🚀 go-pugleaf

Jak już wspomnieliśmy, system talmudyczny jest systemem szalenie
dogmatycznym i nie zezwala na jakiekolwiek rozluźnienie reguł, nawet w
sytuacji, gdy trzymanie się ich w zmienionych warunkach czy okolicznościach
prowadzi do absurdu. W odniesieniu do tekstów Talmudu - a w przeciwieństwie
do Biblii - obowiązuje dosłowne ich rozumienie i nikt nie ma prawa do
jakiejkolwiek interpretacji. Jednakże w okresie judaizmu klasycznego pewne
reguły stały się dla klas rządzących - rabinów i ludzi zamożnych - nie do
zniesienia. Właśnie w interesie tych klas obmyślono metodę oszustwa,
polegającą z jednej strony na trzymaniu się litery prawa, z drugiej zaś po
gwałceniu jego ducha i intencji. Tak oto powstał oparty na hipokryzji system
dyspens (heterim), który stał się moim zdaniem główną przyczyną dewaluacji
wiary mojżeszowej w jej wydaniu klasycznym. (Drugą przyczyną utraty przez
nią znaczenia był żydowski mistycyzm, chociaż wywierał wpływ znacznie
krócej.) I znowu, dla lepszego zilustrowania, jak ten system działał,
posłużmy się przykładami.
1. Naliczanie odsetek. Talmud zabrania Żydom, pod groźbą dotkliwych kar,
pobierania odsetek od pożyczki udzielonej drugiemu Żydowi. (Większość
znawców Talmudu uważa wręcz za obowiązek religijny ściągnięcie jak
najwyższych odsetek od goja.)
Ściśle określone reguły zakazują osiągania jakichkolwiek korzyści z
pożyczania pieniędzy drugiemu Żydowi, choćby nawet w symbolicznej formie.
Ponadto karze podlegają wszyscy uczestnicy takiej niedozwolonej transakcji,
włącznie ze skrybą, świadkami etc. Talmud nakłada na nich piętno osoby
wyjętej spod prawa, której nie wolno nawet zeznawać przed sądem, gdyż biorąc
udział w tak podłym procederze Żyd wyparł się boga Izraela. Nie ulega
wątpliwości, że prawo to zostało przykrojone do potrzeb wieśniaków i
rzemieślników bądź małych społeczności żydowskich, zarabiających na
pożyczaniu pieniędzy nie-Żydom. Jednakże w szesnastowiecznej Europie
Wschodniej (szczególnie w Polsce) sytuacja była inna. Społeczność żydowska
była bowiem liczna i w wielu miastach stanowiła większość. Chłopi, zmuszeni
do graniczącej z niewolnictwem pańszczyzny, nie mieli potrzeby pożyczania
pieniędzy, zaś udzielanie pożyczek możnym było przywilejem tylko nielicznych
bogatych Żydów. Toteż większości Żydów pozostawało robienie interesów między
sobą.
Wymyślono więc specjalną regułę (zwaną heter 'iska - co można przetłumaczyć
jako "dyspensa w interesach"), uzasadniającą pobieranie odsetek także w tego
typu transakcjach między Żydami bez pogwałcenia litery Talmudu, ponieważ od
strony formalnej nie była to "pożyczka". Zgodnie z tą regułą wierzyciel,
czyli pożyczkodawca, nie pożycza, lecz inwestuje swoje pieniądze w
przedsięwzięcie pożyczkobiorcy, czyli dłużnika. Muszą być jednakże spełnione
dwa warunki. Pierwszy, że dłużnik zapłaci wierzycielowi w wyznaczonym czasie
określoną kwotę pieniędzy (w rzeczywistości chodzi o odsetki od kredytu),
traktując ją jako zysk z "udziału we wspólnym interesie". I drugi, że
dłużnik osiągnął wystarczający zysk, aby się nim podzielić ze "wspólnikiem".
Jeśli takiego zysku nie osiągnął i nie stać go było na wypłacenie "udziału",
wówczas musiał to udowodnić, czyli na przykład uzyskać stosowne
potwierdzenie rabina lub członka sądu rabinackiego, którzy z reguły
odmawiali składania takich zeznań. Tak więc w praktyce wystarczy jedynie
spisany w języku aramejskim i niezrozumiały dla większości ludzi tekst
dyspensy umieścić na ścianie pomieszczenia, w którym transakcja się odbywa
(kopie tego tekstu wywieszone są we wszystkich oddziałach banków
izraelskich), albo nawet powiesić go sobie na piersi, by udzielanie
oprocentowanych pożyczek pomiędzy Żydami było procederem całkowicie legalnym
i niewinnym.

Izrael Szahak "Żydowskie dzieje i religia" Fijor Publishing Warszawa-Chicago
1997
 Dystrybucja w Polsce Fundacja Antyk www.antyk.org.pl
Dystrybucja internetowa jfrr32a@prodigy.com