nas w roboty w czasie najmniejszego obci��enia sieci,
pozwalaj�c nam przej�e� wyniki szukania w wolnej chwili. Ale (o ile
u�ywa si� robota stosuj�cego si� do [337]konwencji - a innych nie
warto nawet uruchania�) rozwi�zanie to ma swoj� wad�: do wielu cz�ci
nie rozmaitych serwer�w masz dost�pu (np. do wyniku dzia�ania katalogu
/cgi-bin/ )
* [338]wget dla Unix�w i Linuxa (z Chorwacji, ale serwer jest do��
s�aby wi�c trasmisja potrafi d�ugo trwa�) (mirror:
[339]SunSite.AUC.DK)
* [340]Lynx powy�ej 2.6 pono� to potrafi... ale jak... nie wiem
(zapewne przy pomocy kombinacji opcji lynx -source -traversal lub
lynx -crawl -traversal
* [341]SurfBot dla Windows
* [342]Teleport Pro Version 1.13 for Windows 95/NT (pono� najlepszy
w tej kategorii)
* [343]WebWracker i Grab-A-Net z ForeFront [344](kopia z Tucows)
* [345]Mosaic potrafi wszystko.
Wsp�lny W3cache
Rozwi�zanie to nale�y do wymagaj�cych troch� wi�kszego doswiadczenia,
ale te� daje (zw�aszcza w powi�zaniu z przeszukiwaniem dokument�w)
najwi�ksze mo�liwo�ci tak wzbogacenia form pracy (np WWWOFLE mo�e
pe�ni� i rol� robota) jak i zaoszcz�dzenia (wp�lne zasoby dla
wszystkich komputer�w, mo�liwo�� monitorowania najcz�ciej
uszcz�czanych miejsc, w przeciwie�stwie do cz�ci robot�w zachowuje (i
utrzymuje) powi�zania mi�dzy dokumentami w sieci i na dysku.
* [346]WWWOFFLE - World Wide Web Offline Explorer dedykowany dla
wsp�u�ytkowania ini telefonicznej (wraz z diald) przez kilka
komputer�w w sieci.
* [347]Squid
* [348]Harvest Project
4.6 Niebezpiecze�stwa - wirusy i inne
Czy u�ywaj�c WWW mog� narazi� si� na zniszecznie zawarto�ci dysku,
b�d� inn� form� destabilizacji pracy komputera?
Oczywi�cie :-(. A powa�nie: o ile masz wy��czon� JAVA, JavaScript,
ActiveX i nie �adujesz plik�w z danymi zawieraj�cymi makroinstrukcje,
PostScript oraz wykonywalnych - nie mo�esz. W pozosta�ych wypadkach:
* pliki MS Worda, MS Excella (i innych program�w mog�cych zawiera�
makroinstrukcje) i wykonywalne - wiadomo - mog� by� zaka�one i to
nie zale�y od medium przesy�owego.
* w Javie i JavaScript znaleziono (w niekt�rych wersjach
implementacjach np.: Netscape Navigatorze 2.0.0) jakie� usterki na
tyle powa�ne, �e pono� zagra�aj�ce bezpiecze�stwu system�w.
* PostScript, TeX i inne programy/dokumenty - mog� zawiera�
niebezpieczne operacje, kt�re pewne przegl�darki mog� pr�bowa�
wykona�: kasowanie plik�w albo ustawienie/zmiana has�a drukarki.
* W wypadku Lynxa istnieje co� takiego (tzw. trusted hosts) co
pozwala wykonywa� polecenia wydawane ze zdalnego komputera na
lokalnym.
Patrz te�: [349]Sekcja: Bezpiecze�stwo WWW
5. Tworzenie og�lnie
5.1 Warunki publikowania
Aby m�c publikowa� potrzeba odpowiedniego typu konta: najlepiej na
komputerze gdzie jest zainstalowany serwer httpd. W wypadku dostawc�w
komercyjnych nale�y wykupi� odpowiedni rodzaj konta. Na wi�kszo�ci
uczelni istnieje mo�liwo�� za�o�enia w�asnej strony w ramach
normalnego konta, i to cz�sto nawet bez ingerencji administratora
(zazwyczaj nale�y za�o�y� w swoim katalogu domowym katalogu
public_html lub www (zwykle jest to ustawialne w pliku srm.conf
dyrektyw� UserDir lub podobn�. . Istnieje tak�e kilka serwer�w
komercyjnych umo�liwiaj�cych publikowanie materia��w niekomercyjnych
bez wnoszenia op�at. Istniej� te� serwery umo�liwiaj�ce ,,darmowe''
us�ugi: e-mail i niekomercyjne publikowanie na WWW. Darmowe tzn. nie
p�acisz firmie, ale za to firma mo�e udost�pnia� (lub w inny spos�b
wykorzystywa�) Tw�j adres innym (co powoduje zalew �mieciem
reklamowym).
* [350]http://free.polbox.pl/
* [351]http://www.pocketpress.com/free/index.html
* [352]http://www.hotmail.com/
* [353]http://www.geocities.com/
i na troch� innych zasadach: [354]QDnet
Patrz te�:
* [355]Darmowe us�ugi w/g Paw�a Wi�cka
* [356]lista dostawc�w Internetu Jarka Rafy
* [357]IPS w Polsce @ Biz.Net
* [358]Lista provider�w Tomka Kokowskiego
5.2 Prawa autorskie
Nale�y przyj��, �e (przynajmniej w wypadku polskich stron) obowi�zuj�
przepisy [359]Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z
04.02.1995 Przy czym (na podstawie art. 1 punkt 1 i punkt 2 ustawy), o
ile autor nie zaznaczy� inaczej wszystkie strony s� domy�lnie
oznaczone jako � b�d� (C) i mo�na podawa� do nich odniesienie, nie
mo�na natomiast ich wykorzystywa� we w�asnej pracy (tj. tre�ci
powi�zanej z form�, poniewa� czystej informacji to ju� nie dotyczy)
bez zgody (najlepiej pisemnej) autora (w�a�ciciela (C)). Ochronie
podlegaj� r�wnie� znaki firmowe (lecz mo�na ich u�y� w celach
informacyjnych).
Nie mo�na jednak popada� w przesad�: ze wgl�du na rodzaj medium nie
mo�na domaga� si� pe�nej integralno�ci i nienaruszalno�ci dzie�a.
* Nie mo�na zakaza� kopiowania dokumentu w jakiejkolwiek formie.
(wystarczy �e przegl�darka musi �ci�gn�� dokument na komputer
lokalny)
* Nie mo�na domaga� si� by dokument zachowa� sw� integralno�� i
identyczno�� graficzn� (bo nie mo�emy wymaga� by� przegl�dany w
zadanych ustawieniach przegl�darki je�li np. zosta� przeskanowany
przez [360]robota , albo jest interpretowany przez przegl�dark�
dla niewidomych (np. z syntezatorem mowy).
Patrz te�:
* �wiat Wiedzy 9/96
5.3 Terminologia
WWW
Wszechnica Wiedzy Wszelakiej {Marka Cara}, paj�czyna ,
site
miejsce w Internecie {Microsoftu} o�rodek w Webie {PC Magazine
PL} w�ze� sieci , serwer
link
odno�nik , odwo�anie {s� te� stanowczo przeze mnie odradzane:
hiperpo��czenie , ��cznik , skr�t
service
us�uga
download
za�aduj , �ci�gnij , zapami�taj
upload
za�aduj na serwer
serwer
serwer , sztafarz
browser
przegl�darka , paj�czarka
applet
?
bookmark
zak�adka
Patrz te�:
* ???
5.4 Wieloj�czyna paj�czyna - polskie znaki diakrytyczne
W jaki spos�b mog� tworzy� poprawne strony z polskimi znakami
diakrytycznymi?
Przede wszystkim nale�y u�ywa� kodowania w ISO-8859-2. Poza tym je�li
nie jeste� administratorem i nie mo�esz spowodowa�, �eby serwer
dodawa� do nag��wka stron z polskimi literami deklaracji typu
dokumentu:
text/html; charset=iso-8859-2
nale�y doda� w nag��wku strony (pomi�dzy <HEAD> i </HEAD>, a przed
<TITLE> ) nast�puj�c� instrukcj�: <META HTTP-EQUIV="content-type"
CONTENT="text/html; charset=iso-8859-2"> nie jest to rozwi�zanie
najbardziej eleganckie: powoduje (na niekt�rych serwerach i z
niekt�rymi przegl�darkami (np. Netscape Navigator) dwukrotne
interpretowanie zawarto�ci dokumentu, nie jest w pe�ni uwzgl�dnione w
specyfikacji HTML. Tym nie mniej dop�ki nie doczekamy si� (b�d�, sami
nie przyczynimy si� ;-) do uznania przez grona normalizacyjne i
producent�w oprogramowania faktu, �e w WWW stosuje si� i inne, poza
anglosaskim zestawy znak�w, pozostaje nam stosowanie p�rodk�w.
Patrz te�:
* [361]Sekcja: Standardy: Wieloj�zyczno��
* [362]Polska Strona Ogonkowa
* [363]Apache - wieloj�zyczny serwer w/g Paw�a Wi�cka
5.5 Jakie formaty plik�w?Czy mog� w Paj�czynie umieszcza� dokumenty winnym
formacie ni� HTML?
Tak. Ale trzeba pami�ta� o tym, aby nie by�y ograniczone tylko do
jednej platformy sprz�towej/systemowej. I dlatego nie nale�y u�ywa�
surowych plik�w MS Worda czy QuattroPro. Warto je prze�o�y� na jaki�
powszechnie uznany standard taki jak PostScript, RichTextFormat, CVS,
PDF, HTML.
Je�li nie jest to mo�liwe? W takim razie nale�y doda� odpowiednie
deklaracje MIME types serwera. Oznaczenia typ�w plik�w znajduj� si� w
[364]comp.mail.mime FAQ
5.6 Dostawca us�ug internetowych Czy na publikowanie czego� w Sieci musz�
mie� jak�� koncesj�?
O ile nie �wiadczysz telekomunikacyjnych us�ug powszechnych, nie
sprzedajesz dost�pu do sieci, ani nie ��czysz sieci w budynkach
mieszkalnych - nie potrzebujesz. Ale to temat na [365]inn� grup�.
6. Tworzenie - HTML
6.1 Zasady sk�adni HTML
HTML jest aplikacj� [366]SGMLa . Sk�adnia dokumentu HTML jest
definiowana przez kombinacj� deklaracji SGML (definuj�cej m.in. zakres
dopuszczalnych znak�w) oraz DTD . Wyra�enia znakuj�ce sk�adaj� si� z
cz�ciej otwieraj�cej a zamykaj�cej. W pierwszej cz�ci jest to
sekwencja
<znacznik>
za� w drugiej jest to
</znacznik>
(< to znak mniejszo�ci za� > to znak wi�kszo�ci i s� to HTML (i w
wi�kszo�ci j�zyk�w opartych na SGMLu) znaki zastrze�one do
znakowania). Po w�a�ciwym poleceniu mog� nast�powa� jego atrybuty
(wraz z warto�ciami)
<znacznik atrybut=wartosc>
Nie s� istotne typowe elementy steruj�ce: spacje, tabulatory, znaki
ko�ca linii (og�lnie znaki o kodzie ASCII poni�ej 32) (s� one zbijane
w jeden). W niekt�rych przypadkach nie jest wymagane zamki�cie
polecenia znakuj�cego.(np.<P>, <LI>) cho� czasem mo�e si� to
nieciekawie sko�czy� (zw�aszcza nie-ko�czenie polece�
,,wymieniaj�cych'' takich jak <UL>, <OL>).
Cz�� przydatnych na codzie� znak�w u�ywanych przez polecenia
znakuj�ce zosta�a zast�piona przez tzw. entries rozpoczynaj�cych si�
od znaczka & (Ampersand):
* < - < - znak mniejszo�ci
* > - > - znak wi�kszo�ci
* " - " - znak cala (stosowany powszechnie jako cudzys��w)
* " " - - znak kr�tkiej spacji
* & - &
* oraz znaki z zakresu powy�ej 127 w tablicy ISO-8859-2 (Latin-1)
W parametrach atrybut�w mog� (bez uj�cia w " lub ') wyst�powa� jedynie
znaki z zakresu a-Z, poza tym kropki, znak my�lnika (przeniesienia).
(wyst�puj� przy tym problemy zwi�zane z literk� � w atrybutach (nawet
uj�t� w cudzys�owy np. <IMG SRC="foo" ALT="���">). Istotna jest
kolejno�� zagnie�dze� znacznik�w (ew. patrz [367]przegl�d sk�adni
Coguara by� mo�e rozwin� z tego kurs HTMLa ;-)
6.2 Najkr�tszy dokument
Wed�ug specyfikacji HTML 3.2 najkr�tszy dokument wygl�da w tak:
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2 Final//EN">
<TITLE>Tytu� dokumentu</TITLE>
cho� zwykle stosuje si�:
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 3.2 Final//EN">
<HTML>
<HEAD>
<META HTTP-EQUIV="Content-type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-2">
<!--komentarz: to polski dodatek, niezyt elegancki -->
<TITLE>Tytu� dokumentu</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
zawarto�� dokumentu
</BODY>
</HTML>
6.3 Podstawowe znaczniki
<HTML>
oznaczenie pocz�tku dokumentu HTML
<HEAD>
sekcja nag��wkowa (definicje dotycz�ce ca�ego dokumentu,
miejsce na wsadzenie informacji o stosowanych stylach,
relacjach mi�dzy dokumentami itd).
<BODY>
sekcja g��wna dokumentu (ca�a reszta ;-)
<TITLE>
tytu� dokumentu
<A>
(od ANCHOR) wymaga co najmniej jednego z dw�ch atrybut�w:
HREF=" [368]URL " lub name="punkt" oraz zako�czenia (to co
znajduje si� pomi�dzy pocz�tkiem a ko�cem wyra�enia stanowi
obszar aktywny po��czenia (czyli trzeba klikn�� myszk� na
tek�cie z wyra�enia aby uruchomi� odno�nik i przenie�� si� do
innego dokumentu).
<LINK>
pozwala na zdefiniowanie zale�no�ci mi�dzy dokumentami.
<META>
wnosi dodatkowe informacje na temat dokumentu.
<STONG>
wyr�nienie
<EM>
wyr�nienie
<H1>
nag��wek 1 stopnia
Patrz te�:
* [369]rekomendacja dla HTML 3.2
* [370]RFC 1886
* [371]opis Wilbura czyli HTML 3.2 autorstwa Gallacusa [372]a tak�e
wersja offline
* [373]WWW FAQ Thomasa Boutella
* [374]Kurs HTML Paw�a Wimmera z Wydawnictwa Lupus
* [375]Panorama HTML z Projektu Winter
* [376]WWWhowto - Jak zrobi� swoja strone WWW? Tomasza Pi�ata (jest
tam te� dzia�aj�cy on-line validating parser HTML Wilbur [377]SWAT
* [378]Trzy, Cztery ! URL, HTML Wojtka Bogusza autora (lub
administratora) m.in. [379]Instalacja i konfiguracja serwera WWW
oraz [380]Polskiej Strony Domowej (w wersji oryginalnej:
[381]http://info.fuw.edu.pl/pl/PolskaHome.html)
* [382]Jak stworzy� w�asn� stron� WWW (Grzegorza W�jcika)
* [383]Jak zrobi� w�asn� stron� WWW (wskaz�wki dla u�ytkownik�w z
PK) (Szymona Soko�a i Grzegorza Muchy)
* [384]Opis polece� j�zyka HTML z przyk�adami Roberta Paj�ka
* [385]KROTKI KURS HTML
* [386]Jak zrobi� swoja w�asn� HomePage ? Andrzeja Borta
* [387]Opis HTML autostwa ,,Statoma'' czyli Tomasza Stankiewicza
* [388]The Bare Bones Guide to HTML kr�tki (15kb) spis wszystkich
komend HTML wraz z netscapizmami (zaznaczonymi)
* [389]Beginner's Guide to HTML z NCSA (autorstwa Marka Andersena)
* [390]Creating HTML Documents (te� NCSA)
* [391]Introduction to HTML Iana Grahama (w��cznie z rozbiorem HTML
2.0 DTD)
* W�odzimierz Macewicz HTML. J�zyk opisu dokumentu hperstekstowego
[392]Zak�ad Naucznia Informatyki ,,MiKOM'' (ISBN 83-7158-035-5)
(do�� dobra �ci�ga do pisania HTML ,,z palca'' jednak brakuje w
niej informacji o SGML, nie do ko�ca jest te� sens opisywa� co
jaka przegladarka akceptuje - cho� kiedy� podoba�o mi si� to)
* [393]HTML Charter - po�wi�cona HTMLowi grupa robocza [394]IETF
6.4 Przydatne wskaz�wki
* gdy tworzysz wi�kszy zestaw dokument�w warto najpierw stworzy�
projekt (w tym graficzny), szablon dokumentu. Nie od rzeczy jest
tutaj u�ycie technologii CSS1 (w celu zapewnienia sp�jnej szaty
graficznej serwisu - a to �e jeszcze nie obs�uguj� jej niekt�re
przegl�darki - nie szkodzi nied�ugo b�d�)
* staraj si� tworzy� dokumenty ,,znaczeniowe'' a ,,wygl�dowe''.
* pami�taj o tym by w dokumencie (niekoniecznie w jego jawnej
cz�ci) znalaz�a si� informacja o:
+ adresie pocztowym autora <link REV="MADE"
HREF="mailto:zie...@digilab.com.pl">
+ dacie aktualizacji,
+ miejscu planowanej publikacji (cho� nie koniecznie trzeba do
tego celu u�ywa� kontrukcji <BASE *>),
+ prawach autorskich (zw�aszcza nie swoich)
* [395]Style guide for online hypetext @ WDG - htmlhelp
* [396]Z�ote zasady dla projektant�w serwis�w @ Winter
* [397]Style Guide for online hypertext @ W3C - Tim BL
6.5 Wsp�praca z przeszukiwarkami
Warto dostosowa� swoje dokumenty do istnienia przeszukiwarek i innych
robot�w przez zdefiniowanie dodatkowej informacji o dokumencie:
kr�tki opis
<META name="Description" CONTENT=" To jest kr�tki opis ">
s�owa kluczowe
<META name="Keywords" CONTENT=" WWW, FAQ ">
informacja o prawch autorskich
<META name="CopyRight" CONTENT=" Ziemek Borowski (GNU v.2.0) ">
informacja o autorze
<META name="Author" CONTENT=" Ziemek Borowski ">
informacja o adresie pocztowym autora
<LINK REV="MADE" HREF="mailto:zie...@digilab.com.pl">
data powstania dokument�w
<META name="Create" CONTENT=" Sat 15 Mar 1997 19:26:58 ">
data ostatniej modyfikacji dokumentu
<META name="Modification" CONTENT="Sat 15 Mar 1997 19:26:58 ">
Patrz te�:
* [398]Opis META
6.6 Dlaczego standardy s� istotne?
Netscapizmami zwie si� popularnie te rozszerzenia akceptowane tylko i
wy��cznie przez przegl�darki firmy Netscape Communications Corporation
, i ostatnio przez MS Internet Explorer, nie zarejestrowane w
oficjalnej specyfikacji (b�d� jej propozycji) j�zyka HTML. Nie nale�y
ich u�ywa� poniewa�:
* nie ma mo�liwo�ci sensownego sprawdzenia parserem/validatorem SGML
takiego dokumentu (zazwyczaj brak jest oficjalnych DTD (i nawet
nieoficjalnych, np. dla IE 3.0, lub NN 3.0) dla takich rozszerze�)
* dokumenty te nie zawsze mog� by� poprawnie wy�wietlane w
przegl�darkach innych producent�w. A HTML b�d�cy (zw�aszcza w
wersjach 2.0 i Wilbur) bardzo ubogim znaczeniowo zastosowaniem
SGML-a, zosta� stworzony po to, by istnia�a wsp�lna, niezale�na od
sprz�tu i systemu platforma informacyjna.
* niekt�re rozszerzenia nie mieszcz� si� w �aden spos�b w sk�adni
istniej�cych DTD HTMLowych ;-) np. te zwi�zane z ramkami...
(FRAMES)
Patrz te�:
* [399]Netscape @ Hall of Shame
6.7 Jak kontrolowa� poprawno�� kodu?
Dlaczego: to chyba oczywiste ka�dy chyba chce �eby rzeczywisty efekt
pokrywa� si� z planowanym, tak treraz jak i w przysz�o�ci, gdy
przegl�darki b�d� np. �ci�lej trzyma� si� standardu. Powszechnie
stosowan� metod� jest ,,r�czne'' sprawdzanie za pomoc� wybranej
dowolnie ,,przegl�darki testowej'' takiej jak np. Lynx, Netscape, lub
MS IE. Jest to dzia�anie co najmniej w�tpliwe: przegl�darka powinna
wy�wietla� wszystkie (nawet z b��dami sk�adniowymi) strony poprawnie,
cho� niekoniecznie zgodnie z intencjami jej autor�w. W�a�ciw� form�
sprawdzania strony jest raczej u�ycie parsera/validatora SGML takiego
jak na przyk�ad [400]SP Jamesa Clarka (dost�pny tak dla DOS (32-ext.)
Win32, jak i UNIXa wraz z odpowiednim [401]DTD dla stosowanego
dialektu HTMLa W wyniku kontroli np.
nsgmls -m /usr/lib/pubtext/catalog -f nazwa.err -o nazwa.out nazwa.htm
powstaje lista b��d�w (przez skierowanie potoku b��d�w do pliku) na
podstawie, kt�rej nale�y ,,r�cznie'' poprawi� dokument. Dopiero potem
warto sprawdzi� w przegl�dace, czy przypadkiem czego� istotnego nie
przeoczyli�my...
Dobr� metod� jest u�ycie jednego z wielu zdalnych weryfikator�w kodu
HTMLa (patrz ni�ej), lub jednego z dost�pnych weryfikator�w
,,lokalnych'':
* [402]weblint (PERL)
* [403]SQ Panorama dla MS Windows
Odradza�bym stanowczo u�ywnie rozmaitych wynalazk�w przyjaznych ale
nie do ko�ca wiedz�cych co to s� na przyk�ad opcje minimalizacji.
Patrz te�:
* [404]Validation-HTML
* [405]Validations Services (WDG)
* [406]A Kinder, Gentler Validator - oparty na nsgmls J. Clarka -
klasyka gatunku.
* [407]SWAT Tomasza (Ponckiego) Pi�ata - bardzo dobre narz�dzie dla
tych kt�rzy tworz� w HTML 3.2
6.8 Ramki? Nie stosowa�!!!
Dlaczego?
* nie odpowiedniego DTD,
* nadal bardzo trudno umie�ci� jak�� stron� w zak�adkach,
* starsze przegl�darki nie akceptuj�,
* �atwo zapomnie� o poleceniu <NOFAMES>
Je�li juz musisz u�ywa� ramek... poczytaj prosz�:
* [408]WDG Introduction to Frames (Gallacusa)
* [409]Frames - Netscape HELPSite
6.9 Pytania r�ne
Czy mog� ukry� kod �r�d�owy dokumentu?
Nie. I bardzo dobrze. Po prostu kod �r�d�owy dokumentu w HTML musi by�
zakodowany bez �adnych ogranicze�, aby mo�na by�o czyta� dokumenty nie
do ko�ca sprowadzone na lokalny komputer.
7. Narz�dzia do tworzenia HTML
Gdy mowa o narz�dziach s�u��cych do kreowania dokument�w w HTMLu
cz�sto trudno doj�� do porozumienia. Cz�� ludzi twierdzi, �e
najlepszym narz�dziem jest... Windowsowy Notatnik . Inni twierdz�, �e
ma za ma�e mo�liwo�ci wyszukiwania i zamiany wi�c zalecaj� Vi;-) S� to
zwolennicy edytor�w poziomu ,,r�cznego'' . S� tacy kt�rzy chcieli by
jednak mie� jak�� form� spomagania tworzenia dokument�w przez
pod�wietlanie sk�adni i mo�liwo�c wybrania z listy dobranych
znacznik�w. Ci s� zwolennikami ,,edytor�w niskiego poziomu'' . S�
jednak te� zwolennicy edytor�w graficznych tzw. WYSIWYG czyli
,,wysokiego poziomu''. Lecz bardzo cz�sto zapomina si� o innego typu
narz�dziach np. konwerterach z innych format�w (w tym SGMLowych)
rozmaitych preprocesorach (zwykle pisanych ,,wieloplatformowo'' w C
lub perlu) u�atwiaj�ch tworzenie du�ych o�rodk�w:
* [410]Orb
* [411]HTXP
* [412]DocuGen czyli ,,Document Preparation Aids for Non-Major
Languages''
* [413]CVS i RCS ;-)
7.1 MS-Windows
Gdy mowa o narz�dziach pomagaj�cych tworzy� dokumenty hipertekstowe w
�rodowisku MS Windows (TM) zawsze mam ochot� stwierdzi�, �e mo�na u�y�
[414]Emacsa lub [415]ViMa . Ale nie tego si� po mnie oczekuje.
Niestety ;-). To co osobi�cie mog� zaleci� to:
* [416]SQ HoToMetaL PRO 3.0 ew. je�li mamy mniej pieni�dzy: [417]SQ
HoToMetaL Free 2.0
* do pewnego typu prac, i ze sporymi zastrze�eniami (natury, mhyyy,
sk�adniowej) [418]MS FrontPage
* [419]TextPad jako dobry, i ,,czysty'' a jednocze�nie
dostosowywalny edytor tekstowy.
* [420]Super NoteTab
* [421]HotDog PRO 3.0
* [422]HomeSiteX 2.5
Odradzam natomiast (zw�aszcza do szybkich poprawek) dobr�
przegl�dark�, ale gorszy edytor: [423]Netscape Navigatora Gold
(zostawia za du�o w�asnego, niepoprawnego, kodu przy ka�dym
zapami�taniu).
Patrz te�:
* [424]The Ultimate Collection Of Winsock Software (bli�ej s�
mirory: [425]Tucows na SunSite i [426]Tucows na PW )
* [427]The CWSApps List - Indeks Aplikacji Sieciowych dla Windows
(mirror w Poznaniu)
* [428]Papa's Anonymous FTP (w Poznaniu)
* [429]www.Windows95.com shareware and freeware
7.2 Unix
Wbrew temu co niekt�rzy m�wi� dla Unixie jest mn�stwo cennych narz�dzi
do edycji HTML (i generalnie SGMLa). Poczynaj�c od spreparowanych pod
k�tem HTML plik�w startowych Vi , [430]ViMa , joe , [431]Emacsa i
[432]XEmacsa, dochodz�c do dedykowanych HTMLowi [433]asWedita i
edytora z [434]Ayamayi (W3C) Istotne s� te� liczne narz�dzia skryptowe
takie jak na przyk�ad [435]WebLint (do kontroli poprawno�ci),
[436]Latex2HTML, [437]SGML-Tools, [438]perlSGML, [439]sdc, oraz
preprocesory takie jak [440]Orb lub [441]HTXp
7.3 Konwersja LaTeX - HTML
System LaTeX jest popularnym (zw�aszcza na uczelniach technicznych)
systemem przygotowywania tekst�w. Maj� one bardzo profesjonalny wygl�d
i niejednokrotnie u�ywane s� do publikacji artyku��w, raport�w i
tekst�w technicznych.
Tekst przygotowany ,,w LaTeXu'' mo�e by� bardzo �atwo (i stosunkowo
�adnie) przet�umaczony. U�y� do tego celu mo�na programu LaTeX2html.
Program wymaga zainstalowanego Perla i interpretuje zar�wno dialekt
LaTeX2.09 jak i LaTeX2e.
Dokumentem w ca�o�ci przet�umaczonym do HTML z LaTeXa za pomoc� tego
programu s� [442]Narz�dzia sieciowe
Nieco mniej elegenckie wyniki daje program TeX2RTF (wbrew nazwie
pozwala on t�umaczy� dokumenty w LaTeXu do jednej z nast�puj�cych
postaci: RTF, HTML, Windows Help).
* [443]LaTeX2html - CTAN
* [444]TeX2RTF - CTAN
A ja nie by�bym sob� gdybym nie skomentowa�: a nie pro�ciej pisa� w
SGML (np. u�ywaj�c LinuxDOC DTD) a potem kowertowa� do: LaTeXa,
GNUinfo, man-a, HTMLa, RTF... (wystarczy jeszcze troch� popracowa� nad
SGML-Tools aby go przystosowa� do w�asnych potrzeb... ;-) Ale czasem
pro�ciej jest pisa� w LaTeXu...
(W.Myszka+ZMB)
8. Tworzenie - grafika
8.1 Istniej�ce formaty graficzne
Istnieje kilka uznanych format�w grafiki s�u��cych do prezentacji w
paj�czynie:
* [445]GIF - stworzony przez [446]CompuServe INC. w 1987 roku
[447](GIF87a) a nast�pnie w 1989 r. zrewidowany [448](GIF89a). W
tej chwili u�ywa si� tej drugiej wersji. Podstawowe cechy GIF�w
to:
+ 256 kolor�w
+ rozdzielczo�� dostosowana do przeci�tnej rozdzielczo�ci
ekranu (72dpi)
+ kompresja z u�yciem [449]LZ (wi�c chyba do�� skuteczna - z
,,wiernym'' odtwarzaniem)
+ mo�liwo�� zdefiniowania jednego z kolor�w jako
prze�roczystego [450](patrz Sekcja: ... Efekty Specjalne)
+ mo�liwo�� sk�adowania w jednym pliku nast�puj�cych po sobie w
okre�lonym porz�dku rysunk�w [451](patrz Sekcja: ... Efekty
Specjalne: Animacje)
* [452]JPEG File Interchange Format (V1.02) nadaj�cy si� bardziej do
zdj�� i obraz�w welobarwnych. Stosuje algorytmy z utrat� danych.
* [453]PNG
* [454]XBM - X BitMap Format
* [455]XPM
* i inne, ale ju� tylko przy pomocy [456]wtyczek (plug-in�w)
Przy czym rozgraniczenie pomi�dzy ,,normalnymi'' formatami a tymi
obs�ugiwanym przez ,,wtyczki'' nie wynika ze standard�w i specyfikacji
technicznych, co raczej z ogranicze� przegl�darek (w zasadzie ka�dy
zarejestowany przez IANA format plik�w, powinien by� w ten czy w inny
spos�b obs�u�ony - cho�by przez zapamietanie obrazka z CorelDraw na
dysku).
Patrz te�:
* [457]Understanding Image File Formats
* [458]W3C Activity: Real-Time Multimedia
* [459]Graphics Format Enciclopediae
8.2 Zasady umieszczania grafiki
* Pami�taj o tym by nie zamieszcza� na stronie startowej wielkich
(tj. razem powy�ej 20 kb) element�w graficznych. Mo�esz tym
odstraszy� (wolne/prze�nione ��cza)
* Pami�taj o atrybucie ALT poleczenia IMG
* Niech grafiki stanowi� drobne urozaicenie tekstu, immanetn� ca�o��
jako ilustracje a nie jako�� sam� w sobie: Patrzcie co potrafi�
zrobi� PhotoShopem
* Staraj si� nie robi� element�w zawieraj�cych napisy jako grafik�.
A nu� kto� to b�dzie chcia� obejrze� na monitorze 21 calowym nie w
formacie 600x800 ;-) Pomijaj�c fakt, �e to uniemo�liwia normalne
indeksowanie takich napis�w (niekt�re roboty nie czytuj� nawet
tego co jest zamieszczone jako ALT ).
8.3 Efekty specjalne
,,Prze�roczyste grafiki''
Aby przygotowa� prze�roczyste grafiki, tj. w kolorze dowolnie
definiowanego t�a lub podk�adu, nale�y zapami�ta� je w formacie GIF
89a
* [460]LView Pro 1.0 dla Windows (lub z mirrora:
[461]http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/ )
* giftrans [462]dla DOSa i/lub [463]UNIX
* [464]zdalna konwersja GIF�w do prze�roczystych
* [465]Transparent/Interlaced GIF Resources
Animacje
Wi�cej informacji na stronie: [466]Animated GIF Resources. Do
tworzenia animowanych rysunk�w mog� s�u�y�:
* [467]Gif Construction Set dla Windows
* [468]WebPaint - shareware dla W95
* [469]GifMerge dla UNIXa
8.4 Pytania r�ne
9. Tworzenie - Java, JavaScript, CGI, SSI
9.1 Po co stosowa� programy w przekazie informacji
Czasem trzeba. I to nie po to by uatrakcyjny� statyczne strony Web a
po to by
* zapewni� dost�p do danych z bazy
* umo�liwi� wyszukiwanie
* zapewni� informacj� zwrotn�
* u�atwi� autentyfikacj�
9.2 Statyczne - dynamiczne
Nie wiem czemu wszelkie pisma m�wi�c o Paj�czynie i Javie pisz� o
statycznych dokumentach HTML i wnoszeniu ruchu do nich... Uwa�am za
haniebn� praktyk� tworzenie lataj�cych ramek, spodk�w i napis�w.
Uwa�am, �e wszelkie stosowanie oprogramowania powinno dotyczy�
sytuacji, gdy dane s� po prostu oprawiane w form� HTMLow�.
9.3 Bazy danych
Jakie s� dost�pne bazy danych mo�liwe do stosowania w Paj�czynie?
Odpowied� brzmni pewnie: wszystkie powa�ne w tej chwili produkowane.
Ale trzeba wybra� jeden produkt. Ja osobi�cie poleca�bym [470]Postgres
na Unixie (a zw�aszcza [471]Linuxie) . Dlaczego?
* d�uga historia (10 lat - pocz�tek prac na zlecenia DARPA i NSF)
* relacyjna
* rozszerzalna
* cechy obiektowe
* dost�p przy pomocy podzbioru SQL
* istnieje interface do WWW
Poza tym niekt�rzy zalecaj�:
* [472]mSQL (cho� baza ta dost�pna jest za darmo jedynie dla
instytucji edukacyjnych),
* [473]miniSQL - T.c.X. Data Konsult
* dost�pny teoretycznie za darmo cho� na dziwnych zasadach
[474]MICRO/CDS/ISIS rodem z UNESCO.
* [475]Oracle
* [476]Essentia
Patrz te�:
* Micha� Mosiewicz Linux i bazy danych {w:} [477]Linux+ 3/1997 (ISSN
1427-55-62)
9.4 Przeszukiwanie
Aby udost�pni� przeszukiwanie swojego serwera mo�na:
instalowa� search-engine
oczywi�cie taka czynno�� wi��e si� z ryzykiem doci��enia maszyny. Ale
czego si� nie robi dla odbiorc�w naszej informacji ;-). Z czego mo�na
wybiera�?
* [478]SWISH
* [479]GlimpseHTTPd [480](kopia na SunSite.ICM)
* [481]ht://Dig [482](RPM na SunSite.ICM)
* [483]freeWais
* [484]Exite (cho� jeszcze nie na Linuxa)
* [485]DEC AltaVista
zmusi� publicznie dost�pne roboty do indeksowania naszych zasob�w
W wypdaku niekt�rych publicznie dost�pnych us�ug przeszukiwawczych
mo�liwe jest zaw�enie poszukiwa� okre�lonej klasy URL. Nic (poza
zdrowym rozs�dkiem i potencjalnym protestem ich w�a�cicieli) nie stoi
na przeszkodzie napisaniu odpowiedniej formatki wyszukuj�cej
u�ywaj�cej np. [486]http://www.hotbot.com/ lub
[487]http://infoseek.ICM.edu.pl:8000 .
9.5 Lataj�ce spodki
W jaki spos�b mam spowodowa� by odbiorcy mojej strony mogli na niej
pogra� w k�ko i krzy�yk?
Nie wiem. Najlepiej by�oby chyba zaprz�c do tego celu Jav�.
Patrz te�:
* ????
9.6 W jaki spos�b mog� zainstalowa� licznik na stronie?
Nie nale�y tego robi� poniewa�, zazwyczaj, liczniki k�ami�, nie
uwzgl�dniaj�c odwo�a� do strony przez Proxy-Cache, powoduj�
niepotrzebne obci��enie serwera (graficzne), i jest przejawem
niepotrzebnego efekciarstwa. Je�li jednak te argumenty s�
nieprzekonuj�ce polecam:
* [488]http://www.webtools.org/counter/
albo skorzystanie z opisu autorstwa Tomasza Pi�ata (sprawdzony jedynie
z NSCA HTTPd 1.4. i dzia�aj�cy na bazie Server Side Include ): nale�y
za�o�y� w katalogu gdzie mamy stron�, do kt�rej chcemy liczy� dost�py
plik .htaccess
AddType text/x-server-parsed-html index.html
AddType application/x-httpd-cgi count.cgi
- gdzie index.html to nazwa tej strony, a count.cgi nazwa pliku
programu licznika (obie linijki powinny by� zako�czone Enterem). Oto
zawarto�� tego drugiego:
#!/usr/bin/perl
open (COUNT,"count") ;
$counter =<COUNT>;
close (COUNT) ;
open (COUNT, ">count") ;
print COUNT +($counter+1) ;
close (COUNT) ;
print $counter;
exit(0) ;
mo�e zaistnie� potrzeba zmiany �cie�ki do PERLa (to jest
#!/usr/bin/perl). Naj�atwiej sprawdzi�, gdzie jest PERL pisz�c:
whereis perl lub which perl Wykonujemy co nast�puje:
touch count
chmod 777 count
chmod 505 .htaccess
chmod 505 count.cgi
W pliku count znajdowa� si� b�dzie liczba odwiedzin. Umieszczamy na
stronie cos takiego:
Te strone odwiedzilo juz
<!-#exec cmd="/usr/bin/perl count.cgi"->
gosci!
Uwaga cenzora: powinno by�:
Te strone pobrano juz <!-#exec cmd="/usr/bin/perl count.cgi"-> razy od dnia
zainstalowania licznika lub jego resetowania.
(TP)
10. Serwery
10.1 Jakie serwery WWW (HTTP) s� dost�pne?Jaki serwer wybra�?
Pytanie rzeka... najlepiej spojrze� na stron� [489]WebCompare gdzie
szczeg�owo opisano (i por�wnano) wi�kszo�� dost�pnych serwer�w WWW.
Ja osobi�cie u�ywam [490]boa - ma�ego, taniego (GNU) i chodz�cego
(niezale�nie od ustawie�) jako nobody nie za� jako root.
Inni preferuj� [491]Apache 1.2b lub 1.1.3 i wcale si� im nie dziwi� -
pot�ne narz�dzie, z do�� �atw� integracj� z bazami danych, opcjami
takimi jak: wirtualny serwer i u�ywane na tyle powszechnie (podobnie
jest z [492]sendmailem ), �e skutecznie przetestowane ( [493]Netcraft
donosi �e Apache stanowi ponad 40% wszystkich u�ywanych w Internecie
serwer�w HTTPd - a nast�pny developer, Microsoft, ma tylko 10%
udzia��w w rynku ;-). A potencjalne niebezpiecze�stwa mo�na zwalcza�
przez zainstalowanie ,,wrapper�w'' i �cian ognia. (wersje 1.2.* -
jeszcze beta - dzia�aj� w trybie HTTP/1.1)
Wartym uwagi produktem (cho� po cz�ci testowym) jest napisany przez
zesp� z [494]W3C serwer [495]Jigsaw (w Javie wi�c naprawd�
wieloplatformowy, a w dodatku jako jeden z pierwszych prawie w pe�ni
realizuj�cy HTTP/1.1).
Ci kt�rzy u�ywaj� w swojej sieci [496]Novella powinni przyjrze� si�
serwerowi [497]YAWN napisanemu w Lublinie przez [498]Artura
Urbanowicza (a pozostali powinni to zobaczy�, cho�by dla dokumentacji)
S� wreszcie tacy, kt�rzy lubi� p�aci� za... co� co mog� otrzyma�
niemal za darmo... Tym polecam { ;-)))) } produkty firm:
* [499]Microsoft (gdy mowa o serwerach mamy do wyboru Personal Web
Serwer , albo Internet Information Serwer )
* [500]NetScape Comunication
* [501]Lotus/IBM i Lotus Notes wraz serwerem HTTP [502]Domino
Patrz te�:
* [503]http://www.webcompare.com/
10.2 Platforma sprz�towa
Oboj�tna... Na pytanie: Jak� platform� sprz�tow� wybra�? odpowied�
brzmi: Nie Unixa, nie MacIntosha, nie MS Windows, a t� na kt�rej si�
najlepiej znasz i kt�rej ufasz... Wa�ne przy tym by by�a to platforma
stabilna (tj. �eby serwer WWW by� dost�pny co najmniej przez 23.5
godziny na dob� ;-).
Patrz te�:
* [504]http://www.webcompare.com/
10.3 Obs�uga b��d�w
O klasie danego serwisu (serwera) decyduje nie tylko to jakie us�ugi
proponuje, ale tak�e to jak sobie radzi z sytuacjami nietypowymi - czy
gdy u�ytkownik �le wpisze adres krzyczy na niego Bad URL , czy te�
stwierdza Chyba si� pomyli�e�. Masz oto skr�cony spis mojej zawaro�ci,
i wybierz prosz�, to czego szuka�e�. Mo�esz tak�e skorzysta� z moich
us�ug wyszukiwawczych
Spos�b reakcji na najbardziej podstawowe b��dy (typu 404: file not
found lub 403: Forbiden mo�na ustawi� w pliku srm.conf (w rodzinie
serwer�w z NSCA).
Patrz te�:
* [505]NCSA httpd
10.4 Implementacja SSL (by KravietZ)
Q: Jak nawi�zuje si� po��czenie SSL?
Podaj�c w URLu protok� "https". Np. [506]https://www.verisign.com/ .
Oczywi�cie, nie z ka�dym serwerem WWW mo�na si� po��czy� przez SSL.
Jednak praktycznie wszystkie serwery maj�ce co� wsp�lnego z zakupami
przez Internet na to pozwalaj�. W Netscape i MSIE bezpieczne
po��czenie jest oznaczane przez z��czenie z�amanego kluczyka w lewym
dolnym rogu ekranu.
Q: Kt�re przegl�darki obs�uguj� SSL?
Z najpopularniejszych: Netscape, MSIE i Lynx 2.7 (od niedawna).
Niestety ameryka�skie prawo nak�ada ograniczenia (ITAR) na eksport
program�w zawieraj�cych zaawansowane algorytmy kryptograficzne, wobec
czego Netscape i MSIE s� rozpowszechniane w dw�ch wersjach:
eksportowej (klucz 40-to bitowy) i ameryka�skiej (128-mio bitowy).
Ostatnimi czasy klucze 40-bitowe kilkukrotnie z�amano dla wykazania
nies�uszno�ci ITAR i nale�y je uznawa� za niepewne.
Oficjalnie wersji 128-mio bitowych nie wolno eksportowa� ze Stan�w,
ale oczywi�cie ju� dawno zosta�o to zrobione i mo�na je sobie �ci�gn��
z Europy.
Lynx-SSL (v2.7) jest dost�pny na razie tylko w postaci RPM�w pod
Redhata (Linux) i u�ywa kluczy 128-mio bitowych. Obs�uga SSL w Lynxie
jest w tej chwili bardzo ograniczona (brak zarz�dzania certyfikatami
lub jakiejkolwiek konfiguracji SSL).
Jest jeszcze jeden program z kluczem 128-mio bitowym - WorkHorse (pod
MS Windows), przeznaczony z za�o�enia do home-bankingu. Z tego powodu
ma s�abo rozbudowane wodotryski i obs�ug� HTMLa, za to bardzo bogate
funkcje zabezpieczania transakcji (PGP, PEM, ECheque, SSL) i inne,
r�wnie interesuj�ce.
Wszystkie wymienione programy mo�na �ci�gn�� z
[507]ftp://ftp.replay.com/pub/replay/pub/ (Holandia) lub z mirrora na
[508]ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/replay/ Na obu serwerach mo�na
te� sobie wypr�bowa� po��czenie SSL.
Q: Jak postawi� bezpieczny serwer WWW?
Trzeba uruchomi� serwer WWW z wbudowan� obs�ug� SSL, wygenerowa�
klucze dla serwera i kupi� (lub wygenerowa� sobie) dla nich certyfikat
od jednej z zajmuj�cych si� tym firm CA (certyfying authorities).
Koszt tej operacji zaczyna si� od ok. 100 USD.
Je�li chodzi o serwer, to poza kilkunastoma komercyjnymi istnieje
darmowe Apache-SSL, opieraj�ce si� o tak�e darmow� implementacj� SSL -
SSLeay. SSLeay obs�uguje klucze 128-mio bitowe i ma wszystkie funkcje
generowania oraz certyfikacji kluczy tak, �e mo�na zosta� swoim
w�asnym CA.
Na Apache-SSL jest oparte s� popularne komercyjne serwery Stronghold
oraz Sioux.
Certyfikat dla serwera mo�na sobie wygenerowa� samemu przy u�yciu
SSLeay (czyli zosta� swoim w�asnym CA), ale wi��� si� z tym
niedogodno�� opisana w nast�pnym pytaniu. Decyduj�c si� na komercyjny
serwer nale�y si� dok�adnie dowiedzie� czy nie jest on obj�ty
ograniczeniami eksportowymi, �eby nie kupi� kota w worku (czyli
serwera obs�uguj�cego klucze max. 40-to bitowe).
Q: Czy wszystkie przegl�darki akceptuj� wszystkie certyfikaty?
Nie. Najpopularniejszym - i jednym z najdro�szych CA - jest
[509]Verisign . Jego certyfikaty akceptuj� wszystkie wersje Netscape i
MSIE. Netscape od wersji 2.0 przyjmuje certyfikaty nieznanych sobie
CA, po zatwierdzeniu przez u�ytkownika. MSIE 3.0 jest ,,m�drzejsze'' i
czego� takiego nie pozwala robi�.
Obecnie najta�szym CA jest [510]Thawte Consulting , kt�ra bierze za to
100 USD i jej certyfikaty s� rozpoznawane przez wszystkie
przegl�darki. Thawte certyfikuje tak�e Apache-SSL.
10.5 Strony na has�o
W danym katalogu nale�y umie�ci� plik .htaccess o zawarto�ci:
AuthName this page
AuthType basic
AuthUserFile /home/looser/.htpasswd
AuthGroupFile /dev/null
<Limit GET PUT>
require user secret
</Limit>
opis do kodu:
* tekst ,,this page'' mo�na zast�pi� czymkolwiek.
* /dev/null z AuthGroupFile nale�y zast�pi� nazw� pliku (o ile
chcemu stworzy� grup�)
* plik wymieniony w AuthUserFile powinien znajdowa� si� w katalogu
domowym u�ytkownika, nie za� w public_html lub innym powszechnie
dost�pnym.
Has�a dodaje si� odpowiednim programem:
htpasswd -c /home/looser/.htpasswd secret (-c je�li tworzymy nowy
plik) htpasswd jest w dystrybucji NCSA i Apache, w katalogu support .
W przypadku gdy u�ytkownik�w ma by� wi�cej ni� kilkudziesi�ciu, nale�y
przej�� na format DB lub DBM. Przeszukiwanie plik�w DB i DBM jest
znacznie szybsze ni� zwyk�ego tekstowego .htpasswd . Ustawienia s�
analogiczne, tylko �e zamiast zbioru funkcji Auth* mamy AuthDB* lub
AuthDBM* i do zarz�dzania
10.6 Wirtualny serwer
W bardzo wielu przypadkach istnieje potrzeba wykorzystania jednego
komputera do obs�ugiwania informacji dostarczonych przez kilku r�nych
klient�w. Problem mo�na rozwi�za� na kilk r�nych sposob�w:
1. Informacje ka�dego klienta umieszczamy w innej kartotece i
propagujemy odsy�acze:
* [511]http://www.nasz.serwer.com.pl/klient1/
* [512]http://www.nasz.serwer.com.pl/klient2/
* ...
* [513]http://www.nasz.serwer.com.pl/klientN/
2. Informacje umieszczamy w osobnych kartotekach i uruchamiamy kilka
serwer�w http; ka�dy korzystaj�cy z innego portu. Odsy�acze b�d�
wygl�da�y w�wczas tak:
* [514]http://www.nasz.serwer.com.pl:8001/ dla klient1
* [515]http://www.nasz.serwer.com.pl:8002/ dla klient2
* ...
* [516]http://www.nasz.serwer.com.pl:800n/ dla klientn
lub je�eli zarejestrujemy w DNS jako aliasy dla naszego serwera nazwy
www.klient1.com.pl, ... , www.klientn.com.pl
* http://www.klient1.com.pl:8001/ dla klient1,
* http://www.klient2.com.pl:8002/ dla klient2
* ...
* http://www.klientn.com.pl:800n/ dla klientn
Rozwi�zania oba s� bardzo proste, ale niezbyt eleganckie. Klient mo�e
domaga� si� wyst�powania pod w�asn� nazw� i nie godzi� si� na �adne
"dopiski". W takiej sytuacji musimy uruchomi� "serwery wirtualne".
Musimy:
* mie� n wolnych numer�w IP,
* zarejestrowa� serwery www.klient1.com.pl, ... , www.klient.com.pl
u�ywaj�c tych numer�w
* zdoby� odpowiednie oprogramowanie [517]serwera pozwalaj�cego na
jednym komputerze obs�u�y� kilka r�nych adres�w. Na przyk�ad
[518]Apache.
* spowodowa�, by komputer rozpoznawa� jako swoje w�asne wszystkie
powy�sze adresy. Mo�na to (lub nie mo�na) zrealizowa� na kilka
r�nych sposob�w. Zale�y to od konkretnej wersji systemu
operacyjnego i jest poza zakresem zainteresowania niniejszego FAQ.
Najelegantszym rozwi�zaniem jest zainstalwanie w komputerze kilku
wirtualnych interfejsow sieciowych. Najmniej eleganckim -
zainstalowanie kilku kart sieciowych :-)
* odpowiednio skonfigurowa� i uruchomi� serwer WWW.
W ostatecznym uk�adzie sytuacja b�dzie wygl�da� tak: na naszym
komputerze b�dzie pracowa� jeden serwer www, kt�ry, w zale�no�ci od
tego do jakiego adresu "zapuka" klient serwowa� b�dzie inny zestaw
informacji...
Aby doda� alias IP w Linuxie wystarczy (przy odpowiednio skompilowanym
j�drze) wyda� polecenie: /sbin/ifconfig eth0 alias www.klient1.com.pl
Patrz te�:
*
[519]http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/V
irtual-Web
* [520]wirtualny serwer w NCSA
* [521]wirtualny serwer w Apache
(Myszka+ZMB)
10.7 Robot exlusion
Nale�y pogodzi� si� z istnieniem rozmaitych robot�w w paj�czynie ;-).
To dzi�ki nim mo�na przeszukiwa� paj�czyn�, to dzi�ki nim mo�liwe jest
tworzenie indywidualizowanych us�ug dostarczaj�cych informacje a nie
dane, wreszcie sprawdzanie powprawno�ci powi�za� pomi�dzy dokumentami.
A to �e czasem maj� ochot� �cign��, dynamicznie tworzone strony, albo
rozmaite niepowo�ane zasoby (jak na przyk�ad nieopatrznie
,,ods�oni�ty'' katalog z wszystkimi RFC?) Jest na to rada. Ju� w
pocz�tkach WWW (czyli w lipcu 1994 r. ;-) zosta� opracowany
nieformalny standard for Robot Exclusion do kt�re stosuj� si�
[522]wszystkie ,,przyzwoite'' roboty. Opiera si� on na sprawdzaniu
przez robota istnienia pliku [523]/robots.txt zawieraj�cego polecenia:
* User-agent: (jako parametr [524]nazwa robota * znaczy - wszystkie)
* Disallow: /nazwa/zasobu (je�li bez nazwy znaczy, �e robot mo�e
indeksowa� wszystko)
. Poza tym istniej� (jeszcze niezbyt powszechnie uznane) zakl�cia
<META takie jak np <META name="robots" CONTENT="NOINDEX">
Patrz te�:
* [525]http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html
* [526]The Standard for Robot Exclusion
* [527]Standard for Robot Exclusion Revised
* [528]Hypertext Links in HTML - W3C Working Draft
11. Bezpiecze�stwo WWW
Trzy podstawowe rady:
* czytaj [529]CERT Advisories (mirror: [530]SunSite.ICM)
* uruchamiaj jedynie tu us�ugi kt�re s� niezb�dne
* staraj si� uruchamia� daemony z jak najmniejszymi uprawnieniami
(najlepiej jako nobody )
* [531]The World Wide Web Security FAQ [532]Lincoln D. Stein
* [533]Almost Everything You Ever Wanted To Know About Security
(FAQ)
* [534]CERT/CC
* [535]NASK CERT ;-)
11.1 Java
Teoretycznie w [536]Jav� (podobnie jak w [537]ActiveX wbudowane s�
mechanizmy ograniczaj�ce mo�liwo�ci destabilizacji pracy systemu.
Jednak nie ma oprogramowania bez b��d�w. Wi�c najlepiej (na codzie�)
wy��czy� we w�asnej przegl�darce mo�liwo�� interpretowania obiekt�w
JAVY i ActiveX
Patrz te�:
* [538]The World Wide Web Security FAQ [539]Lincoln D. Stein
* [540]JavaSoft Security Forum
* [541]IE Bugs
* [542]Java Security: From HotJava to Netscape and Beyond Drew Dean,
Edward W. Felten, and Dan S. Wallach.
11.2 CGI
Patrz te�:
* [543]Safe CGI FAQ
* [544]CGI Security Tutorial
* [545]CGI Security Tutorial
11.3 Serwery
Patrz te�:
* [546]Serwer Security - NCSA [547]IETF - HTTPd Security WG
12. Dzi�kuj�:
* [548]Rafa�owi Maszkowskiemu za uwagi i zapuszczenie robota
wysy�aj�cego tekst na grup� pl.comp.www
* [549]Markowi B�czkowi za miejsce w paj�czynie
* [550]Grzegorzowi Staniakowi za cenne uwagi (zw�aszcza o SGMLu)
* [551]Piotrowi T�czy�skiemu za tropienie b��d�w i b��dzik�w (nie
tylko merytorycznych)
* [552]Arturowi Czechowskiemu
* [553]Wojciechowi Myszce za uwagi i podej�cie do problem�w polskiej
Sieci ;-)
* [554]Paw�owi Wi�ckowi za informacje o serwerach, ViMie i
[555]Linux Debian/GNU...
* [556]Wojtkowi Sylwestrzakowi za W3 cache i fragmenty tekstu mu
po�wi�cone.
* [557]Jerzemu Pankiewiczowi za uwagi
* [558]Tomaszowi (Ponckiemu) Pi�atowi za fragment o licznikach, URLe
i wiele innych rzeczy ;-)
* [559]Marcinowi Cie�lakowi za uwagi
* [560]Bogus�awowi Friesowi
* [561]Jaros�awowi Zieli�skiemu za cenne uwagi i
[562]http://winter.it.com.pl/
* [563]Paw�owi Krawczykowi (KravietZ) za fragmenty tekstu po�wi�cone
SSL i ograniczaniu dost�pu do serwera.
* [564]Paw�owi Wimmerowi za Kurs HTMLa i niezrozumia�e uwielbienie
dla Windy
* [565]Krzysiowi Leszczy�skiemu za list� [566]sg...@camk.edu.pl
* [567]Linusowi Torvalds :-) za Linuxa
* [568]Free Software Foundation za GNU Public Licence (GPL) v. 2.0
* [569]Charlesowi F. Goldfarb za SGML
* [570]Timowi Berners-Lee za pomys� paj�czyny...
* pracuj�cym nad [571]SGML-Tools
+ [572]Tees A. de Groot
+ [573]Ulrich Windl
+ [574]Tom Gordon
+ [575]Matt Welsh
+ [576]Greg Hankins
+ i innym kt�rzy wnie�li we� sw�j wwk�ad
* [577]Bramowi Moolenaarowi za ViMa a zw�aszcza wersj� 4.x.
* [578]Jimowi Clarkowi za [579]SP
* [580]Tillmannowi Steinbrechergowi za [581]UNTGZ
References
1. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.htm
2. http://www.QDnet.pl/%7EZiemBor/pl.comp.www/faq.htm
3. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html
4. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/wwwfaqpl.txt
5. http://www.digilab.com.pl/pcw/wwwfaqpl.tgz
6. http://www.digilab.com.pl/pub/tar.gz/untgz094.zip
7. mailto:zie...@digilab.com.pl
8. news:pl.comp.www
9. news:pl.anwsers
10. http://www.digilab.com.pl/~ziembor/
11. news:pl.comp.www
12. news:pl.comp.www
13. news:pl.comp.lang.java
14. news:pl.listserv.polip
15. news:pl.comp.ogonki
16. http://www.DejaNews.com/
17. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/
18. http://web1.dejanews.com/forms/dnsetfilter.html
19. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#nawigacja-katalogi
20. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#nawigacja-przeszukiwarki
21. news:pl.comp.www
22. news:pl.internet.nowosci
23. http://zeus.polsl.gliwice.pl:9999/FAQ/polip.html
24. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-url
25. http://spam.abuse.net/spam/
26. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#html-kursy
27. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1462.txt
28. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-infostrada
29. http://www.isoc.org/
30. http://www.psi.org.pl/
31. http://www.internic.net/
32. http://www.cto.us.edu.pl/eleminte/ei.html
33. http://www.ict.pwr.wroc.pl/doc/iwpl/
34. http://www.agh.edu.pl/opisy.html
35. http://www.gumbeers.elka.pg.gda.pl/WA/KTI/
36. http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/tool.html
37. http://www.eff.org/pub/Net_info/EFF_Net_Guide/Other_versions/Polish/
38. http://winter.it.com.pl/intranet.htm
39. http://www.intranetjournal.com/
40. http://intrack.com/intranet/
41. http://home.netscape.com/comprod/at_work/white_paper/intranet/
42. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-www
43. http://winter.it.com.pl/2e1a.htm
44. ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/fido/pracamgr.zip
45. http://www.ispo.cec.be/
46. http://shum.cc.huji.ac.il/jcmc/rudybib.html
47. http://www.iitf.doc.gov/
48. http://www.digilab.com.pl/%7Eziembor/internet/
49. http://www.is.uw.edu.pl/
50. http://www.w3.org/pub/WWW/
51. http://www.boutell.com/faq/
52. http://www.eit.com/goodies/www.guide/
53. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-sgml
54. http://www.cern.ch/CERN/WorldWideWeb/WWWandCERN.html
55. http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/
56. http://htmlhelp.com/
57. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#html
58. http://www.hwg.org/
59. http://www.sil.org/sgml/
60. http://www.gca.org/publicid/
61. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-dsssl
62. http://www.SGMLsource.com/
63. http://www.sil.org/sgml/
64. http://www.SGMLopen.org/sgml/docs/getstart.htm
65. http://itrc.uwaterloo.ca/%7Eengl210e/BookShelf/Tutorials/SGML/
66. mailto:papr...@calum.csclub.uwaterloo.ca
67. http://www.omnimark.com/resources/white/dec/
68. http://sable.ox.ac.uk/ota/teip3sg
69. http://info.fuw.edu.pl/%7Eksiezyk/sgml.html
70. mailto:M.O...@Litterae.com.pl
71. news:comp.text.sgml
72. mailto:sgml-r...@camk.edu.pl
73. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-bledy
74. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-http
75. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery
76. http://webcompare.iworld.com/
77. http://www.w3.org/pub/WWW/Protocols/
78. http://www.jmarshall.com/easy/http/
79. mailto:ja...@jmarshall.com
80. http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/http/
81. http://www.ietf.org/
82. http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html3/
83. http://ds.internic.net/rfc/rfc1942.txt
84. http://server.berkeley.edu/~cdaveb/anybrowser.html
85. http://la.ists.pwr.wroc.pl/~coven/tech/mbc.html.po
86. http://home.netscape.com/assist/net_sites/html_extensions.html
87. http://www.microsoft.com/
88. http://www.phone.net/%7Emwm/Netscape/
89. http://www.earth.com/bad-style/
90. http://cast.stanford.edu/cast/www/donts.html
91. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-url
92. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-gopher
93. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-http
94. http://www.ict.pwr.wroc.pl/cgi-bin/tswais
95. file://localhost/etc/services
96. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1700.txt
97. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-url
98. http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html
99. http://www.crl.com/%7Esubir/lynx/lynx_help/lynx_url_support.html
100. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#interakcja
101. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#bezpieczenstwo-cgi
102. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/cgi/
103. http://www.vservers.com/reference/cgi.html
104. http://www.best.com/%7Ehedlund/
105. http://htmlhelp.com/faq/cgifaq.html
106. http://www.cgi-resources.com/
107. http://www.perl.com/perl/faq/perl-cgi-faq.html
108. news:comp.infosystems.www.authoring.cgi
109. http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/
110. news:comp.lang.vrml
111. http://vrml.wired.com/
112. http://www.sdsc.edu/vrml/
113. http://vrml.sgi.com/vrml97/courses/compel/
114. http://www.sgi.com/
115. http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/
116. http://andante.iss.uw.edu.pl/obuz/vrmlp/index.html
117. http://math.amu.edu.pl/ftp/windows/
118. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#interakcja-bazy_danych
119. http://officeforjava.corel.com/
120. http://java.sun.com/
121. http://SunSite.ICM.edu.pl/java/
122. http://www.javasoft.com/hooked/
123. http://www.helion.com.pl/
124. http://www.aw.com/devpress/
125. http://arrow.uci.agh.edu.pl/%7Ejava/index-p.html
126. http://www.orbits.com/software/Java_CGI.html
127. mailto:d...@orbits.com
128. http://home.netscape.com/
129. http://www.microsoft.com/
130. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-java
131. http://home.netscape.com/eng/mozilla/Gold/handbook/javascript/index.html
132. http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm
133. mailto:pawel....@lupus.waw.pl
134. http://epublica.pol.pl/
135. http://rummelplatz.uni-mannheim.de/%7Eskoch/js/script.htm
136. http://www.imastudios.com/
137. http://www.ora.com/
138. http://www.ora.com/
139. http://www.netmanage.com/
140. http://www.microsoft.com/activeplatform/default.asp
141. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-broadway
142. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-java
143. http://www.microsoft.com/activex/actx-gen/awhatis.asp
144. http://www.netmanage.com/
145. http://www.X.org/
146. http://www.folkarts.com/journals/activex/
147. http://www.shorrock.u-net.com/
148. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/docs/tutorials/includes.html
149. http://www.dnai.com/%7Ethomst/
150. http://hopf.math.nwu.edu/docs/parse.html
151. http://www.sigma.net/tdunn/ssi/
152. http://help.netscape.com/kb/server/960513-109.html
153. http://www.commerce.net/
154. http://www.eit.com/
155. http://www.terisa.com/
156. http://www.commerce.net/
157. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-ssl
158. http://home.netscape.com/newsref/std/SSL.html
159. http://www.terisa.com/
160. http://developer.netscape.com/library/one/
161. http://www.medianet.com.pl/%7Ecc/
162. http://home.netscape.com/newsref/std/cookie_spec.html
163. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2109.txt
164. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-cgi
165. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CPAN/
166. http://www.perl.org/
167. http://www.perl.com/perl/
168. mailto:ch...@camk.edu.pl
169. http://www.Linux.com.pl/
170. http://www.ora.com/catalog/pperl2/
171. http://www.ora.com/catalog/lperl/
172. http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlWWW/
173. http://www.boutell.com/cgibook/
174. http://www.aw.com/devpress/
175. http://www.iso.ch/cate/d17782.html
176. news:pl.comp.lang.perl
177. news:comp.lang.awk
178. http://www.iicm.edu/hgcourse/
179. mailto:kand...@iicm.edu
180. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Hyper-G/
181. news:comp.infosystems.hyper-g
182. http://www.iso.ch/cate/d18834.html
183. http://www.drmacro.com/
184. http://www.Techno.com/
185. http://www.softquad.com/panorama/viewer/
186. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#grafika-css
187. http://occam.sjf.Novell.com:8080/dsssl/dsssl96
188. http://itrc.uwaterloo.ca/%7Epapresco/dsssl/tutorial.html
189. mailto:papr...@calum.csclub.uwaterloo.ca
190. http://www.jclark.com/jade/
191. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/REC-CSS1
192. mailto:how...@w3.org
193. mailto:be...@w3.org
194. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-positioning
195. http://htmlhelp.com/reference/css/
196. http://webreference.com/dev/style/evolution.html
197. http://grid.let.rug.nl/%7Ebert/Stylesheets/
198. http://www.microsoft.com/opentype/css/gallery/
199. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-sgml
200. http://www.microsoft.com/standards/
201. http://winter.it.com.pl/
202. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-xml
203. http://www.textuality.com/xml/
204. http://www.X.org/consortium/broadway.html
205. http://x500.ICM.edu.pl/
206. http://www.umich.edu/%7Ersug/ldap/
207. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1777.txt
208. http://home.netscape.com/newsref/ref/ldap.html
209. http://www-leland.stanford.edu/group/networking/directory/x500ldapfaq.html
210. http://www.unicode.org/
211. news:pl.comp.ogonki
212. news:comp.text
213. http://www.aw.com/devpress/
214. http://www.agh.edu.pl/ogonki/pl.html
215. news:pl.comp.networking
216. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2000.txt
217. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1983.txt
218. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1935.txt
219. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1855.txt
220. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2028.txt
221. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2027.txt
222. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2026.txt
223. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1796.txt
224. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/REC-html32.html
225. mailto:d...@w3.org
226. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1866.txt
227. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1867.txt
228. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1942.txt
229. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1980.txt
230. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1738.txt
231. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1808.txt
232. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1700.txt
233. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1630.txt
234. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2017.txt
235. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2068.txt
236. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1945.txt
237. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2077.txt
238. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2045.txt
239. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2046.txt
240. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2047.txt
241. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2048.txt
242. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2049.txt
243. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2110.txt
244. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2112.txt
245. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1436.txt
246. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/3d/VRML.spec
247. http://vag.vrml.org/VRML2.0/FINAL/
248. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/internet-drafts/
249. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc822.txt
250. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc822.txt
251. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1123.txt
252. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1036.txt
253. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2076.txt
254. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/
255. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/
256. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2083.txt
257. http://www.cm.spyglass.com/unicode/Languages.html
258. http://www.cm.spyglass.com/unicode/Countries.html
259. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1766.txt
260. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc2070.txt
261. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/rfc/rfc1815.txt
262. http://www.utoronto.ca/webdocs/Official/overview.html
263. http://www.ics.uci.edu/pub/ietf/
264. http://www.caldera.com/
265. http://www.Novell.com.pl/
266. http://www.fdisk.com/doslynx/
267. http://www.tucows.com/
268. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/
269. http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
270. http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html
271. ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/
272. http://www.microsoft.com/
273. http://www.yggdrasil.com/Products/Arena/
274. http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/
275. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/amaya/
276. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/netscape/navigator/3.01/unix/
277. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/netscape/communicator/
278. http://disneyland.mif.pg.gda.pl/%7Eabagi/Netscape_pl/
279. http://disneyland.mif.pg.gda.pl/%7Eabagi/
280. http://lynx.browser.org/
281. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/lynx/
282. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/ncsa/Mosaic/
283. http://www.unlv.edu/chimera/
284. http://oloon.student.utwente.nl/~mnemonic/
285. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/
286. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/WWW-HOWTO.html
287. http://www.apple.com/
288. http://www.tucows.com/
289. http://www.boutell.com/faq/
290. http://www.boutell.com/faq/
291. http://wp.cnt.pl/
292. http://www.wawa.wow.pl/
293. http://www.optimusnet.pl/
294. http://www.polishworld.com/
295. http://www.nask.pl/Resources/
296. http://www.polska.pl/
297. http://www.poland.pl/
298. http://info.fuw.edu.pl/pl/PolandHome.html
299. http://www.yahoo.com/
300. http://www.w3.org/hypertext/DataSources/bySubject/Overview.html
301. http://www.webcrawler.com/
302. http://www.einet.net/
303. http://www.lycos.com/
304. http://archie.ICM.edu.pl/
305. http://infoseek.ICM.edu.pl:8000/
306. http://www.altavista.tpnet.pl:8080/
307. http://sieciowid.pol.pl/
308. http://netoskop.chip.pl/
309. http://www.chip.pl/
310. http://www.altavista.digital.com/
311. http://altavista.telia.com/
312. http://fuzine.mt.cs.cmu.edu/mlm/lycos-home.html
313. http://webcrawler.com/
314. http://www.cs.colorado.edu/home/mcbryan/WWWW.html
315. http://infoseek.com/
316. http://www.opentext.com/
317. http://www.exite.com/
318. http://www.HotBot.com/search.html
319. http://www.dogpile.com/
320. http://winter.it.com.pl/szukacz.htm
321. http://www.pointcast.com/
322. http://www.netmind.com/
323. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/sunsite/apps/www/mirroring/
324. http://htdig.sdsu.edu/
325. http://www.agh.edu.pl/ogonki/
326. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#tworzenie-ogonki
327. http://www.agh.edu.pl/ogonki/
328. http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html
329. http://w3cache.ICM.edu.pl/sites_pl.html
330. http://w3cache.ICM.edu.pl/
331. http://www.w3.org/pub/WWW/Propagation/
332. http://w3cache.ICM.edu.pl/
333. http://www.evolve.co.uk/unmozify/
334. http://ourworld.compuserve.com/homepages/M_Wolf/
335. about:cache
336. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/
337. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-roboty
338. ftp://gnjilux.cc.fer.hr/pub/unix/util/wget/
339. http://SunSite.auc.dk/ftp/pub/infosystems/wget/
340. http://lynx.browser.org/
341. http://www.surflogic.com/products.html
342. http://www.tenmax.com/
343. http://www.ffg.com/
344. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/acc95.html
345. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/
346. http://www.gedanken.demon.co.uk/
347. http://squid.nlanr.net/Squid/
348. http://harvest.transarc.com/
349. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#bezpieczenstwo
350. http://free.polbox.pl/
351. http://www.pocketpress.com/free/index.html
352. http://www.hotmail.com/
353. http://www.geocities.com/
354. http://www.QDnet.pl/
355. http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/freenet.html.po
356. http://www.wsp.krakow.pl/providers/
357. http://www.biz.net.pl/netprov/prvISO.html
358. http://www.put.poznan.pl/%7Etommy/provider/provider.html
359. http://ramzes.umcs.lublin.pl/users/mkrzysz/ustawy/paipp.txt
360. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#serwery-roboty
361. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc-multilang
362. http://www.agh.edu.pl/ogonki/
363. http://la.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/tech/langtech.html
364. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/usenet/comp.mail.mime/
365. news:pl.listserv.polip
366. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-sgml
367. http://www.digilab.com.pl/dtd/Coguar/DTD-HOME.html
368. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-url
369. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-wilbur
370. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#std-rfc1886
371. http://htmlhelp.com/reference/wilbur/
372. http://htmlhelp.com/distribution/
373. http://www.boutell.com/faq/
374. http://www.polbox.com.pl/lupus/html/index.htm
375. http://winter.it.com.pl/html.htm
376. http://ajax.umcs.lublin.pl/%7Eponcjusz/WWWhowto/
377. http://ajax.umcs.lublin.pl/%7Eponcjusz/SWAT/
378. http://info.fuw.edu.pl/~bogusz/HTML
379. http://info.fuw.edu.pl/tech-doc/serwery.html
380. http://plwww.fuw.edu.pl/
381. http://info.fuw.edu.pl/pl/PolskaHome.html
382. http://www.ia.pw.edu.pl/pl-iso/homepage-info.html
383. http://www.pk.edu.pl/sysdocs/howto.html
384. http://www.wibro.agh.edu.pl/info/www/html/reference/
385. http://panda.bg.univ.gda.pl/%7Ekrabek/kurs.html
386. http://zeus.polsl.gliwice.pl/%7Ebort/local/how-to.html
387. http://www.polsl.gliwice.pl/%7Estatom/HTML/HTML.html
388. http://werbach.com/barebones/
389. http://www.ncsa.uiuc.edu/General/Internet/WWW/HTMLPrimer.html
390. http://www.ncsa.uiuc.edu/SDG/Software/Mosaic/Docs/d2-htmlinfo.html
391. http://www.utoronto.ca/webdocs/HTMLdocs/NewHTML/book.html
392. http://www.pol.pl/witryna._p/mikom/
393. http://www.ietf.cnri.reston.va.us/html.charters/html-charter.html
394. http://www.ietf.org/
395. http://htmlhelp.com/style/
396. http://winter.it.com.pl/24fe.htm
397. http://www.w3.org/pub/WWW/Provider/Style/
398. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html
399. http://www.meat.com/netscape_hos.html
400. http://www.jclark.com/sp/
401. http://www.w3.org/pub/WWW/MarkUp/html-pubtext/
402. http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/
403. http://www.sq.com/
404. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/HTML-Validation
405. http://htmlhelp.com/links/validators.htm
406. http://ugweb.cs.ualberta.ca/%7Egerald/validate.cgi
407. http://ajax.umcs.lublin.pl/%7Eponcjusz/SWAT/
408. http://htmlhelp.com/design/frames/
409. http://home.netscape.com/assist/net_sites/frames.html
410. http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html
411. http://www.mcs.anl.gov/home/kwong/
412. http://www.sil.org/sgml/
413. http://www.loria.fr/%7Emolli/cvs-index.html
414. http://www.XEmacs.org/
415. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#vim
416. http://www.sq.com/
417. http://www.sq.com/
418. http://www.microsoft.com/poland/
419. http://www.textpad.com/
420. http://SunSite.ICM.edu.pl/tucows/htmltext95.html#notetab
421. http://www.sausage.com/
422. http://www.allaire.com/products/homesite/overview.cfm
423. http://www.netscape.com/
424. http://www.tucows.com/
425. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/tucows/
426. http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
427. http://www.man.poznan.pl/hypertext/cwsa/cwsapps.html
428. ftp://ftp.man.poznan.pl/pub/winsock-l/
429. http://www.windows95.com/
430. http://www.math.fu-berlin.de/%7Eguckes/vim/
431. http://www.santafe.edu/%7Enelson/tools/
432. http://www.XEmacs.org/
433. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/asWedit/
434. http://www.w3.org/pub/WWW/Amaya/User/BinDist.html
435. http://www.cre.canon.co.uk/%7Eneilb/weblint/
436. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/
437. http://web.inter.nl.net/users/C.deGroot/sgmltools/
438. http://www.oac.uci.edu/indiv/ehood/perlSGML.html
439. ftp://ftp.inria.fr/INRIA/Projects/icsla/Implementations
440. http://www.cinenet.net/users/cberry/orbinfo.html
441. http://www.mcs.anl.gov/home/kwong/
442. http://www.immt.pwr.wroc.pl/export_hp/tool/
443. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/latex2html/
444. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/CTAN/support/tex2rtf
445. ftp://x2ftp.oulu.fi/pub/msdos/programming/formats/gif87a.zip
446. http://www.compuserve.com/
447. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF87a.txt
448. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF89a.txt
449. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/GIF-comp.txt
450. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#grafika-spec-przezroczyste
451. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#grafika-spec-animacje
452. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/JPEG.txt
453. http://www.boutell.com/boutell/png/
454. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XBM.txt
455. http://www.dcs.ed.ac.uk/home/mxr/gfx/2d/XPM.ps.gz
456. http://www.digilab.com.pl/pl.comp.www/faq.html#def-plug_in
457. http://www.cobb.com/tma/9508/tma89501.htm
458. http://www.w3.org/pub/WWW/Consortium/Prospectus/RealTime.html
459. http://www.ora.com/GFE
460. http://world.std.com/%7Emmedia/lviewp.html
461. http://alfa2.it.pw.edu.pl/tucows/
462. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.exe
463. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/tools/giftrans/giftrans.1.gz
464. http://www.mit.edu:8001/transweb.html
465. http://www.put.poznan.pl/hypertext/Internet/faq/t-gif/transparent.html
466. http://www.webreference.com/graphics/animation.html
467. http://www.mindworkshop.com/alchemy/gifcon.html
468. http://www.barentsnett.no/webpaint/
469. http://www.iis.ee.ethz.ch/%7Ekiwi/GIFMerge/
470. http://www.postgresql.org/
471. http://www.Linux.org.pl/
472. http://hughes.com.au/
473. http://www.tcx.se/
474. http://www.medianet.com.pl/%7Ecc/
475. http://www.oracle.com.pl/
476. http://www.inter-soft.com/products/essentia/
477. http://www.Linux.com.pl/
478. http://www.eit.com/software/swish/
479. http://glimpse.cs.arizona.edu/ghttp/
480. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/unix/glimpse/
481. http://htdig.sdsu.edu/
482. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/redhat-contrib/RPMS/
483. http://ls6-www.informatik.uni-dortmund.de/ir/projects/freeWAIS-sf/
484. http://www.exite.com/
485. http://www.altavista.software.digital.com/
486. http://www.hotbot.com/
487. http://infoseek.ICM.edu.pl:8000/
488. http://www.webtools.org/counter/
489. http://webcompare.iworld.com/
490. http://www.boa.org/
491. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/
492. http://www.SendMail.org/
493. http://www.netcraft.com/
494. http://www.w3.org/pub/WWW/
495. http://www.w3.org/pub/WWW/Jigsaw/
496. http://www.Novell.com.pl/
497. http://www.cpu.lublin.pl/yawn/
498. mailto:ar...@golem.umcs.lublin.pl
499. http://www.microsoft.com/poland/
500. http://home.netscape.com/
501. http://www.notes.net/
502. http://domino.lotus.com/
503. http://www.webcompare.com/
504. http://www.webcompare.com/
505. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/docs/setup/ConfigureInfo.html#Directive
506. https://www.verisign.com/
507. ftp://ftp.replay.com/pub/replay/pub/
508. ftp://pipeta.chemia.pk.edu.pl/pub/replay/
509. http://www.verisign.com/
510. http://www.thawte.com/
511. http://www.polbox.com.pl/lupus/index.html
512. http://www.digilab.com.pl/users/
513. http://www.digilab.com.pl/pcw/
514. http://www.digilab.com.pl/
515. http://www.digilab.com.pl/
516. http://www.digilab.com.pl/
517. http://www.webcompare.com/
518. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/
519. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/Linux/Documentation/HOWTO/mini/Virtual-Web
520. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/
521. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/www/apache/docs/mod/core.html#virtualhost
522. http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html
523. http://www.webcrawler.com/robots.txt
524. http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/active.html
525. http://info.webcrawler.com/mak/projects/robots/norobots.html
526. http://www.archive.org/robotexclusion.html
527. http://www.kollar.com/robots.html
528. http://www.w3.org/pub/WWW/TR/WD-htmllink
529. ftp://ftp.cert.org/pub/cert_advisories/
530. http://SunSite.ICM.edu.pl/pub/cert/cert_advisories/
531. http://www.genome.wi.mit.edu/WWW/faqs/www-security-faq.html
532. mailto:lst...@genome.wi.mit.edu
533. news:comp.security.misc
534. http://www.cert.org/
535. http://www.nask.pl/NASK/CERT/
536. http://www.javasoft.com/
537. http://www.ActiveX.com/
538. http://www.genome.wi.mit.edu/WWW/faqs/www-security-faq.html
539. mailto:lst...@genome.wi.mit.edu
540. http://www.javasoft.com/security/
541. http://www.microsnot.com/
542. http://www.cs.princeton.edu/sip/pub/secure96.html
543. http://www.cerf.net/%7Epaulp/cgi-security/
544. http://www.thinkage.on.ca/%7Emlvanbie/cgisec/
545. http://www.csclub.uwaterloo.ca/u/mlvanbie/cgisec/
546. http://hoohoo.ncsa.uiuc.edu/security/
547. http://www.ietf.org/
548. http://www.torun.pdi.net/%7Erzm/
549. http://www.QDnet.pl/%7Emgb/
550. mailto:gsta...@golem.umcs.lublin.pl
551. http://hum.amu.edu.pl/%7Epteczyn/
552. http://www.cyf.gov.pl/%7Earturcz/
553. mailto:W.My...@immt.pwr.wroc.pl
554. http://www.ists.pwr.wroc.pl/%7Ecoven/
555. http://www.debian.org/
556. mailto:woj...@ICM.edu.pl
557. mailto:panki...@pwr.wroc.pl
558. http://ajax.umcs.lublin.pl/%7Eponcjusz/
559. mailto:sa...@sgh.waw.pl
560. mailto:fr...@digilab.com.pl
561. mailto:j...@it.com.pl
562. http://winter.it.com.pl/
563. http://www.ceti.com.pl/%7Ekravietz/
564. http://www.polbox.com.pl/lupus/index.html
565. http://www.camk.edu.pl/%7Echris/
566. mailto:sgml-r...@camk.edu.pl
567. mailto:li...@linux.helsinki.fi
568. http://www.gnu.ai.mit.edu/
569. http://www.SGMLsource.com/
570. http://www.w3.org/pub/WWW/People/Berners-Lee/
571. http://web.inter.NL.net/users/C.deGroot/sgmltools/
572. mailto:C.de...@Inter.nl.net
573. mailto:ulrich...@rz.uni-regensburg.de
574. mailto:thomas...@gmd.de
575. mailto:m...@SunSite.unc.edu
576. mailto:gr...@cc.gatech.edu
577. mailto:mo...@oce.nl
578. mailto:jcl...@jclark.com
579. http://www.jclark.com/sp/
580. mailto:t...@pizza.omnilink.net
581. http://privat.schlund.de/tst/untgz.htm
--
Rafal Maszkowski r...@torun.pdi.net http://www.torun.pdi.net/~rzm
Opinia publiczna powinna byc zaalarmowana swoim nieistnieniem - St. J. Lec
Technical Details
Message-ID:
<pl.comp.www-1-862496396@torun.pdi.net>Path:
mbox-mo1.pugleaf.net!unknown!not-for-mailShow Full Headers
Complete Article Headers
From: Ziemek Borowski <zie...@qdnet.pl> Subject: pl.comp.www FAQ Date: 1997/05/01 Message-ID: <pl.comp.www-1-862496396@torun.pdi.net> X-Deja-AN: 238658392 Distribution: world Sender: r...@rymunda.torun.pdi.net Supersedes: <pl.comp.www...@torun.pdi.net> X-Posting-Frequency: Posted on 1st and 15th day of each month Followup-To: poster Organization: Rafal Maszkowski Keywords: WWW World Wide Web Reply-To: zie...@qdnet.pl (Ziemek Borowski) Newsgroups: pl.comp.www,pl.answers MIME-Version: 1.0 Content-Type: text/plain; charset=UTF-8 Content-Transfer-Encoding: 8bit